Một bác sĩ ung thư Việt Nam bước ra sân khấu toàn cầu
PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương là bác sĩ ung thư Việt Nam đầu tiên trở thành đại sứ quỹ quốc tế về điều trị ung thư tiên tiến, đánh dấu bước ngoặt khi chuyên môn ung bướu trong nước gắn với sứ mệnh mở rộng tiếp cận chăm sóc ung thư công bằng trên phạm vi toàn cầu.
Ý nghĩa quan trọng không nằm ở danh xưng đại sứ quỹ quốc tế, mà ở chỗ tiếng nói từ một hệ thống y tế còn nhiều hạn chế như Việt Nam đã có mặt trong cuộc thảo luận toàn cầu về điều trị ung thư tiên tiến. PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Viện Y học hạt nhân và Ung bướu Bệnh viện Bạch Mai, vừa được chọn là đại sứ đầu tiên của Quỹ Oncidium tại Việt Nam – tổ chức phi lợi nhuận thúc đẩy khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị ung thư bằng phóng xạ, trong đó có radiotheranostics. Đây không chỉ là vinh dự cá nhân, mà là cột mốc cho trí tuệ y khoa nước nhà được ghi nhận ở một sân chơi nơi chuẩn mực chuyên môn rất cao.
Từ nội trú ung thư đến nhà vận động quốc tế
Đằng sau danh xưng “đại sứ” là một hành trình chuyên môn dài hơi, bền bỉ. Sinh năm 1978, PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương tốt nghiệp bác sĩ đa khoa tại Đại học Y Hà Nội năm 2001, được đào tạo bác sĩ nội trú chuyên ngành Ung thư tại Việt Nam và Pháp, nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Ung thư năm 2013 và được công nhận Phó Giáo sư năm 2018. Năm 2016, bà là một trong 10 thầy thuốc trẻ tiêu biểu nhận Giải thưởng Đặng Thùy Trâm của Thành đoàn Hà Nội.
Con đường lâm sàng của bà gắn chặt với những lĩnh vực khó nhất của ung bướu và y học hạt nhân: chẩn đoán hình ảnh PET/CT, điều trị đích, điều trị miễn dịch, xét nghiệm gen và ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong điều trị ung thư. Không dừng ở phòng khám, PGS Phương còn tham gia nghiên cứu về ung thư di căn não, đại trực tràng, vú, u não và nhiều bệnh ung thư khác, tập trung vào hiệu quả xạ phẫu, hóa xạ trị, vai trò PET/CT trong ung thư chưa rõ nguyên phát và hiệu quả của thuốc điều trị đích. Một bác sĩ thực chiến, làm nghiên cứu, nay bước thêm vai trò vận động quốc tế – đó là sự tiếp nối logic chứ không chỉ là “vinh dự tượng trưng”.
Theranostics: cầu nối giữa khoa học tiên tiến và bệnh nhân
Trọng tâm sứ mệnh của PGS Phương với vai trò đại sứ Quỹ Oncidium nằm ở Theranostics – hướng tiếp cận kết hợp chẩn đoán và điều trị dựa trên chất đánh dấu phóng xạ. Các chất này gắn với những phân tử nhận diện đích trong cơ thể, giúp xác định tổn thương và đưa chất điều trị đến tế bào bệnh, được xem là một nhánh phát triển của y học chính xác và cá thể hóa điều trị ung thư.
Nếu trước đây bệnh nhân ung thư tại nhiều nước thu nhập trung bình gần như “đứng ngoài cuộc” với điều trị ung thư tiên tiến, thì các chương trình như RLT-Connect của Quỹ Oncidium – hướng tới hỗ trợ những bệnh nhân chưa được bảo hiểm chi trả đầy đủ chi phí liệu pháp phóng xạ đích – đang mở dần cánh cửa này. Với kinh nghiệm lâm sàng và nghiên cứu sâu về y học hạt nhân, PGS Phương có lợi thế lớn để biến những khái niệm phức tạp thành quy trình điều trị cụ thể cho người bệnh, thay vì để Theranostics mãi nằm trên các slide hội thảo.
Tiếp cận chăm sóc ung thư công bằng: từ phòng khám Việt Nam đến bàn chính sách
Trở thành đại sứ quỹ quốc tế đồng nghĩa PGS Phương phải mang hai “chiếc mũ” cùng lúc: bác sĩ trực tiếp điều trị và nhà vận động cho tiếp cận chăm sóc ung thư công bằng. Quỹ Oncidium tập trung vào ba hướng chính: hỗ trợ người bệnh tiếp cận điều trị, đào tạo nhân viên y tế và vận động chính sách nhằm thúc đẩy khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến. Việc một bác sĩ ung thư Việt Nam đảm nhiệm vị trí này được kỳ vọng tạo thêm kết nối giữa chuyên môn trong nước với các sáng kiến quốc tế về y học hạt nhân và điều trị bằng phóng xạ.
Điều đáng chú ý là PGS Phương đã sớm gắn thực hành lâm sàng với hoạt động cộng đồng. Bên cạnh công tác chuyên môn, bà tham gia các chương trình khám sàng lọc ung thư vú cho phụ nữ ở những địa phương còn khó khăn. Khi một người xuất thân từ thực tế thiếu thốn tiếp tục bước vào không gian vận động chính sách quốc tế, câu chuyện tiếp cận chăm sóc ung thư không còn trừu tượng. Nó trở thành những quyết định rất cụ thể: đào tạo ai, trang bị gì, ưu tiên nguồn lực cho nhóm bệnh nhân nào.
Cột mốc biểu tượng và bài kiểm tra cho hệ thống
Việc PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương trở thành đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại một tổ chức quốc tế thúc đẩy tiếp cận điều trị ung thư tiên tiến là “cột mốc kép”: vừa khẳng định trình độ bác sĩ ung thư Việt Nam, vừa đặt ra bài kiểm tra cho cả hệ thống. Một câu nói đáng trích là: “Việc một bác sĩ Việt Nam đảm nhiệm vai trò đại sứ của Quỹ Oncidium được kỳ vọng tạo thêm kết nối giữa chuyên môn trong nước với các sáng kiến quốc tế về y học hạt nhân và điều trị ung thư bằng phóng xạ”.
Kỳ vọng của chính bà là rõ ràng: vai trò đại sứ sẽ kết nối chuyên môn, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cơ hội để bệnh nhân ung thư Việt Nam tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, trong đó có Theranostics. Nhưng để giấc mơ tiếp cận chăm sóc ung thư công bằng trở thành hiện thực, cần nhiều hơn một cá nhân. Hệ thống đào tạo, cơ sở hạ tầng y học hạt nhân, chính sách bảo hiểm và cam kết của nhà quản lý phải cùng chuyển động. Danh hiệu quốc tế là biểu tượng; thành công thật sự sẽ được đo bằng số bệnh nhân được điều trị tốt hơn nhờ những kết nối này.
