Đào tạo phải tạo năng lực thực hiện công việc
Đào tạo cán bộ gắn với vị trí việc làm là cách thiết kế học tập từ nhiệm vụ, yêu cầu năng lực và những tình huống mà người học phải xử lý trong công việc hằng ngày, thay vì chỉ đo kết quả bằng việc hoàn thành một khóa học. Với Đồng Tháp, đây là hướng đi cần thiết khi bộ máy được sắp xếp và chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành: công chức, nhất là ở cấp xã, phải đảm nhiệm những công việc cụ thể, trực tiếp và có ảnh hưởng đến người dân.
Dữ liệu của tỉnh cho thấy quy mô đào tạo đã lớn: giai đoạn 2014–2026 có 8.013 lượt cán bộ được đào tạo lý luận chính trị, còn 2.220 lượt được cử đi đào tạo chuyên môn. Nhưng số lượt học không tự chứng minh người học đã vận dụng tốt kiến thức. Thước đo thuyết phục hơn là cán bộ có xử lý công việc đúng quy trình, đáp ứng yêu cầu mới và phục vụ người dân hiệu quả hơn hay không.
Bối cảnh hai cấp đòi hỏi đổi cách bồi dưỡng
Khi nhiệm vụ và cách phối hợp ở cơ sở thay đổi, một chương trình chung, nặng lý thuyết khó đáp ứng đồng đều nhu cầu của mọi chức danh. Bồi dưỡng cán bộ vì thế cần bắt đầu bằng việc cơ quan sử dụng cán bộ xác định khoảng trống về kiến thức, kỹ năng và năng lực thực thi, rồi mới chọn nội dung, hình thức và đối tượng học.
Kinh nghiệm tổ chức lớp trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp cũng cho thấy bài toán không chỉ là nội dung. Từ khi mô hình này vận hành, các trung tâm chính trị cấp xã tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức 323 lớp với 25.499 học viên. Quy mô ấy nhấn mạnh nhu cầu bố trí lớp thuận tiện, nhưng với Đồng Tháp, mục tiêu sâu hơn là để mỗi khóa gắn với nhiệm vụ thực tế. Nếu cán bộ rời vị trí học tập mà công việc ùn lại, chương trình phải tính cả phương án nhân sự thay thế để việc phục vụ người dân, doanh nghiệp không bị gián đoạn.
Thiết kế khóa học theo vị trí, đánh giá bằng đầu ra
Cách làm cần thiết là khảo sát nhu cầu tại cơ quan, xác định điểm yếu về kiến thức và kỹ năng, sau đó thiết kế chương trình theo nhóm đối tượng, chức danh và vị trí việc làm. Nội dung nên cập nhật chính sách mới nhưng phải đi cùng tình huống cụ thể như quản trị địa phương, xây dựng Đảng, tiếp công dân hay xử lý đơn thư. Bài tập thực hành và sản phẩm giải quyết vấn đề tại đơn vị sẽ giúp kiểm tra năng lực công vụ rõ hơn một chứng nhận tham dự.
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% vị trí lãnh đạo, quản lý được xác định rõ yêu cầu năng lực; 100% chương trình bồi dưỡng được thiết kế theo chuẩn đầu ra năng lực và 90% khóa học được đánh giá sau đào tạo. Đây là chuyển biến đáng chú ý: đánh giá không nên dừng ở mức độ hài lòng, mà cần xem người học có vận dụng được kiến thức vào nhiệm vụ hay không.
Từ con số đào tạo đến hiệu quả phục vụ
Đồng Tháp đã tổ chức 39 lớp về năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, với 2.165 lượt cán bộ, công chức, viên chức tham gia. Tuy vậy, tỉnh cũng nhận diện những mảng còn chưa toàn diện, gồm năng lực số, khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ và hội nhập quốc tế, nhất là ở cấp xã. Khoảng cách giữa số lớp mở và năng lực cần có chính là lý do phải gắn chương trình với chuẩn đầu ra.
Bốn nhiệm vụ đột phá được đề xuất — bồi dưỡng cán bộ cấp xã theo yêu cầu năng lực, gắn khóa học lãnh đạo với sản phẩm hoặc đề án thực tiễn, lập kế hoạch phát triển cá nhân cho cán bộ nguồn và xây dựng dữ liệu đào tạo kết nối hồ sơ điện tử — đi đúng hướng nếu được triển khai đến từng vị trí. Đào tạo chỉ có ý nghĩa khi cải thiện chất lượng xử lý công việc. Vì vậy, Đồng Tháp nên lấy năng lực thực thi và kết quả phục vụ người dân làm thước đo trung tâm, thay vì xem bằng cấp, chứng chỉ là đích đến.
