Tuyến đường 2,2km mở nút thắt lưu thông lõi đô thị
Đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục là tuyến trục dài hơn 2,2km, mặt cắt 50m, nằm trên vành đai trong cùng của khu vực nội đô lịch sử Hà Nội, được đầu tư gần 7.800 tỷ đồng từ ngân sách thành phố nhằm hoàn thiện kết nối giao thông trên trục Vành đai 1 và tạo ra một không gian lưu thông mới đi qua các phường Ô Chợ Dừa, Giảng Võ và Láng. Đây không chỉ là một dự án mở đường, mà là nỗ lực tái cấu trúc toàn bộ luồng giao thông Hà Nội trên trục đông – tây vốn luôn quá tải. Quan điểm đáng chú ý là thành phố chọn thời điểm thông xe kỹ thuật dịp Quốc khánh 2/9 như một thông điệp chính trị – đô thị rõ ràng: ưu tiên giao thông và chống ùn tắc phải được nhìn như hạ tầng phục vụ người dân chứ không chỉ là công trình để khánh thành. Ngày 28/8, UBND thành phố tổ chức lễ khởi công, khánh thành 17 dự án tiêu biểu nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh, trong đó Vành đai 1 Hoàng Cầu - Voi Phục được coi là công trình giao thông tiêu biểu nhất trên trục này.
Tiến độ nước rút và diện mạo mới trên trục Vành đai 1 Hà Nội
Cuối tháng 8, hiện trường Vành đai 1 Hà Nội đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục thay đổi từng ngày khi nhà thầu tăng tốc để kịp mốc thông xe kỹ thuật 2/9. Phần lớn mặt đường đã được thảm nhựa, kẻ vạch, trồng cây xanh và lắp đèn chiếu sáng; những việc còn lại dồn vào vỉa hè, hố ga, hào kỹ thuật và chỉnh trang cảnh quan. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố, các đơn vị thi công phải làm 3 ca liên tục từ 6h đến 2h sáng hôm sau để đáp ứng tiến độ thông xe. Điều đáng nói là sự thay đổi này người dân cảm nhận rất rõ. Một cư dân phố Láng chia sẻ, trước đây khu vực thường xuyên ùn tắc và việc thi công kéo dài khiến ai cũng sốt ruột; nay mặt đường, cây xanh và chiếu sáng dần hoàn thiện, "làm cho diện mạo thành phố thoáng đãng hơn và đi lại thuận tiện hơn". Việc hoàn thiện đồng bộ mặt đường, vỉa hè, cây xanh, hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn và sơn kẻ đường đang tạo ra một trục đô thị mới thay thế cảm giác chật chội vốn gắn với La Thành, Giảng Võ, Láng trước kia.
Công trình 7.800 tỷ và bài toán giảm ùn tắc giao thông Hà Nội
Với tổng mức đầu tư gần 7.800 tỷ đồng cho hơn 2,2km đường, nhiều người đặt câu hỏi: liệu một công trình 7.800 tỷ có thực sự xứng đáng với kỳ vọng giảm ùn tắc giao thông Hà Nội? Câu trả lời phụ thuộc vào cách tuyến đường được tổ chức khai thác. Mặt cắt 50m cho phép bố trí 8 làn xe, mở thêm không gian lưu thông và tăng khả năng kết nối giữa các khu vực trên trục Vành đai 1, từ nút Cát Linh - La Thành - Yên Lãng (Hoàng Cầu) tới Voi Phục. Nếu chỉ coi đây là đường mới để xe chạy nhanh hơn, hiệu quả đầu tư sẽ bị giới hạn; nhưng nếu gắn với tổ chức lại mạng lưới đường nội bộ, phân luồng hợp lý, nó có thể trở thành “van xả” cho toàn khu vực nội đô. Thành phố đã chỉ đạo rất rõ: đoạn nào đủ điều kiện kỹ thuật phải mở cho xe lưu thông ngay để giảm ùn tắc, thay vì chờ hoàn thiện toàn tuyến rồi mới thông xe. Trước khi tổ chức giao thông, các hạng mục đèn chiếu sáng, biển báo, sơn kẻ đường, phân làn và công trình bảo đảm an toàn sẽ được kiểm tra, đánh giá kỹ thuật để tránh biến tuyến đường mới thành một nút nguy hiểm mới.
Cầu vượt, đường sắt đô thị và bài học quy hoạch hai bên tuyến
Tác động của đường Hoàng Cầu Voi Phục sẽ không dừng ở mặt đường mà còn nằm ở các nút giao và không gian hai bên tuyến. Hai cầu vượt tại nút Láng Hạ - Giảng Võ và Nguyễn Chí Thanh đang được triển khai, mục tiêu hoàn thành trong năm 2026, với một số tài liệu nêu mốc trước ngày 31/12 đối với các hạng mục còn lại. Khi đồng bộ, các cầu vượt này được kỳ vọng giảm xung đột tại nút giao lớn, tăng khả năng lưu thông trên toàn trục Vành đai 1. Tuy nhiên, điểm nghẽn kỹ thuật khá rõ ở nút Nguyễn Chí Thanh, nơi cầu vượt Vành đai 1 giao cắt và chồng lấn với dự án đường sắt đô thị ngầm bên dưới. Đây là phép thử cho năng lực phối hợp giữa hạ tầng đường bộ và đường sắt đô thị của thành phố. Ở tầm quy hoạch, điều đáng mừng là lãnh đạo cấp cao đã không coi tuyến đường này là dải đất trống để tự phát kinh doanh mà yêu cầu tiếp tục quy hoạch cảnh quan kiến trúc đô thị hai bên, "tuyệt đối không để diễn ra hoạt động kinh doanh gây ảnh hưởng giao thông và mỹ quan đô thị và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ". Nếu nguyên tắc này được giữ nghiêm, Vành đai 1 Hà Nội có cơ hội trở thành trục mẫu mực về không gian công cộng, thay vì lặp lại tình trạng bị chiếm dụng bởi hàng quán mặt đường.
Từ dự án tiêu biểu đến trách nhiệm với không gian sống đô thị
Việc xếp đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục vào nhóm 17 dự án tiêu biểu được khởi công, khánh thành dịp Quốc khánh không phải chỉ vì quy mô vốn, mà vì ý nghĩa tái thiết không gian sống đô thị. Vành đai 1 Hà Nội là trục xương sống của khu vực nội đô lịch sử; mỗi quyết định quy hoạch trên trục này sẽ tác động trực tiếp tới chất lượng sống hàng trăm nghìn cư dân và hình ảnh thành phố. Khi vỉa hè được chỉnh trang, cây xanh được trồng mới, mặt đường khang trang kết nối xuyên suốt qua Ô Chợ Dừa, Giảng Võ, Láng, người dân đang nhìn thấy một thành phố khác: ít ngập hơn, đi lại dễ hơn, bớt cảm giác ngột ngạt. Tuy nhiên, để công trình 7.800 tỷ này thực sự đáng giá, Hà Nội cần kiên định ba nguyên tắc: không đánh đổi vỉa hè lấy kinh doanh mặt đường, gắn khai thác đường bộ với phát triển đường sắt đô thị, và liên tục đánh giá lại tổ chức giao thông để điều chỉnh kịp thời. Nếu làm được, tuyến Hoàng Cầu - Voi Phục sẽ là minh chứng rằng hạ tầng lớn có thể vừa giảm ùn tắc vừa tạo ra một đô thị dễ sống hơn, thay vì chỉ là thêm một đại lộ bê tông.
