Mở rộng hạ tầng truyền tải điện: Lựa chọn chiến lược chứ không phải giải pháp tình thế
Mở rộng hạ tầng truyền tải điện là quá trình đầu tư, xây dựng và hiện đại hóa mạng lưới điện cao áp, bao gồm đường dây 500kV, 220kV và các dự án trạm biến áp, nhằm tăng khả năng truyền tải giữa các vùng, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội dài hạn. Điều đang diễn ra ở Việt Nam cho thấy đây không phải quyết định tình thế đối phó thiếu điện, mà là bước chuyển chiến lược để tái cấu trúc bản đồ năng lượng quốc gia quanh các trục cao áp mới. Khi nguồn năng lượng phân bố ngày càng không đồng đều, chỉ mạng lưới truyền tải điện thông minh và liên kết chặt chẽ mới giữ cho tăng trưởng kinh tế không bị kìm hãm bởi rủi ro mất điện.
Đường dây 500kV Ninh Sơn – Chơn Thành: Trục xương sống mới cho kết nối vùng
Dự án đường dây 500kV Ninh Sơn – Chơn Thành dài khoảng 268km, đi qua Khánh Hòa, Lâm Đồng và Đồng Nai, đang được tỉnh Lâm Đồng rà soát kỹ hồ sơ để thúc đẩy tiến độ triển khai. Đây là một trong những tuyến đường dây 500kV Việt Nam mang tính bước ngoặt: hai mạch truyền tải, quy mô hàng nghìn tỷ đồng và mục tiêu hoàn thành đóng điện cuối năm 2027. Về bản chất, tuyến 500kV này mở thêm một hành lang năng lượng Bắc – Nam mới, cho phép dịch chuyển công suất giữa các vùng có thừa và thiếu điện. Nếu được làm nhanh, đúng tiến độ, hạ tầng truyền tải điện trên trục này sẽ giảm áp lực cho các tuyến 500kV hiện hữu vốn đã nhiều năm gánh tải cao.
Từ góc độ địa phương, việc UBND tỉnh Lâm Đồng chủ động làm việc với các sở, ngành để rà soát pháp lý, đất đai, môi trường cho dự án cho thấy nhận thức rõ ràng: nếu chậm truyền tải, mọi nỗ lực phát triển nguồn điện tại chỗ – từ thủy điện đến điện mặt trời – đều khó phát huy hiệu quả. Câu chuyện này không chỉ là một dự án đường dây, mà là bài kiểm tra năng lực phối hợp liên tỉnh để xây dựng mạng lưới điện cao áp thực sự liên thông. Một trục 500kV hoàn thành đúng hẹn sẽ nâng vị thế của cả khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ trong bản đồ năng lượng và thu hút thêm đầu tư công nghiệp cần điện ổn định.
Miền Trung nâng cấp năng lượng điện bằng mạch 3 Đông Hà – Huế
Trong bức tranh năng lượng điện miền Trung, dự án đường dây 220kV Đông Hà – Huế mạch 3 dài khoảng 81,9km là bước đi thực tế để gia cố vùng trung chuyển công suất. Việc Công ty Truyền tải điện 2 vừa khởi công và đặt mục tiêu đóng điện vào tháng 12/2026 cho thấy khu vực này không chờ đến khi thiếu điện mới hành động. Các cột hiện hữu vốn được thiết kế treo hai mạch nhưng mới dùng một mạch; lắp thêm mạch 3 là cách thông minh để tăng năng lực truyền tải mà không phải xây thêm tuyến hoàn toàn mới. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ góp phần giải tỏa công suất các nguồn điện ở Quảng Trị, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện cho Quảng Trị và thành phố Huế, đồng thời phục vụ tăng trưởng kinh tế – xã hội của cả khu vực.
Điểm đáng nói là dự án này trực tiếp củng cố mạng lưới điện cao áp khu vực miền Trung, nơi vừa có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, vừa thường xuyên đối mặt thiên tai. Nâng cấp hạ tầng truyền tải điện tại đây không chỉ là thêm một công trình 220kV, mà là tạo "dự phòng chiến lược" cho toàn hệ thống. Khi công suất được giải tỏa kịp thời, các nhà đầu tư nguồn điện mới dám mở rộng; ngược lại, nếu truyền tải yếu, mọi tiềm năng gió, mặt trời ven biển miền Trung sẽ mắc kẹt trên giấy. Theo cách đó, mạch 3 Đông Hà – Huế là phép thử xem chúng ta có dám đầu tư sớm cho khả năng chống tải, hay tiếp tục để hệ thống chỉ phản ứng khi đã quá tải.
Trạm biến áp 220kV Móng Cái: Cửa ngõ điện năng cho Quảng Ninh và liên kết khu vực
Nếu các đường dây 500kV và 220kV là trục xương sống, thì các dự án trạm biến áp như 220kV Móng Cái chính là "cửa ngõ" phân phối công suất về phụ tải. Trạm Móng Cái đang thi công tại xã Hải Ninh, lắp đặt một máy biến áp 220/110/22kV công suất 250MVA cùng 7 ngăn lộ phía 220kV và 10 ngăn lộ phía 110kV. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành, đóng điện trong quý II/2027 để đảm bảo điện cho thành phố Quảng Ninh trước mùa nắng nóng. Điều này không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng nhanh mà còn giải tỏa công suất nhập khẩu điện từ Trung Quốc, tăng cường liên kết lưới điện và nâng độ tin cậy cho toàn khu vực.
Việc đầu tư dự án trạm biến áp dạng kỹ thuật số, không người trực, cho thấy hướng đi rõ ràng: hệ thống truyền tải không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn phải thông minh hơn. Khi một trạm 220kV hiện đại như Móng Cái đi vào vận hành, nó trở thành điểm giao thoa giữa nguồn điện trong nước, nguồn nhập khẩu và phụ tải công nghiệp – dịch vụ ven biên giới. Đây là mảnh ghép quan trọng để các tuyến đường dây 500kV Việt Nam và 220kV phát huy hiệu quả; nếu không có các "nút" biến áp đủ lớn, mọi tham vọng tăng tải trên các trục cao áp sẽ bị giới hạn. Nói cách khác, không ai có thể xây bản đồ năng lượng mới chỉ bằng các đường kẻ trên không trung.
