Đừng mặc định cúm A chỉ gây ho, sốt
Cúm A ở trẻ là bệnh nhiễm trùng có thể gây triệu chứng hô hấp và toàn thân, nhưng đôi khi tiến triển nhanh thành tình trạng nguy kịch cần hồi sức tại bệnh viện. Phần lớn trẻ mắc cúm A có thể hồi phục, song các ca nặng cho thấy bệnh không phải lúc nào cũng dừng ở ho, sổ mũi hay sốt thông thường. Một số người bệnh có thể gặp viêm phổi nặng, viêm cơ tim cấp, trụy tim mạch hoặc tổn thương cơ quan khác như gan, thận; những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng. Vì vậy, điều đáng lưu tâm không chỉ là trẻ có triệu chứng cúm hay không, mà là diễn biến có bất thường và xấu đi nhanh hay không. Khi trẻ mệt lả, khó thở hoặc thay đổi ý thức, chờ thêm ở nhà có thể làm chậm thời điểm cần được đánh giá y tế.
Viêm não hoại tử: cảnh báo từ ca bệnh 5 tuổi
Một bệnh nhi 5 tuổi được tiếp nhận trong tình trạng sốt trên 40°C, tụt huyết áp và rối loạn ý thức, sau đó được chẩn đoán cúm A biến chứng viêm não hoại tử. Trẻ còn ho, chảy mũi, nôn, nhịp tim lên tới 190 lần/phút, huyết áp 80/40 mmHg, tay chân lạnh và nói sảng. Viêm não hoại tử là biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể liên quan đến đáp ứng viêm quá mức; bệnh có thể tiến triển nhanh, gây rối loạn ý thức, co giật, phù não và tổn thương mô não. Một số trường hợp có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài hoặc tử vong. Ca bệnh này nhấn mạnh rằng sốt cao đi kèm lơ mơ, nói sảng, khó đánh thức hay co giật không phải biểu hiện nên theo dõi thụ động tại nhà: trẻ cần được đưa đi cấp cứu.
Viêm cơ tim tối cấp có thể kéo theo trụy tuần hoàn
Một trường hợp khác cho thấy biến chứng cúm A có thể tấn công tim và phổi. Bệnh nhi 7 tuổi sốt cao, mệt, khó thở rồi nhập viện trong tình trạng tím tái, trụy mạch; các bác sĩ chẩn đoán viêm phổi nặng, phù phổi cấp, sốc tim và viêm cơ tim tối cấp. Chức năng co bóp của tim giảm nặng, tuần hoàn suy sụp và trẻ có nguy cơ ngừng tim. Ê-kíp phải dùng ECMO, tức hỗ trợ tim phổi ngoài cơ thể, cùng các biện pháp hồi sức khác. Sau gần 12 ngày chạy ECMO, hô hấp, tim mạch và chức năng các cơ quan cải thiện, trẻ được cai máy. Đây không phải diễn tiến thường gặp ở mọi trẻ mắc cúm, nhưng là lời nhắc rõ ràng: khó thở, tím tái, đau ngực hoặc lả đi cần được đánh giá khẩn cấp, không chờ xem triệu chứng có tự hết.
Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay?
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu nguy hiểm sau; đừng chờ xuất hiện đủ nhiều triệu chứng mới hành động:
- Sốt cao kèm li bì, lơ mơ, nói sảng, khó đánh thức hoặc co giật.
- Thở nhanh, khó thở, thở gắng sức, tím tái hoặc đau ngực.
- Tay chân lạnh, da tái, tim đập nhanh bất thường, choáng hoặc nghi tụt huyết áp.
- Nôn nhiều, không uống được, tiểu ít hoặc sức khỏe đột ngột xấu đi.
Các dấu hiệu này có thể báo hiệu vấn đề ở ý thức, hô hấp hoặc tuần hoàn. Đánh giá y tế sớm giúp xác định mức độ nguy hiểm và xử trí phù hợp; cha mẹ không nên tự kết luận rằng trẻ chỉ mệt do sốt. Những ca viêm não hoại tử và viêm cơ tim tối cấp cho thấy cúm mùa ở trẻ đôi khi vượt xa bệnh cảnh hô hấp nhẹ. Khi thấy trẻ diễn biến nhanh theo chiều hướng xấu, ưu tiên đưa trẻ đi cấp cứu.
