Thu hồi visa Mỹ: một chiến dịch chính trị hóa nhập cư
Làn sóng thu hồi visa Mỹ là chuỗi biện pháp siết chặt chính sách nhập cảnh, trục xuất và hủy thị thực trên diện rộng, nhắm vào du học sinh, người nhập cư và những gia đình bị cáo buộc lợi dụng hệ thống quyền công dân Mỹ theo nơi sinh để sinh con tại Mỹ và tìm kiếm hộ chiếu cho con.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump gần đây đẩy mạnh nỗ lực thu hồi thị thực của hàng loạt du học sinh tại Mỹ, đồng thời mở rộng chiến dịch sang các nhóm người nước ngoài khác bị xem là đe dọa an ninh, trật tự xã hội. Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng mà là tốc độ và cách thực thi: nhiều sinh viên bị lực lượng thực thi di trú bắt ngay trong khuôn viên trường, trong bối cảnh chính quyền liên bang không công bố tiêu chí rõ ràng cho việc thu hồi visa. Đây không còn là quản lý nhập cư thông thường, mà là một thông điệp chính trị: visa là “đặc quyền, không phải quyền lợi” của người nước ngoài.
Theo dữ liệu giáo dục sau phổ thông, hơn 1.000 du học sinh tại hơn 240 trường đại học, cao đẳng đã bị thu hồi thị thực hoặc hủy quyền cư trú. Cùng lúc, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã thu hồi hơn 100 thị thực liên quan đến các trường hợp bị cáo buộc sử dụng visa để thực hiện “du lịch sinh con”. Con số này còn bị phá vỡ khi lực lượng đặc nhiệm mới về “du lịch sinh con” tiếp tục thu hồi hơn 600 thị thực khác trên toàn thế giới. Chiến dịch đang định nghĩa lại ranh giới giữa quản lý an ninh và siết nhập cư kiểu trừng phạt.
Du học sinh Mỹ: từ giảng đường đến phòng giam di trú
Nếu muốn biết chiến dịch thu hồi visa Mỹ tác động thực tế thế nào, hãy nhìn vào tâm trạng của du học sinh Mỹ. Với họ, mỗi ngày đến lớp giờ trở thành một canh bạc thị thực: học bình thường hôm nay, mai có thể gặp sĩ quan ICE mặc thường phục yêu cầu kiểm tra giấy tờ ngay trong khuôn viên trường. Không khí bất an đó không chỉ là cảm xúc, mà là sự đứt gãy niềm tin vào môi trường giáo dục từng được xem là an toàn nhất thế giới.
Quy mô, tốc độ cùng sự không rõ ràng khi hành động của chính quyền liên bang đang khiến hàng loạt du học sinh tại Mỹ bất an. Nhiều trường hợp bị nhắm đến vì những vi phạm hành chính nhỏ như lái xe quá tốc độ, hay đơn giản là tham gia biểu tình ủng hộ người Palestine. Một nghiên cứu sinh tại Georgetown bị cáo buộc liên quan chủ nghĩa bài Do Thái chỉ vì quan hệ gia đình với một nhân vật Hamas, dù luật sư khẳng định ông hiếm khi gặp người thân này. Một sinh viên Columbia, dù có thẻ xanh, vẫn bị giam trong cơ sở giam người di cư ở Louisiana, trong khi chính quyền tìm cách thu hồi cả thẻ xanh của anh.
Trong bối cảnh đó, câu nói “Tôi có thể là người tiếp theo” của một sinh viên Georgetown không phải là quá lời. Anh khuyên bố mẹ không nên bay từ Ấn Độ sang Mỹ dự lễ tốt nghiệp, vì sợ sự hiện diện của họ khiến bản thân dễ bị chú ý hơn. Khi du học sinh Mỹ phải cân nhắc cả việc có nên cho cha mẹ đến dự lễ tốt nghiệp hay không, rõ ràng chính sách nhập cảnh đã đi xa hơn mục tiêu an ninh và bước vào vùng xám của cảm giác bị săn đuổi.
Siết quyền công dân theo nơi sinh và cuộc săn lùng “du lịch sinh con”
Song song với du học sinh, chính quyền Trump chuyển mũi nhọn sang các gia đình tham gia “du lịch sinh con”. Đây là thuật ngữ chỉ việc phụ nữ mang thai từ nước ngoài đến Mỹ, thường bằng thị thực không định cư, với mục đích chính là sinh con để trẻ được tự động hưởng quyền công dân Mỹ. Trong mắt Nhà Trắng, quyền công dân Mỹ đang bị biến thành một “mặt hàng” mà các trung tâm dịch vụ chào bán khắp thế giới.
Hai sắc lệnh mới được ban hành hơn một tháng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ nỗ lực trước đó của chính quyền Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Thay vì tấn công trực diện Tu chính án thứ 14, Nhà Trắng chọn con đường vòng: siết từ khâu cấp visa và nhập cảnh của cha mẹ. Các cơ quan lãnh sự được yêu cầu từ chối cấp thị thực cho những người có ý định đến Mỹ chủ yếu để sinh con, còn Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh nội địa phải xây dựng quy định, hướng dẫn để phát hiện và chặn những trường hợp nghi “du lịch sinh con” ngay từ cửa khẩu.
Hoạt động “du lịch sinh con” không phải hiện tượng nhỏ lẻ. Ước tính mỗi năm có hàng chục nghìn trẻ được sinh ra tại Mỹ trong các trường hợp liên quan đến hình thức này. Các trung tâm dưỡng thai, chăm sóc sản phụ sau sinh và dịch vụ hỗ trợ sinh nở cho khách nước ngoài đã hình thành một ngành kinh doanh riêng tại Mỹ. Chính quyền Trump cho rằng quyền công dân Mỹ không phải là “một thứ hàng hóa” có thể đạt được thông qua việc lợi dụng luật nhập cư, và hai sắc lệnh mới chính là cú đánh thẳng vào toàn bộ chuỗi dịch vụ sống nhờ kẽ hở “quyền công dân theo nơi sinh” này.
Lực lượng đặc nhiệm toàn cầu và rủi ro quốc tịch cho trẻ sinh tại Mỹ
Để biến sắc lệnh thành quyền lực thực tế, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thành lập Lực lượng đặc nhiệm phòng chống du lịch sinh con, với nhiệm vụ rà soát hoạt động của những người có thị thực Mỹ trên toàn thế giới. Đây không chỉ là một tổ công tác hành chính: lực lượng này kết nối dữ liệu với Bộ An ninh Nội địa và các cơ quan liên bang khác để xác định các trường hợp “du lịch sinh con”, thu hồi thị thực của những người tham gia hoặc tạo điều kiện cho hoạt động này, đồng thời triệt phá các mạng lưới môi giới sinh con tại Mỹ.
Theo Bộ Ngoại giao, lực lượng đặc nhiệm đã thu hồi hơn 600 thị thực trong chiến dịch toàn cầu này. Những đường dây bị cáo buộc làm giả hồ sơ y tế, hướng dẫn khách che giấu mục đích chuyến đi hoặc né tránh thanh toán viện phí nằm trong tầm ngắm. Các sắc lệnh mới yêu cầu áp dụng biện pháp đối với cả cơ quan, tổ chức, cá nhân hỗ trợ hoặc thúc đẩy du lịch sinh con. Chiến dịch được cảnh báo sẽ tiếp tục mở rộng, với thông điệp rõ ràng: bất kỳ ai cố tình khai sai mục đích chuyến đi hoặc nhập cảnh có thể bị xác định là không đủ điều kiện xin thị thực hoặc nhập cảnh Mỹ.
Tác động lớn nhất lại rơi vào những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ. Luật sư Lưu Long Châu cảnh báo hai thay đổi quan trọng: một là lãnh sự quán sẽ từ chối cấp visa nếu nghi cha mẹ đến Mỹ chủ yếu để sinh con; hai là những người che giấu mục đích nhập cảnh để xin visa có thể bị xem là “gian lận thị thực”, từ đó khiến con của họ khó được công nhận quyền công dân Mỹ. Ông thẳng thắn: nếu người mẹ có hành vi gian lận thị thực, đứa trẻ sẽ khó có được quyền công dân Mỹ. Nghĩa là, lợi dụng kẽ hở “du lịch sinh con” giờ có thể biến giấc mơ hộ chiếu Mỹ thành tranh chấp pháp lý kéo dài suốt cuộc đời đứa trẻ.
Gia đình lo lắng, chính sách nhập cảnh mất tính dự đoán
Trong bối cảnh visa có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào, du học sinh, gia đình và các doanh nghiệp liên quan đến “du lịch sinh con” đứng trước một thực tế mới: chính sách nhập cảnh Mỹ trở nên khó đoán hơn bao giờ hết. Người có hành vi phạm tội nghiêm trọng bị siết là điều hiển nhiên, nhưng khi những lỗi nhỏ, hoạt động biểu tình hay mối quan hệ gia đình xa xôi cũng trở thành lý do khiến visa bị hủy, thông điệp gửi tới cộng đồng quốc tế là: biên giới pháp lý giữa an ninh và chính trị đang mờ đi.
Toàn bộ chuỗi ngành nghề dựa vào “quyền công dân theo nơi sinh” như trung tâm dưỡng thai, chăm sóc sản phụ sau sinh, dịch vụ mang thai hộ xuyên quốc gia sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì mô hình kinh doanh khi chính sách bị siết chặt. Gia đình từng coi “du lịch sinh con” như khoản đầu tư dài hạn cho tương lai con cái giờ phải đối mặt với rủi ro visa bị thu hồi, con sinh ra có thể không được công nhận quyền công dân Mỹ. Ở chiều ngược lại, chính quyền Trump tiếp tục khẳng định quyền công dân Mỹ không phải là hàng hóa, và chiến dịch thu hồi visa Mỹ là bước tiếp theo trong chiến lược tái định nghĩa ranh giới ai được phép bước vào nước này.
Nhìn từ góc độ người nước ngoài, bài học quan trọng là: mọi hình thức gian lận visa, từ che giấu mục đích sinh con đến khai gian lý do học tập hay hội nghị, đều có thể dẫn tới hậu quả lâu dài. Không chỉ visa bị thu hồi, mà tương lai pháp lý, quyền công dân của những đứa trẻ sinh tại Mỹ cũng trở nên bấp bênh. Khi quyền công dân Mỹ bị đặt lại trong tâm thế phòng thủ, bất kỳ quyết định “tận dụng cơ hội” nào cũng cần được cân nhắc lại: cái giá phải trả có thể không chỉ là một tờ visa, mà là cả niềm tin vào công bằng của hệ thống nhập cư.
