Mở rộng không gian công nghiệp: Thay đổi tư duy tăng trưởng của Quảng Ninh
Chiến lược mở rộng không gian khu công nghiệp Quảng Ninh là định hướng phát triển kinh tế dựa trên hạ tầng công nghiệp đồng bộ, không gian sản xuất quy mô lớn và lựa chọn dự án FDI theo tiêu chí công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, nhằm dịch chuyển từ công nghiệp truyền thống sang công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ gắn với logistics, cảng biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điểm đáng bàn là tỉnh không xem khu công nghiệp chỉ là quỹ đất cho nhà máy, mà là nền tảng để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Nếu giai đoạn trước, mục tiêu chủ yếu là “thu hút càng nhiều dự án càng tốt”, thì hiện nay Quảng Ninh lựa chọn con đường khó hơn: ưu tiên chất lượng nhà đầu tư, mức độ đóng góp vào ngân sách, chuyển giao công nghệ và khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước. Đây là bước dịch chuyển tư duy, từ mở rộng không gian sản xuất sang nâng cao chất lượng tăng trưởng – một lựa chọn cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh FDI ngày càng gay gắt trong khu vực.
Hoàn thiện hạ tầng công nghiệp: Từ quỹ đất sạch đến hệ sinh thái sản xuất
Quảng Ninh đang nâng cao sức hấp dẫn khu công nghiệp bằng cách đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghiệp: quỹ đất sạch, giao thông, điện, nước, xử lý nước thải và logistics. Tháng 8/2026, tỉnh trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và quyết định thành lập cụm công nghiệp cho 16 dự án, với tổng vốn đăng ký trên 16.000 tỷ đồng; đồng thời khởi công 22 dự án mới, trong đó có các dự án hạ tầng khu công nghiệp như Bạch Đằng II, với tổng vốn khoảng 41.306 tỷ đồng. Những công trình này không tạo sản phẩm ngay, nhưng lại là “lớp nền” không thể thiếu để dòng vốn FDI có nơi cập bến, triển khai nhanh và giảm chi phí vận hành dài hạn.
Theo thông tin tỉnh công bố, Quảng Ninh hiện có 27 khu công nghiệp trong quy hoạch; 11 khu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và thành lập, với diện tích khoảng 6.299 ha; 8 khu đã đi vào hoạt động, tỷ lệ lấp đầy trên diện tích đất đã đầu tư hạ tầng đạt gần 62%. Những con số này cho thấy hạ tầng công nghiệp đã bước qua giai đoạn “thai nghén” và bắt đầu phát huy tác dụng như một công cụ cạnh tranh FDI. Khi quỹ đất sạch được chuẩn bị sẵn, nhà đầu tư không phải mất thêm vài năm cho khâu giải phóng mặt bằng – yếu tố thường khiến dòng vốn chuyển hướng sang địa phương khác.
Khu công nghiệp hiện đại: Lợi thế cạnh tranh mới trong cuộc đua FDI
Thực tế tại khu công nghiệp Sông Khoai và Bắc Tiền Phong cho thấy, hạ tầng tốt không chỉ là “điều kiện cần” mà còn là lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thu hút FDI. Với quy mô 686,82 ha, Sông Khoai đã thu hút 25 dự án thứ cấp, tổng vốn đăng ký khoảng 3,35 tỷ USD; hệ thống giao thông nội bộ, cấp điện, nước và xử lý nước thải được hoàn thiện từng bước, tạo điều kiện để dự án triển khai nhanh và đi vào sản xuất. Một dây chuyền sản xuất thiết bị âm thanh của doanh nghiệp FDI tại KCN Đông Mai cho thấy rõ điều này: hạ tầng ổn định giúp nhà máy vận hành công nghệ hiện đại, sản xuất liên tục và kết nối thuận lợi với chuỗi cung ứng khu vực.
Đáng chú ý, Quảng Ninh không dừng lại ở vài khu công nghiệp trọng điểm mà tiếp tục hình thành các không gian mới như Đông Triều, An Hưng Quảng Ninh, Green Bay Tech, Đông Bắc sân bay, VB Quảng Yên, Bạch Đằng II và VSIP Quảng Ninh. VSIP Quảng Ninh định hướng phát triển các ngành gắn với cảng biển, dịch vụ cảng và công nghiệp phụ trợ, còn Green Bay Tech được khởi công với mục tiêu trở thành hạ tầng chuyên biệt cho công nghệ hiện đại. Đây là lựa chọn khôn ngoan: khi khu công nghiệp hiện đại được thiết kế như hệ sinh thái – từ mặt bằng sản xuất đến logistics và nguồn nhân lực – chúng trở thành công cụ cạnh tranh FDI hữu hiệu, thay vì chỉ là mảng đất công nghiệp thuần túy.
Thu hút FDI hiệu quả: Ưu tiên quy mô lớn, công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao
Quảng Ninh đang chuyển dần từ thu hút FDI theo chiều rộng sang sàng lọc theo chất lượng, ưu tiên dự án quy mô lớn, công nghệ hiện đại và giá trị gia tăng cao. Đến tháng 8/2026, tổng vốn FDI thu hút từ đầu năm vào địa bàn đạt trên 1,1 tỷ USD, chủ yếu tập trung tại các khu công nghiệp, khu kinh tế. Tỉnh hiện có 237 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 16 tỷ USD; riêng giai đoạn 2021-2025, đã thu hút trên 10,52 tỷ USD, gần gấp 5 lần giai đoạn 2016-2020. Đây là nền tảng quan trọng, nhưng câu hỏi lớn là: dòng vốn này tạo ra giá trị gì, ngoài những con số đăng ký trên giấy? Quảng Ninh trả lời bằng việc định hướng FDI vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo.
Một dự án FDI ngày nay được nhìn qua nhiều lăng kính: năng lực sản xuất mới, số lượng và chất lượng việc làm, mức đóng góp ngân sách, khả năng chuyển giao công nghệ, mức độ sử dụng đất và năng lượng, tác động môi trường, cũng như khả năng kết nối với doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng. Chính vì vậy, tỉnh chuyển từ cách tiếp cận chỉ “thu hút đầu tư” sang đồng hành cùng nhà đầu tư, tập trung tháo gỡ các vấn đề về đất đai, xây dựng, thủ tục và lao động; cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng hỗ trợ doanh nghiệp và xử lý kịp thời khó khăn trong triển khai dự án. Cách làm này giúp thu hút FDI hiệu quả hơn, giảm nguy cơ dự án treo và tăng khả năng đóng góp lâu dài cho tăng trưởng.
Tác động tới người lao động và bước tiếp theo trong chiến lược công nghiệp
Chiến lược mở rộng khu công nghiệp Quảng Ninh không chỉ là câu chuyện của nhà đầu tư mà còn tác động trực tiếp tới người dân. Tại khu công nghiệp Sông Khoai (Quảng Yên), nhiều doanh nghiệp đã vào đầu tư, sản xuất và tạo việc làm cho lao động địa phương; các doanh nghiệp tại đây đang giải quyết việc làm cho khoảng 14.300 lao động. Khi các khu công nghiệp mở rộng, nhu cầu về nhà ở, trường học, y tế, dịch vụ và điều kiện sinh hoạt cho người lao động cũng tăng theo, đòi hỏi tỉnh phải phát triển hạ tầng xã hội song hành với hạ tầng sản xuất. Nếu chỉ tập trung vào nhà máy mà bỏ qua đời sống công nhân, chiến lược FDI sẽ thiếu bền vững.
Định hướng thu hút đầu tư trong thời gian tới thể hiện rõ bước chuyển từ “mở rộng không gian sản xuất” sang “nâng cao chất lượng tăng trưởng”. Trọng tâm là công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo; các thị trường xúc tiến đầu tư tập trung vào Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, EU và các tập đoàn lớn trong lĩnh vực sản xuất thông minh, năng lượng sạch. Để hiện thực hóa, Quảng Ninh phải giữ nhịp cải cách thủ tục, xây dựng hạ tầng công nghiệp – xã hội đồng bộ và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghệ hiện đại. Nếu làm được, khu công nghiệp hiện đại sẽ không chỉ là nơi đặt nhà máy, mà trở thành “máy gia tốc” đưa tỉnh bước sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
