Hải Phòng công nghiệp xanh: từ lợi thế FTA đến tham vọng trung tâm kém carbon
Hải Phòng công nghiệp xanh là chiến lược phát triển trong đó thành phố Cảng định hướng mọi hoạt động sản xuất, khu công nghiệp và dịch vụ logistics theo mô hình phát thải thấp, sử dụng năng lượng sạch, tận dụng lợi thế FTA thương mại tự do để thu hút vốn xanh Nhật Bản và xây dựng các khu công nghiệp kém carbon gắn với thị trường carbon hiện đại. Chiều 18/8, Bộ Công Thương công bố FTA Index 2025, trong đó Hải Phòng nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về thực hiện các hiệp định thương mại tự do. Đây không chỉ là một bảng xếp hạng kỹ thuật, mà là “giấy thông hành” chứng minh thành phố biết dùng FTA thương mại tự do như một công cụ quản trị, cải cách và hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiệu quả.
Quan trọng hơn, Hải Phòng không đi theo lối mòn “tăng trưởng bằng mọi giá”. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số đi kèm chuyển đổi xanh, nhắm đến vị thế một trung tâm công nghiệp sinh thái và logistics bền vững hàng đầu khu vực. Lợi thế FTA thương mại tự do được kết hợp có chủ đích với các cam kết giảm phát thải, thử nghiệm thị trường carbon và thu hút FDI chất lượng cao, đặc biệt là vốn xanh Nhật Bản. Đây là lựa chọn chiến lược: nếu không gắn hội nhập thương mại với tiêu chuẩn xanh, Hải Phòng sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang siết chặt tiêu chí carbon.
Vốn xanh Nhật Bản: cú hích cho công nghiệp sinh thái và logistics bền vững
Trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững, Hải Phòng xác định thu hút FDI chất lượng cao, đặc biệt là dòng vốn xanh Nhật Bản, là động lực quan trọng để phát triển công nghiệp sinh thái, logistics bền vững và năng lượng sạch. Bảy tháng đầu năm, thành phố ghi nhận dòng FDI tăng mạnh, với sự chuyển dịch rõ rệt sang công nghệ cao, linh kiện điện tử, bán dẫn, logistics tiên tiến và năng lượng tái tạo. Đây là bằng chứng cho thấy nhà đầu tư đang đọc được “tín hiệu xanh” từ chính sách của Hải Phòng.
Trọng tâm nổi bật là quan hệ hợp tác với các tập đoàn Nhật Bản. Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung đã tiếp và làm việc với đoàn công tác cấp cao của Mitsui O.S.K. Lines (MOL) do ông Hiroki Tsujii dẫn đầu, tập trung bàn về hạ tầng công nghiệp sinh thái, hạ tầng logistics hiện đại và năng lượng sạch trên địa bàn. MOL vốn đã là cái tên gắn chặt với Cảng nước sâu Lạch Huyện, hệ thống kho hóa chất chuyên dụng và trung tâm logistics chuẩn quốc tế tại Hải Phòng. Việc tiếp tục mở rộng đầu tư cho thấy thành phố đang được xem như “cửa ngõ xanh” kết nối chuỗi cung ứng Nhật Bản với khu vực. Nếu biết tận dụng, Hải Phòng có thể biến vốn xanh Nhật Bản thành chất xúc tác để nâng cấp toàn bộ hệ sinh thái logistics bền vững.
Khu công nghiệp kém carbon và thị trường carbon: trục xương sống của tham vọng net-zero
Không dừng ở khẩu hiệu, Hải Phòng đang bước vào giai đoạn kiến tạo hạ tầng kém carbon. Đại diện MOL cho biết tập đoàn đang hợp tác cùng HTM lập liên danh HLS để đề xuất Dự án Khu công nghiệp sinh thái Cầu Cựu tại xã An Quang, với mục tiêu xây dựng một khu công nghiệp sinh thái hiện đại, ưu tiên các ngành công nghệ cao, bán dẫn, thiết bị điện tử và công nghiệp sạch từ Nhật Bản và thế giới. Đây là mô hình khu công nghiệp kém carbon điển hình, nơi tiêu chí giảm phát thải và tuần hoàn tài nguyên được đặt ngang hàng với tiêu chí lợi nhuận.
Song song, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đã ký Biên bản ghi nhớ với Kinh Bắc City Development Holding, Global Advisory Co. (Australia) và Allotrope Vietnam nhằm xây dựng và thực thi kế hoạch giảm phát thải carbon đến 2030, tầm nhìn 2050. Quan hệ đối tác này gắn với Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến 2050 và Nghị quyết về chuyển đổi xanh của thành phố. Hải Phòng chuẩn bị thí điểm các cơ chế tài chính cho giảm phát thải khí nhà kính thông qua trao đổi tín chỉ carbon và cơ chế bù trừ. Nếu làm tốt, thành phố không chỉ có khu công nghiệp kém carbon, mà còn sở hữu thị trường carbon địa phương đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư đang săn tìm dự án xanh chất lượng.
FTA Index, logistics bền vững và cuộc đua cạnh tranh khu vực
FTA Index 2025 được xây dựng từ khảo sát 4.066 doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại 34 tỉnh, thành trên cả nước. Việc Hải Phòng lọt nhóm 5 địa phương được đánh giá “tốt nhất” về FTA Index cho thấy năng lực hội nhập kinh tế quốc tế và khả năng hỗ trợ doanh nghiệp của thành phố đang ở nhóm dẫn đầu. Đáng nói hơn, lãnh đạo thành phố xem FTA Index là công cụ quản trị và cải cách, chứ không chỉ là điểm số. Họ đặt mục tiêu vào nhóm 3 địa phương đứng đầu, tiếp tục số hóa quy trình, triển khai cấp C/O điện tử theo mô hình “5 tại chỗ” và khai thác tối đa lợi thế cụm cảng nước sâu Lạch Huyện cùng hạ tầng logistics hiện đại.
Mục tiêu này buộc Hải Phòng phải nâng cấp logistics bền vững. Thành phố mong muốn MOL nghiên cứu mở rộng mạng lưới logistics xanh, giảm tổn thất và phát thải carbon trong vận tải, đồng thời tăng cường đào tạo, chuyển giao công nghệ để nâng cao chất lượng nhân lực hàng hải và logistics đạt chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh FTA thương mại tự do ngày càng gắn với điều khoản môi trường, việc kết hợp thế mạnh FTA với phát triển bền vững giúp Hải Phòng tăng sức cạnh tranh khu vực: doanh nghiệp không chỉ được hưởng ưu đãi thuế quan, mà còn có hạ tầng logistics bền vững phù hợp các yêu cầu carbon ngày càng chặt chẽ từ đối tác.
Kết luận: muốn dẫn đầu, Hải Phòng phải giữ vững “song trụ” FTA và xanh hóa
Hải Phòng đang xây dựng một câu chuyện phát triển khác với nhiều địa phương: không chạy theo số lượng dự án, mà nhắm vào chất lượng – đặc biệt là chất lượng xanh. Từ vị thế nhóm 5 địa phương dẫn đầu FTA Index, thành phố chọn con đường kết hợp hội nhập sâu với tiêu chuẩn môi trường cao, thu hút vốn xanh Nhật Bản vào công nghiệp sinh thái, logistics bền vững và các khu công nghiệp kém carbon.
Thách thức phía trước không nhỏ: để các khu công nghiệp kém carbon, thị trường carbon và logistics bền vững đi vào thực chất, Hải Phòng phải kiên trì cải cách thủ tục, nâng cấp năng lực quản lý carbon và bảo đảm minh bạch chính sách. Tuy nhiên, nếu giữ vững được “song trụ” FTA và xanh hóa, thành phố Cảng có cơ hội trở thành hình mẫu về cách một địa phương tận dụng FTA thương mại tự do để bước lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu – không chỉ bán nhiều hơn, mà còn bán xanh hơn, sạch hơn.
