Điểm nghẽn cánh máy bay khiến mục tiêu 47 chiếc/tháng trượt khỏi tay Boeing
Khủng hoảng cung ứng Boeing trong chương trình 737 MAX là tình trạng tập đoàn không đạt được mục tiêu Boeing 737 MAX sản lượng đã đề ra, khi kế hoạch sản xuất bị kìm hãm bởi năng lực sản xuất cánh máy bay không đủ, kéo dài thời gian ổn định dây chuyền và gây thiệt hại niềm tin trên thị trường tài chính cũng như trong ngành hàng không toàn cầu. Tuyên bố mới nhất của CEO Kelly Ortberg cho thấy Boeing chưa thể duy trì sản xuất ổn định ở mức 47 chiếc 737 MAX mỗi tháng, dù đây là mốc đã được đặt ra như bước đệm cho phục hồi Boeing. Thông điệp đáng lo nhất không phải là con số, mà là việc chính ông thừa nhận “chúng tôi mất nhiều thời gian hơn dự kiến để ổn định sản xuất ở mức này”. Nói cách khác, vấn đề không phải là không đạt đỉnh sản lượng, mà là không giữ nổi nền sản xuất ổn định – và nguyên nhân trung tâm nằm ở cánh máy bay.
Vì sao cánh máy bay trở thành nút thắt cổ chai của dây chuyền 737 MAX?
Theo chính Ortberg, lý do chủ đạo khiến Boeing 737 MAX sản lượng không đạt mục tiêu là hãng “chưa thể sản xuất cánh 737 đủ nhanh để liên tục đáp ứng mức sản xuất đã lên kế hoạch”. Điều này cho thấy khủng hoảng cung ứng Boeing không nằm ở toàn bộ chuỗi linh kiện, mà tập trung vào một thành phần cấu trúc mang tính quyết định: cánh máy bay. Khi cánh không ra kịp, cả dây chuyền lắp ráp phải chờ, khiến mọi nỗ lực tăng ca, tối ưu quy trình hay bổ sung nhân lực trở nên vô nghĩa. Đáng chú ý, ban lãnh đạo khẳng định chuỗi cung ứng tổng thể “đã có thể xử lý mức sản xuất cao hơn”. Nghĩa là phần lớn nhà cung cấp đã bắt nhịp trở lại, nhưng chỉ riêng khâu sản xuất cánh máy bay vẫn là điểm nghẽn. Đây là loại linh kiện đòi hỏi công nghệ, tiêu chuẩn an toàn và chứng nhận rất khắt khe; bất kỳ sai lệch nào đều có thể khiến cả máy bay phải nằm lại nhà máy, càng làm tắc thêm đường ra của sản phẩm.
Kế hoạch tăng sản lượng lên 52 chiếc/tháng: mục tiêu lộ rõ rủi ro
Boeing đặt mục tiêu nâng sản lượng 737 MAX lên 52 chiếc mỗi tháng trong giai đoạn tới, đi kèm yêu cầu phải tăng tốc sản xuất cánh máy bay và hoàn tất chứng nhận cho dây chuyền mới tại Everett, Washington. Về lý thuyết, đây là chiến lược hợp lý: mở thêm năng lực lắp ráp, đa dạng hóa địa điểm và giảm phụ thuộc vào một nhà máy. Nhưng thực tế cho thấy hãng vẫn chưa chinh phục nổi mốc 47 chiếc/tháng một cách ổn định, nên kế hoạch bước lên nấc cao hơn mang màu sắc tham vọng nhiều hơn là chắc chắn. Song song, chương trình 787 Dreamliner cũng bị chặn lại vì thiếu động cơ, khiến sản lượng chỉ dừng ở 8 chiếc mỗi tháng so với kế hoạch 10 chiếc. Việc cả hai dòng sản phẩm chủ lực đều vướng khủng hoảng cung ứng Boeing ở những linh kiện khác nhau cho thấy bức tranh chung: Boeing đang phải phục hồi trong một môi trường chuỗi cung ứng chưa trở lại trạng thái bình thường, trong khi kỳ vọng của thị trường lại chạy nhanh hơn năng lực sản xuất hiện có.
Phản ứng của thị trường và tác động đến lộ trình phục hồi Boeing
Ngay sau phát biểu của Ortberg, cổ phiếu Boeing giảm khoảng 2,25% và kết phiên với mức giảm 4%. Thị trường không chỉ trừng phạt tin xấu về sản lượng, mà còn phản ứng với tín hiệu thời gian phục hồi Boeing sẽ kéo dài hơn các kịch bản lạc quan đầu năm. Khi kế hoạch tăng sản lượng 737 và 787 chậm hơn dự tính, ban tài chính đã phải thừa nhận công ty khó đạt mục tiêu dòng tiền tự do cao hơn, cho thấy những cam kết với nhà đầu tư đang đứng trước sức ép lớn. Trên bình diện ngành, các hãng hàng không đặt cược vào 737 MAX – trong đó có biến thể 737-10 chiếm khoảng 30% tổng đơn hàng – phải điều chỉnh kỳ vọng về lịch giao máy bay. Dù một số phiên bản đã được cơ quan quản lý chứng nhận, việc sản lượng không lên đúng nhịp khiến kế hoạch khai thác đội bay mới bị xô lệch. Thị trường chứng khoán chỉ đơn giản phản ánh một thực tế: niềm tin vào khả năng Boeing rời khỏi vùng khủng hoảng cung ứng chưa đủ vững.
Kết luận: muốn thoát khủng hoảng, Boeing phải giải quyết được bài toán cánh máy bay
Nhìn vào chuỗi sự kiện hiện tại, có thể thấy điểm mấu chốt trong khủng hoảng cung ứng Boeing không nằm ở một câu chuyện chung chung về “thiếu linh kiện”, mà rất cụ thể: năng lực sản xuất cánh máy bay chưa đủ để chống lưng cho kế hoạch tăng Boeing 737 MAX sản lượng. Khi nút thắt này chưa được tháo, mọi mục tiêu 47 hay 52 chiếc/tháng chỉ là các con số trên giấy. Muốn phục hồi Boeing một cách bền vững, tập đoàn phải chứng minh rằng họ kiểm soát được những chi tiết kỹ thuật nhất của chuỗi cung ứng, chứ không chỉ đưa ra lộ trình sản lượng và thời gian chứng nhận dây chuyền mới. Chừng nào nhà đầu tư còn thấy thông báo “mất nhiều thời gian hơn dự kiến để ổn định sản xuất” lặp lại, giá cổ phiếu sẽ tiếp tục phản ứng tiêu cực. Tương lai của 737 MAX và 787 sẽ được quyết định không chỉ trên bầu trời, mà ngay tại xưởng sản xuất cánh máy bay – nơi Boeing buộc phải thắng trận then chốt nếu muốn viết lại câu chuyện phục hồi của mình.
