Robotics Day: sân chơi công nghệ chạm tới vùng núi
Robotics Day học sinh là chuỗi hoạt động trải nghiệm nơi các em trực tiếp lắp ráp, lập trình và điều khiển robot để giải quyết những nhiệm vụ gắn với đời sống, qua đó hình thành tư duy công nghệ trẻ em, phát triển kỹ năng STEAM vùng núi và nuôi dưỡng sự tự tin trong môi trường số.
Trọng tâm của Robotics Day không phải những màn trình diễn công nghệ hào nhoáng, mà là cơ hội thực sự để học sinh vùng khó chạm tay vào robot, lập trình và STEAM. Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10, Ban Thường vụ Thành Đoàn Đà Nẵng phối hợp với UNICEF Việt Nam tổ chức chương trình “Robotics Day” với chủ đề “Đánh thức tư duy công nghệ” dành cho thiếu nhi tại các địa bàn miền núi trong tháng 9 và tháng 10. Điều đáng nói là chương trình thu hút khoảng 300 học sinh khối Trung học cơ sở tham gia, mở ra một không gian tiếp cận khoa học, công nghệ và tư duy sáng tạo ngay tại những vùng còn nhiều khó khăn.
Tư duy công nghệ không còn là đặc quyền của học sinh thành phố
Đã đến lúc chúng ta dừng coi công nghệ là “đặc sản” ở những trường điểm trong đô thị. Khi Robotics Day được mang lên miền núi, thông điệp rất rõ: tư duy công nghệ trẻ em phải bắt đầu từ mọi vùng, không phân biệt địa lý hay điều kiện kinh tế. Theo Bí thư Thành Đoàn Đà Nẵng Lê Công Hùng, việc tổ chức chương trình tại các địa bàn miền núi là cách cụ thể để đưa khoa học, công nghệ và các phương pháp giáo dục mới đến gần hơn với thiếu nhi ở khu vực còn nhiều khó khăn.
Điểm mạnh của mô hình này là phương pháp học thông qua trải nghiệm. Học sinh không học STEM trên giấy, mà tiếp cận Robotics và STEAM bằng tay, mắt và cả sự tò mò của mình. Thông qua chủ đề “Đánh thức tư duy công nghệ”, chương trình khơi dậy niềm yêu thích khoa học, công nghệ và khả năng sáng tạo của các em. Khi một em nhỏ miền núi có thể tự tin ghép linh kiện, viết vài dòng mã và thấy robot di chuyển đúng lệnh, khoảng cách công nghệ với học sinh thành phố bắt đầu được thu hẹp theo cách rất cụ thể, chứ không còn là khẩu hiệu.
Từ lập trình robot đến kỹ năng giải quyết vấn đề
Giá trị lớn nhất của lập trình robot trường học không nằm ở sản phẩm robot, mà ở cách nó buộc học sinh phải suy nghĩ có cấu trúc. Trong Robotics Day, học sinh được tìm hiểu kiến thức cơ bản về robotics, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của robot; trực tiếp lắp ráp, lập trình, điều khiển robot qua các thử thách như “Xe đua thông minh”, “Máy bắn đá”. Đó là những bài toán cụ thể, buộc các em phải chia nhỏ nhiệm vụ, thử – sai và tối ưu liên tục.
Quá trình lắp ráp, lập trình, điều khiển và thi đấu robot giúp học sinh rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy logic, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và trình bày ý tưởng. Quan trọng hơn, phương pháp “học thông qua làm” còn hướng dẫn các em nhận diện những vấn đề thực tiễn như thiên tai, môi trường, nông nghiệp, giao thông miền núi để từ đó vận dụng kiến thức Robotics và STEAM xây dựng ý tưởng giải pháp. Khi bài toán robot gắn chặt với đời sống địa phương, STEAM vùng núi không còn là môn học xa lạ mà trở thành công cụ để các em nhìn lại chính cộng đồng mình.
Liên Minh: minh chứng cho sức mạnh của sân chơi Robotics
Nếu Robotics Day học sinh miền núi là bức tranh tổng thể, thì câu chuyện Đấu trường Robotics tại xã Liên Minh cho thấy sức sống cụ thể của mô hình này. Ngày 3-10, xã Liên Minh tổ chức Chung kết Cuộc thi “Đấu trường Robotics Liên Minh” lần thứ I với chủ đề “Liên Minh - Kiến tạo Công nghệ - Vươn mình tương lai”, nhằm tạo sân chơi khoa học, công nghệ cho học sinh các cấp và hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia. Vòng thi diễn ra tại Trường Tiểu học Liên Minh B với sự tham gia của 84 đội đến từ 5 trường mầm non, tiểu học và THCS, trong đó có 20 đội mầm non.
Ở đây, lập trình robot trường học không còn là khái niệm thử nghiệm. Cuộc thi nằm trong khuôn khổ thực hiện các kế hoạch của địa phương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời gắn với mục tiêu đột phá về giáo dục và đào tạo. Ông Nguyễn Hữu Minh nhấn mạnh, đưa Robotics vào trường học giúp học sinh làm quen công nghệ qua hoạt động thực hành và “tiếp cận công nghệ sớm, đúng hướng sẽ trang bị cho các con sự tự tin, biến các con trở thành những công dân số chủ động, sáng tạo và bản lĩnh trong tương lai”. Khi một xã có thể tổ chức sân chơi với 3 giải Nhất, 3 giải Nhì, 9 giải Ba, 15 giải Khuyến khích và 54 giải Triển vọng cho các cấp học, rõ ràng Robotics không còn là cuộc chơi của vài trường chuyên.
Từ chương trình thí điểm tới chiến lược giáo dục số cho vùng khó
Robotics Day và Đấu trường Robotics Liên Minh cho thấy một điều: nếu có chiến lược, tư duy công nghệ trẻ em hoàn toàn có thể được nuôi dưỡng ngay từ những vùng khó khăn. Các chương trình này không xuất hiện ngẫu nhiên, mà gắn với Nghị quyết về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giáo dục của địa phương, đồng thời hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia.
Theo kế hoạch, Robotics Day được triển khai tại bốn địa bàn miền núi với lịch cụ thể ở các trường trung học cơ sở khác nhau, từ Hòa Vang, Tiên Phước đến Tây Hồ và Hòa Tiến. Đây không phải một sự kiện “đến rồi đi”, mà là chuỗi hoạt động có lộ trình, có đội ngũ chuyên gia, giảng viên và kỹ thuật viên đồng hành. Thành Đoàn Đà Nẵng kỳ vọng những trải nghiệm này góp phần hình thành tư duy chủ động học hỏi, từng bước giúp thiếu nhi miền núi tự tin tiếp cận công nghệ và mở rộng cơ hội phát triển trong môi trường số. Nếu các địa phương khác nhìn Robotics Day như một thành tố của chiến lược giáo dục chứ không chỉ là phong trào, khoảng cách công nghệ giữa trẻ em vùng núi và thành thị sẽ tiếp tục được thu hẹp bằng những bước đi cụ thể như thế.
