Phòng học STEM: chiếc cầu nối cơ hội khoa học – công nghệ
Phòng học STEM là không gian giáo dục tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, nơi học sinh được học thông qua trải nghiệm thực hành với thiết bị học tập STEM, từ đó hình thành tư duy khoa học, kỹ năng giải quyết vấn đề và năng lực tiếp cận công nghệ hiện đại theo cách trực quan, sinh động và gần với đời sống nhất. Ngay lúc này, việc đưa phòng học STEM vào trường học vùng khó khăn không chỉ là hoạt động tài trợ thiết bị mà là quyết định chính trị về công bằng cơ hội trong giáo dục khoa học công nghệ. Khi những bộ lắp ghép robot hay máy in 3D xuất hiện ở vùng sâu, vùng xa, chúng ta đang trả lời câu hỏi: con em ngoại thành có được bước vào kỷ nguyên số cùng tốc độ với học sinh thành phố hay không.
Từ Kiến An (Hải Phòng): 36 bộ học cụ STEM và thông điệp về bình đẳng tri thức
Ngày 03/9/2026, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông trao tặng 36 bộ học cụ STEM cho các trường tiểu học, THCS, THPT công lập trên địa bàn phường Kiến An, Hải Phòng. Đây không chỉ là vài thùng thiết bị học tập STEM; đó là lời khẳng định rằng giáo dục khoa học công nghệ phải bắt đầu từ phổ thông, kể cả ở khu vực ngoại thành. Hoạt động này được triển khai theo chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng cường giáo dục STEM trong nhà trường. Ở góc độ chính sách, Kiến An là minh chứng cho việc nếu không có đầu tư hạ tầng như phòng học STEM, mọi khẩu hiệu về chuyển đổi số và AI trong trường học sẽ dừng lại ở… slide hội thảo. Chính các bộ học cụ cụ thể mới biến định hướng thành giờ học sống động.
Phòng học STEM ở vùng sâu, vùng xa: an sinh xã hội phải gắn với công nghệ
Song song với Kiến An, một chương trình khác lại chọn đi thẳng vào trường học vùng khó. Trong dịp khai giảng năm học mới 2026–2027, Bộ Công an phối hợp với một doanh nghiệp viễn thông triển khai trao tặng phòng học STEM, trong đó có phòng STEM tại Trường Phổ thông nội trú tiểu học và THCS Mường Khương, Lào Cai. Trước đó, một phòng tương tự đã được trao tại Nghệ An vào ngày 28/8. Các điểm trường được lựa chọn chủ yếu thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn còn khó khăn. Đây là bước tiến quan trọng: an sinh xã hội không chỉ dừng ở sách vở, áo ấm, mà mở rộng sang hạ tầng phòng học STEM – nền tảng để trẻ em vùng khó khăn tiếp xúc với AI, IoT, robotics trong những năm đầu đời học đường.
Khi robot, máy in 3D bước vào lớp: thay đổi cách học, không chỉ thêm thiết bị
Điểm đáng chú ý là các phòng học STEM này được trang bị bài bản: từ bộ lắp ghép robot, sân thi đấu robot, hệ thống mô phỏng trên máy tính, máy in 3D, trạm làm phim hoạt hình đến kết nối Internet và các nền tảng phục vụ dạy – học. Trong khi đó, các bộ học cụ STEM “make in” Học viện tại Kiến An được thiết kế để hỗ trợ giáo viên triển khai hoạt động liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, giúp học sinh học qua trải nghiệm và chế tạo sản phẩm. Nói cách khác, phòng học STEM không chỉ là căn phòng mới; đó là phương pháp giáo dục mới. Quan trọng hơn, giáo viên tại các trường còn được hướng dẫn cách tổ chức hoạt động STEM để chủ động khai thác hiệu quả không gian này. Nếu không có bước này, thiết bị hiện đại rất dễ biến thành “tủ kính trưng bày” vô nghĩa.
Từ thí điểm đến thay đổi hệ thống: đừng để STEM là đặc quyền của thành phố
Các chương trình hiện nay mới chỉ là bước mở đường, nhưng chúng gợi ý rất rõ hướng đi cho giáo dục Việt Nam. Việc đưa phòng thực hành STEM vào trường học được nhận định là không chỉ bổ sung thiết bị dạy học mà còn tạo môi trường để học sinh tiếp cận công nghệ theo hướng trực quan, thực hành. Theo kế hoạch, mô hình này sẽ tiếp tục được triển khai tại các điểm trường vùng sâu, vùng xa trong thời gian tới. Câu hỏi đặt ra là: chúng ta chấp nhận để phòng học STEM xuất hiện lẻ tẻ như các dự án từ thiện, hay biến nó thành chuẩn tối thiểu cho mọi trường học vùng khó khăn? Nếu coi giáo dục khoa học công nghệ và hiểu biết về AI là năng lực phổ thông của công dân tương lai, thì phòng học STEM phải được nhìn như hạ tầng thiết yếu, ngang hàng với thư viện và phòng máy, chứ không phải đặc quyền của vài trường “may mắn được tài trợ”.
