Từ thỏa thuận với Áo và CEEC đến tham vọng trung tâm công nghiệp xanh
Hợp tác Hà Tĩnh – Đại sứ quán Cộng hòa Áo và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu là bước đi ngoại giao kinh tế nhằm đưa vốn, công nghệ và chuẩn quản trị châu Âu vào khu kinh tế gắn với cảng Vũng Áng, qua đó biến logistics và công nghiệp xanh thành động lực mới cho tăng trưởng địa phương.
Chiều 29/7, UBND tỉnh Hà Tĩnh làm việc với Đoàn công tác của Đại sứ quán Cộng hòa Áo tại Việt Nam và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu (CEEC) để bàn về xúc tiến đầu tư, thương mại và phát triển kinh tế - xã hội. Cuộc gặp có sự tham dự của Đại sứ Philipp Agathonos, Phó Chủ tịch CEEC Florian Beranek cùng lãnh đạo chủ chốt của tỉnh, cho thấy đây không phải là hoạt động xã giao mà là động thái mở cửa thị trường đầu tư Âu – Trung Âu một cách có chủ đích.
Trước buổi làm việc, đoàn đã khảo sát thực địa cụm cảng biển quốc tế Vũng Áng, bước đi quan trọng để giới đầu tư Âu – Trung Âu nhìn thấy vai trò của cảng Vũng Áng trong chuỗi logistics khu vực. Việc Hà Tĩnh chủ động mời đối tác đến thẳng hiện trường cho thấy tỉnh muốn chuyển từ “giới thiệu tiềm năng” sang “đặt vấn đề dự án cụ thể” trong chiến lược Hà Tĩnh đầu tư quốc tế.
Cảng Vũng Áng và khu kinh tế Hà Tĩnh: hạ tầng đã có, câu hỏi là chất lượng dòng vốn
Điểm mấu chốt trong câu chuyện Hà Tĩnh không còn là thiếu hạ tầng cứng, mà là thiếu những dự án FDI công nghệ cao và logistics xứng tầm với hạ tầng đó. Trong nhiều năm, tỉnh đã kiên trì xây dựng khu kinh tế Hà Tĩnh gắn với hệ thống cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương, biến nơi đây từ một tỉnh thuần nông thành trung tâm công nghiệp và cảng biển khu vực.
Hệ thống cảng biển Hà Tĩnh hiện có thể đón tàu tổng hợp và chuyên dùng từ 50 nghìn đến 250 nghìn tấn, với hàng chục bến cảng dài hơn 6 km, cùng các cảng chuyên dùng khí hóa lỏng, than nhiệt điện. Nhờ lợi thế này, tỉnh đang ưu tiên phát triển Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh (gồm Khu kinh tế Vũng Áng và Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo) và bảy khu công nghiệp liên quan.
Dù đã thu hút nhiều dự án lớn về luyện kim, năng lượng, sản xuất pin và ô tô điện, tỉnh thừa nhận việc thu hút các tập đoàn điện tử, bán dẫn, chip vẫn còn khiêm tốn và phát triển logistics mới dừng ở dạng tiềm năng. Đây chính là khoảng trống mà Hà Tĩnh kỳ vọng dòng vốn và công nghệ từ Áo, CEEC sẽ lấp đầy, để địa phương không bị mắc kẹt ở mô hình cảng – thép – nhiệt điện truyền thống.
Hà Tĩnh đầu tư quốc tế: chọn công nghiệp xanh làm trục, logistics làm đòn bẩy
Điểm đáng chú ý trong định hướng hợp tác lần này là Hà Tĩnh không mở cửa đầu tư bằng mọi giá, mà chọn ba trụ cột rõ ràng: công nghiệp, logistics và chuyển đổi xanh. Tỉnh ưu tiên các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo, luyện kim, năng lượng, logistics, cảng biển, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Cách chọn lọc này giúp Hà Tĩnh bám sát xu thế công nghiệp xanh Đông Nam Á thay vì chạy theo các ngành gây áp lực môi trường.
Về phía đối tác, các doanh nghiệp Áo được đánh giá là chú trọng giải pháp công nghệ tiết kiệm tài nguyên, tối ưu nguồn lực và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Tại buổi làm việc, hai bên thống nhất sẽ phối hợp trong các lĩnh vực lao động, giáo dục – đào tạo, xúc tiến đầu tư, thương mại và giao lưu nhân dân, đồng thời ưu tiên hợp tác xử lý rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp, phát triển mô hình sản xuất bền vững và tận dụng nguyên liệu gỗ dăm cho công nghiệp.
Cách tiếp cận này cho thấy Hà Tĩnh muốn dịch chuyển từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế về chuẩn môi trường và công nghệ, để đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị công nghiệp xanh Đông Nam Á. Nếu làm được, khu kinh tế Hà Tĩnh sẽ không chỉ là nơi xếp dỡ hàng mà là điểm đến của các ngành công nghệ xanh, logistics giá trị cao.
Từ khu thương mại tự do đến trung tâm logistics liên vùng trên hành lang Đông – Tây
Hà Tĩnh đang chuẩn bị một bước nhảy mới: xây dựng khu thương mại tự do (TMTD) nằm trong Khu kinh tế Vũng Áng, dựa trên hệ thống cảng biển nước sâu quốc tế và mạng lưới giao thông kết nối đồng bộ. Đây là cách tỉnh muốn khóa chặt vai trò của mình trên hành lang kinh tế Đông – Tây, không chỉ cho Việt Nam mà cả cho Lào – nước đang khai thác các bến cảng Vũng Áng thông qua doanh nghiệp liên doanh.
Theo định hình, đến năm 2030, khu TMTD Hà Tĩnh được kỳ vọng gắn chặt với cảng Sơn Dương – Vũng Áng và hệ thống giao thông kết nối, trở thành động lực chiến lược và đòn bẩy phát triển kinh tế khu vực. Đây là nhân tố mới giúp Hà Tĩnh nâng vị thế trong bản đồ thương mại và logistics quốc tế, đồng thời hỗ trợ định hướng trở thành trung tâm phát triển của vùng ven biển Bắc Trung Bộ.
Để khai thác được vị trí chiến lược này, lãnh đạo tỉnh đề nghị đối tác Áo và CEEC hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao cho khai thác, chế biến thép, cũng như kết nối các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học của tỉnh với các đối tác dày kinh nghiệm. Cách làm này cho thấy Hà Tĩnh hiểu rõ: không có con người phù hợp, mọi ưu đãi thể chế cho khu thương mại tự do chỉ dừng ở trên giấy.
Lợi ích cho người dân: từ nông thôn mới đến hệ sinh thái việc làm xanh
Một chiến lược Hà Tĩnh đầu tư quốc tế chỉ có ý nghĩa nếu người dân được hưởng thành quả. Sau nhiều năm thu hút công nghiệp và xây dựng nông thôn mới, đời sống vật chất và tinh thần của người dân Hà Tĩnh đã được nâng lên, nhiều làng quê trở thành "vùng quê đáng sống" ngay trên vùng “chảo lửa, túi mưa”. Vấn đề lúc này là làm sao để làn sóng hợp tác mới với Áo và CEEC không tạo thêm khoảng cách mà tiếp tục cải thiện chất lượng sống.
Tỉnh đang mong muốn đối tác giới thiệu doanh nghiệp công nghệ số, hạ tầng số đến đầu tư, nhất là trong bối cảnh Hà Tĩnh đang xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Khu kinh tế Vũng Áng, hướng tới hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững. Nếu triển khai đúng, người dân sẽ không chỉ được hưởng lợi từ việc làm trong các nhà máy, cảng biển, mà còn từ các dịch vụ giá trị gia tăng, giáo dục – đào tạo nghề mới gắn với công nghiệp xanh.
Kết luận, mở cửa hợp tác với Áo và CEEC là bước đi đúng hướng, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng của Hà Tĩnh trong việc chọn dự án sạch, đòi hỏi chuẩn công nghệ cao và gắn chặt lợi ích người dân với mọi quyết định về khu kinh tế, cảng Vũng Áng và khu thương mại tự do tương lai. Nếu giữ được kỷ luật này, Hà Tĩnh có cơ hội trở thành hình mẫu công nghiệp xanh Đông Nam Á chứ không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa.
