Từ sản phẩm hoàn thiện đến nhu cầu “chạm tay” vào quy trình
Làn sóng Gen Z tìm đến đồ gỗ thủ công là xu hướng thế hệ trẻ ưu tiên tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra sản phẩm, coi việc cùng người thợ lựa chọn kiểu dáng, chất liệu và chi tiết trang trí quan trọng không kém việc sở hữu món đồ hoàn thiện; trải nghiệm đó biến đồ vật thành câu chuyện cá nhân và phần kéo dài của bản sắc người dùng hơn là một món hàng sản xuất hàng loạt. Những sản phẩm handmade gỗ với tính sáng tạo cao đang thu hút giới trẻ ở các đô thị lớn thời gian gần đây. Không còn hài lòng với mẫu có sẵn, nhiều bạn trẻ mang ý tưởng riêng đến tiệm, cùng thợ chỉnh sửa từng chi tiết để món đồ “độc bản” đúng với cá tính mình. Đây là thay đổi mang tính thái độ: mua sắm không chỉ là tiêu dùng, mà là đồng sáng tạo.
Guốc mộc và con dấu: khi dấu ấn cá nhân lên ngôi
Nhìn vào câu chuyện guốc gỗ và con dấu khắc tay, có thể thấy rõ cách Gen Z dùng đồ gỗ thủ công để kể câu chuyện bản thân. Diễm Quỳnh, 27 tuổi ở Ba Đình, Hà Nội, tìm đến một tiệm đóng guốc trên phố Hàng Dầu với mong muốn tận mắt xem quy trình làm guốc gỗ và tự chọn mẫu lấy cảm hứng từ guốc Nhật, thêm quai chấm bi trẻ trung. Nguyễn Hồng Ngọc, 29 tuổi, lại thiết kế đôi guốc đế đen cao 7 cm, quai màu ngọc trai để phù hợp không gian chuyến du lịch Ninh Bình, vừa giữ nét truyền thống vừa hiện đại. Với Phương Mai, 23 tuổi, con dấu gỗ khắc hình đám mây kèm tên riêng trở thành biểu tượng cho mong muốn cuộc sống tự do và bay bổng. Khi mỗi món đồ gỗ handmade gắn với một câu chuyện cụ thể, tiêu chuẩn đẹp không còn là theo mẫu chung, mà là phù hợp với đời sống tinh thần của người sở hữu.
Chợ 100 năm tuổi nhộn nhịp trở lại nhờ mạng xã hội
Ở chợ Tân Định – khu chợ hơn trăm năm tuổi – guốc mộc đang hồi sinh nhờ chính cái “chạm” của người trẻ và hiệu ứng mạng xã hội. Video quay cảnh đóng guốc xuất hiện dày đặc trên TikTok đã kéo nhiều bạn trẻ đến tận nơi, vừa mua vừa xem người thợ đo chân, căn quai và đóng đinh theo dáng chân từng người. Thanh Vy 24 tuổi tìm lại ký ức thuở nhỏ đi đóng guốc cùng mẹ trong khung cảnh tiếng búa, tiếng guốc gõ trên nền gạch cũ, nhưng mẫu guốc nay được cách tân hiện đại hơn. Viên Vi 27 tuổi thừa nhận ban đầu xem video “cho vui” rồi dần bị cuốn vào vẻ đẹp và giá dễ tiếp cận: guốc phổ thông chỉ vài trăm nghìn, mẫu cầu kỳ hơn vẫn hợp lý với một sản phẩm làm thủ công. Khách nước ngoài như chị Rih từ Nhật Bản cũng ôm cả chục đôi vì trân trọng cảm giác tự chọn từng chi tiết và chứng kiến sản phẩm được hoàn thiện ngay trước mắt.
Kinh tế workshop: nghề xưa bớt khuôn mẫu, thợ xưa bớt lặng im
Sự bùng nổ workshop làm gỗ và trải nghiệm thủ công không chỉ tạo ra những món đồ đẹp, mà đang tái định nghĩa mối quan hệ giữa thợ và khách. Người đặt hàng mang ý tưởng, người thợ dùng tay nghề để biến chúng thành sản phẩm sử dụng được, khiến mỗi món đồ mang dấu ấn riêng không trùng lặp. Các nghệ nhân guốc mộc ở Tân Định từng có giai đoạn vắng khách, sau dịch COVID-19 có ngày chỉ lác đác vài người ghé hỏi. Nay nhờ mạng xã hội, một sạp guốc có thể bán từ 15–20 đôi trong ngày cuối tuần, so với con số 5–7 đôi trước đây. Nhưng kinh tế workshop cũng có giới hạn: nhiều sạp guốc không bán trực tuyến vì mỗi bàn chân khác nhau, cần thợ trực tiếp đo và căn quai để đảm bảo độ ôm và êm chân tốt nhất. Điều này giữ tính “đo ni đóng giày” nhưng khiến mô hình khó nhân rộng kiểu công nghiệp – một cái giá phải trả để giữ linh hồn thủ công.
Gen Z tìm trải nghiệm làm giàu đời sống, không chỉ làm giàu ví tiền
Điều đáng nói ở làn sóng mê đồ gỗ thủ công của Gen Z không phải chuyện đầu tư kiếm lời, mà là cách họ coi đó như trải nghiệm làm giàu đời sống cảm xúc và bản sắc. Một đôi guốc mộc có thể mang đi làm, đi chùa, mặc với áo dài hay áo bà ba, lại xuất hiện trong ảnh và video trên mạng xã hội như một phần phong cách cá nhân. Con dấu gỗ được dùng để đóng lên quà tặng cho người thân, để mỗi món quà không chỉ mang vật chất mà còn mang câu chuyện riêng của người gửi. Nghề thủ công vì thế thoát khỏi khuôn mẫu cũ: không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt, mà còn đáp ứng nhu cầu biểu đạt cái tôi, sống chậm, và hiểu giá trị của lao động tay trong một thế giới số hóa. Khi Gen Z chủ động tìm đến những workshop làm gỗ, họ gửi đi một thông điệp rõ ràng: tương lai không thuộc về sản xuất hàng loạt vô danh, mà thuộc về những vật dụng biết kể chuyện.
