Hạ sốt không phải tín hiệu an toàn
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh do vi-rút Dengue gây ra, có thể trở nặng với xuất huyết, thoát huyết tương, sốc hoặc tổn thương cơ quan, kể cả khi người bệnh bắt đầu hạ sốt. Vì vậy, coi nhiệt độ giảm là dấu hiệu đã hồi phục có thể khiến gia đình bỏ lỡ thời điểm cần cấp cứu.
Một bệnh nhân nữ 20 tuổi, trước đó không có bệnh mạn tính, được điều trị ngoại trú sau khi sốt cao, đau mỏi cơ. Sau hai ngày, sốt thuyên giảm, nhưng rồi người bệnh sốt trở lại, buồn nôn nhiều, nôn ra máu, vật vã, tiểu ít và ăn uống kém. Khi nhập viện, hemoglobin chỉ còn 57 g/L, tiểu cầu 58 G/L; bệnh nhân nôn ra máu và đi ngoài phân đen, biểu hiện xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng, nguy cơ mất máu nặng và sốc.
Các bác sĩ hồi sức, truyền dịch và chế phẩm máu, rồi nội soi cấp cứu, phát hiện hai điểm chảy máu đang hoạt động và kẹp clip cầm máu thành công. Sau theo dõi sát, bù dịch, điện giải và điều trị hỗ trợ, người bệnh ổn định; đến ngày điều trị thứ 7, xét nghiệm trở về bình thường và đủ điều kiện xuất viện. Ca bệnh nhắc rằng người trẻ, khỏe mạnh cũng không được chủ quan.
Tiểu cầu thấp đi cùng tổn thương gan và rối loạn đông máu
Hai bệnh nhân nữ khác đang được điều trị trong tình trạng sốt xuất huyết Dengue nặng, với tiểu cầu giảm sâu, men gan tăng gần 2.000 U/L và rối loạn đông máu. Một người 53 tuổi có tiểu cầu còn 23 G/L, AST 1.939 U/L, ALT 804 U/L; người còn lại, 23 tuổi, có tiểu cầu 21 G/L, AST 1.907 U/L và ALT 883 U/L.
Ở bệnh nhân 23 tuổi, siêu âm còn phát hiện dịch trong ổ bụng và hai khoang màng phổi, có thể là biểu hiện thoát huyết tương. Nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời, tình trạng này có thể làm giảm thể tích tuần hoàn, gây sốc, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng. Đây là lý do không thể đánh giá độ nặng chỉ bằng một con số tiểu cầu hay việc người bệnh còn sốt hay không.
Bác sĩ Phạm Văn Phúc lưu ý cần đánh giá tổng thể tình trạng lâm sàng, dấu hiệu xuất huyết, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, cô đặc máu và biểu hiện tổn thương cơ quan; tiểu cầu giảm là dấu hiệu thường gặp nhưng không đủ để tự kết luận mức độ bệnh. Các ca bệnh cho thấy biến chứng sốt xuất huyết có thể xuất hiện ở nhiều cơ quan và đòi hỏi theo dõi, xét nghiệm theo chỉ định.
Những dấu hiệu cần đi khám khẩn cấp
Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, đúng lúc người bệnh có thể bắt đầu giảm sốt. Nôn liên tục, đau bụng dữ dội hoặc đau kéo dài, lừ đừ hay vật vã, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu mũi hoặc chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh và mệt lả đều là dấu hiệu nguy hiểm cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Khi có bất kỳ biểu hiện nào kể trên, người bệnh hoặc gia đình cần đến ngay cơ sở y tế, không chờ sốt quay lại hay tự theo dõi tại nhà. Đau bụng nhiều, nôn nhiều và tiểu ít đặc biệt đáng chú ý bởi chúng có thể đi cùng xuất huyết hoặc rối loạn tuần hoàn.
Nếu được bác sĩ hướng dẫn theo dõi tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, bổ sung nước phù hợp, theo dõi nhiệt độ, ăn uống, lượng nước tiểu và biểu hiện bất thường; đồng thời tái khám đúng hẹn, làm xét nghiệm theo chỉ định, nhất là trong ngày thứ 3 đến ngày thứ 7. Không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt hoặc dùng thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định, vì một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Thông điệp từ các trường hợp này rất rõ: sốt xuất huyết Dengue không thể được xem là đã qua nguy hiểm chỉ vì nhiệt độ hạ. Theo dõi sát diễn biến và phản ứng ngay với dấu hiệu cảnh báo quan trọng hơn cảm giác đỡ sốt; khi có biểu hiện bất thường, hãy tìm trợ giúp y tế thay vì chờ đợi.






