Ngày hội khoa học công nghệ: Không chỉ là một buổi tham quan
Ngày hội khoa học công nghệ dành cho học sinh phổ thông tại phường Vĩnh Hưng là một sự kiện STEM Hà Nội, nơi gần 1.000 học sinh và phụ huynh được trực tiếp trải nghiệm khoa học, công nghệ, AI và robotics thông qua các hoạt động tương tác, thực hành gắn với chương trình giáo dục phổ thông, thay vì chỉ nghe giới thiệu lý thuyết hay xem trình diễn trên sân khấu. Điều khiến sự kiện này đáng chú ý không phải ở quy mô, mà ở thông điệp: giáo dục công nghệ ở đô thị đã đến lúc phải chuyển từ “cho thấy” sang “cho làm”. Ngày hội được tổ chức tại Trường Tiểu học và THCS Vĩnh Hưng, với sự phối hợp chuyên môn của Công ty Cổ phần Công nghệ Giáo dục Learn to Leap. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: nhà trường và doanh nghiệp công nghệ đang cùng nhau khẳng định rằng trải nghiệm AI học sinh phải là trải nghiệm thực, có thiết bị, có nhiệm vụ và có sản phẩm, chứ không dừng ở vài giờ ngoại khóa.
Phòng thí nghiệm khoa học ứng dụng AI: Bước chuyển từ phòng máy sang không gian học tập số
Một điểm nhấn của ngày hội là mô hình Phòng Thí nghiệm Khoa học ứng dụng AI tại Trường Tiểu học & THCS Vĩnh Hưng. Khác với kiểu “phòng máy” truyền thống, không gian này được thiết kế để phục vụ trực tiếp hoạt động dạy – học: hệ thống kết nối và quản lý thông minh; thiết bị, cảm biến cho thí nghiệm Vật lý, Hóa học, Sinh học; thiết bị Robotics, AI, IoT; máy in 3D, kính hiển vi điện tử, kính thực tế ảo, AI Box và Camera AI. Việc Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Vĩnh Hưng – ông Nguyễn Đức Dũng – trực tiếp tham quan phòng thí nghiệm cho thấy đây không phải là dự án mang tính hình thức. Theo định hướng triển khai, phòng thí nghiệm sẽ được dùng để tổ chức các tiết học mẫu, tích hợp giáo dục STEM và nội dung liên quan đến AI vào bài học của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nói cách khác, AI không đứng ngoài chương trình chính khóa mà đi vào từng tiết học, từng thí nghiệm cụ thể.
Robotics playground: Lập trình, tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề
Nếu phòng thí nghiệm là phần “hạ tầng”, thì khu vực robotics playground trong ngày hội lại là phần “trải nghiệm sống” của học sinh. Bên cạnh khu trưng bày, sự kiện STEM Hà Nội này tổ chức các khu vực trải nghiệm STEM, AI, Robotics và giao lưu, thi đấu Robotics AI. Học sinh tiểu học và THCS được tiếp cận các sản phẩm như uKIT EDU, Stick’em, Alpha 1E, UGOT, robot humanoid Yanshee, kính thực tế ảo cùng nhiều thiết bị công nghệ khác. Đây chính là robotics tiểu học theo đúng nghĩa: robot không còn là mô hình xa lạ mà trở thành “bạn đồng hành” trong bài toán, câu lệnh và nhiệm vụ nhóm. Nhìn từ góc độ giáo dục, robotics playground không chỉ là sân chơi công nghệ, mà là môi trường luyện tư duy. Với học sinh THCS, các hoạt động Robotics và AI tạo thêm không gian để vận dụng kiến thức, rèn tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và làm việc theo nhiệm vụ. Câu chuyện lập trình vì thế không dừng ở ngôn ngữ máy, mà chuyển thành thói quen phân tích, thử nghiệm, sửa sai – những năng lực mà lớp học truyền thống thường khó tạo ra.
Trải nghiệm AI trong thực tế: Từ “tiếp cận” đến “năng lực thực chất”
Điểm đáng bàn nhất ở ngày hội khoa học công nghệ tại Vĩnh Hưng là cách người tổ chức nhìn AI trong giáo dục. Sự kiện được định hướng rõ ràng “tạo cơ hội để học sinh tiếp cận khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua các hoạt động trải nghiệm và thực hành”. Thông qua những trải nghiệm đó, học sinh có điều kiện quan sát, tương tác và tìm hiểu cách công nghệ được ứng dụng trong học tập. Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Giáo dục Learn to Leap, ông Chu Thế Dân, nhấn mạnh: “Phổ cập khoa học, công nghệ và AI trong giáo dục không chỉ dừng ở việc mở rộng khả năng tiếp cận, mà phải hướng tới hình thành năng lực thực chất cho người học”. Đây là câu nói xứng đáng được trích dẫn nhiều lần, vì nó chạm đúng điểm yếu của phong trào STEM: nếu thiếu nội dung, phương pháp và điều kiện vận hành đồng bộ, trải nghiệm AI học sinh có nguy cơ trở thành những buổi “chụp ảnh với robot” hơn là quá trình hình thành năng lực số.
Từ Vĩnh Hưng đến các trường đô thị: Điều gì cần được nhân rộng?
Tại phường Vĩnh Hưng, ngày hội và mô hình Phòng Thí nghiệm Khoa học ứng dụng AI được xác định là một trong những hoạt động thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và AI trong nhà trường. Quan trọng hơn, từ mô hình tại Trường Tiểu học & THCS Vĩnh Hưng, các nhà trường trên địa bàn có thể trao đổi về cách tổ chức không gian học tập, lựa chọn thiết bị, xây dựng bài học và tổ chức hoạt động STEM – AI – Robotics phù hợp với điều kiện thực tế. Thông điệp kết lại khá rõ ràng: công nghệ vào trường học không chỉ là mua thêm thiết bị, mà là cách thiết bị được khai thác để phục vụ mục tiêu dạy học, giúp học sinh hình thành năng lực số thông qua học tập, thực hành thường xuyên. Nếu các trường đô thị coi ngày hội khoa học công nghệ như bước khởi động cho một chiến lược dài hơi – nơi phòng thí nghiệm AI, robotics playground và bài học STEM trở thành phần thường nhật của đời sống học đường – thì thế hệ học sinh tiếp theo sẽ lớn lên trong môi trường mà khoa học, công nghệ và AI là những công cụ làm việc gần gũi, không phải khái niệm xa xôi.
