Cao tốc Ninh Bình như một chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển
Cao tốc Ninh Bình là cụm từ đang dần gắn với một chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển kinh tế – xã hội, trong đó các tuyến cao tốc nội tỉnh, đường trục kết nối vùng ven biển và dự án Ninh Bình – Hải Phòng được nhìn nhận như xương sống hạ tầng giao thông mới, giúp tỉnh mở rộng kết nối vùng, khai thác hiệu quả tiềm năng logistics, công nghiệp và du lịch biển, đồng thời tổ chức lại không gian đô thị, nông thôn theo hướng hiện đại, liên thông và bền vững. UBND tỉnh Ninh Bình vừa trình Thủ tướng và Bộ Tài chính về việc bố trí ngân sách trung ương cho dự án cao tốc CT.11, giai đoạn 1, từ phường Liêm Tuyền đến phường Đông A. Động thái này không chỉ nhằm hoàn thiện mạng lưới đường bộ trên bản đồ quy hoạch quốc gia, mà còn là tuyên bố rõ ràng: tỉnh chọn hạ tầng giao thông làm đòn bẩy phát triển kinh tế khu vực, thay vì chấp nhận vai trò “vùng chuyển tiếp” giữa các cực tăng trưởng xung quanh.
Tuyến cao tốc nội tỉnh 11.500 tỷ đồng: lời khẳng định vai trò trung tâm kết nối
Đề xuất tuyến cao tốc CT.11 dài 25,1km, quy mô 4 làn xe, từ nút giao Liêm Tuyền – kết nối cao tốc Bắc Nam đoạn Cầu Giẽ – Ninh Bình – đến quốc lộ 10 tại phường Đông A, với tổng mức đầu tư dự kiến 11.500 tỷ đồng từ ngân sách trung ương, thực hiện giai đoạn 2026–2030, cho thấy Ninh Bình không muốn đứng ngoài mạng lưới cao tốc vùng đồng bằng sông Hồng. Theo văn bản đề xuất, tuyến CT.11 cũng chính là đoạn Phủ Lý – Nam Định khoảng 25km trong quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này sẽ nâng năng lực lưu thông, vận chuyển hàng hóa, kết nối Khu kinh tế Ninh Cơ và các trung tâm logistics của tỉnh tới những cực phát triển, từ Hà Nội tới phía nam đồng bằng sông Hồng. Nói cách khác, Ninh Bình đang tự đẩy mình lên vị trí “nút giao” giữa hành lang cao tốc Bắc – Nam và trục Đông – Tây hướng ra biển, thay vì chỉ là một điểm dừng trên bản đồ du lịch.
Đường trục hơn 5.000 tỷ đồng: kết nối biển Ninh Bình và kích hoạt kinh tế ven bờ
Khác với CT.11 còn trên giấy, tuyến đường trục phát triển nối vùng kinh tế biển Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình) với cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình đã bắt đầu cho thấy hiệu quả thực tế. Toàn tuyến dài khoảng 46km, tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng, điểm đầu tại nút Cao Bồ trên cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình, điểm cuối tại trạm đèn biển Lạch Giang. Đoạn 36,4km từ Cao Bồ đến đường dẫn cầu Thịnh Long thiết kế cấp II đồng bằng với 4 làn xe cơ giới; đoạn 9,6km còn lại hướng tới Khu công nghiệp Rạng Đông là đường phố chính đô thị với 6 làn xe. Tuyến đường này rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội, Ninh Bình tới biển Thịnh Long, khiến khách du lịch “không còn ngại quãng đường xa” như chia sẻ của bà Trần Thị Cam, chủ một cơ sở lưu trú tại Hải Thịnh. Đây là minh chứng sống động cho luận điểm: kết nối biển Ninh Bình không chỉ là thêm một tuyến đường, mà là cách mở rộng không gian phát triển kinh tế ven biển, từ du lịch, dịch vụ đến logistics hàng hóa.
Tái định cư dự án cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng: bài kiểm tra về phát triển bao trùm
Hạ tầng giao thông không thể gọi là thành công nếu nó tạo ra những “vùng bị bỏ lại phía sau”. Điều đáng chú ý trong chiến lược cao tốc Ninh Bình là cách tỉnh xử lý bài toán tái định cư dự án, đặc biệt với tuyến Ninh Bình – Hải Phòng. Đoạn qua địa bàn Ninh Bình dài 25,3km, vận tốc thiết kế tối đa 120km/h, bề rộng nền đường 24,75m, tổng mức đầu tư sau điều chỉnh hơn 9.113 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương 4.865 tỷ đồng và ngân sách tỉnh 4.248,19 tỷ đồng. Để giải phóng mặt bằng, các địa phương đã bố trí 10 khu tái định cư với tổng diện tích khoảng 12,5ha, đáp ứng chỗ ở cho 338 hộ dân, tổng mức đầu tư hạ tầng hơn 175 tỷ đồng. Tại khu tái định cư xóm 11, xã Khánh Nhạc hơn 1ha dành cho 27 hộ, hệ thống đường, điện, nước được hoàn thiện; người dân như ông Chu Văn Sơn, chị Đào Thị Nhẫn đã dựng nhà mới và dần ổn định cuộc sống. Đây chính là phép thử xem hạ tầng giao thông có gắn với phát triển bao trùm hay chỉ là những con đường tốc độ cao băng qua những cộng đồng bị thiệt thòi.
Từ hạ tầng giao thông tới bản đồ tăng trưởng mới của Ninh Bình
Nếu nhìn riêng lẻ, tuyến CT.11, đường trục ven biển hay cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng chỉ là những dự án giao thông với các con số đầu tư. Nhưng khi đặt chúng vào cùng một khung chiến lược, có thể thấy Ninh Bình đang xây dựng một mạng lưới hạ tầng giao thông toàn diện: cao tốc nội tỉnh kết nối Bắc – Nam và các tỉnh phía Bắc, đường trục góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế – xã hội ven biển, và tuyến Ninh Bình – Hải Phòng rút ngắn hành lang logistics hướng ra các cảng biển lớn. Điểm mạnh lớn nhất là tầm nhìn coi đường sá không chỉ để đi lại, mà để tái sắp xếp các cực phát triển – từ Khu kinh tế Ninh Cơ đến các trung tâm logistics, khu công nghiệp ven biển. Tuy nhiên, thách thức còn đó: tiến độ, chất lượng tái định cư dự án, năng lực thu hút đầu tư thứ cấp vào các khu kinh tế và du lịch. Nếu tỉnh biến được các “đường cao tốc” thành “cao tốc tăng trưởng” – nơi hàng hóa, du khách và cơ hội việc làm dịch chuyển nhanh hơn – thì Ninh Bình hoàn toàn có thể bước ra khỏi hình ảnh một điểm đến đẹp nhưng trầm lặng, để trở thành nút phát triển mới của vùng.
