Một tuyến metro 43,5 km đang được xem là “đường sống” cho sân bay Long Thành
Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên nối dài đến Trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành là một dự án đường sắt đô thị dài khoảng 43,5–44,5 km, tốc độ thiết kế tối đa 120 km/h, được Chính phủ xếp loại công trình cấp bách nhằm kết nối trực tiếp trung tâm TP.HCM với cảng hàng không quốc tế mới của vùng.
Điểm mấu chốt không phải là thêm một tuyến metro Bến Thành Suối Tiên đơn thuần, mà là một trục đô thị – hàng không chiến lược, giúp giao thông TP.HCM thoát lệ thuộc vào đường bộ vốn thường xuyên tắc nghẽn. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 255/NQ-CP, giao UBND TP Đồng Nai triển khai dự án theo cơ chế công trình cấp bách, dựa trên khoản 2 Điều 70 Luật Xây dựng 2025. Câu chuyện ở đây là tầm nhìn: hoặc làm nhanh tuyến metro 43,5 km này, hoặc chấp nhận để sân bay Long Thành vận hành trong cảnh bị “kẹt cổ chai” ngay từ ngày đầu.
120 km/h từ trung tâm tới sân bay: thay đổi thói quen di chuyển của cả vùng
Dự án kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành có tổng chiều dài khoảng 43,5 km, tốc độ thiết kế tối đa 120 km/h. Cấu trúc tuyến gồm hai đoạn: đoạn 1 từ ga Suối Tiên đến Trung tâm hành chính TP Đồng Nai dài khoảng 7,1 km; đoạn 2 từ Trung tâm hành chính TP Đồng Nai đến sân bay Long Thành dài khoảng 36,4 km.
Ở tốc độ thiết kế 120 km/h, tuyến metro này hứa hẹn rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM tới sân bay Long Thành, tạo một lựa chọn ổn định và khó bị ảnh hưởng bởi kẹt xe, tai nạn hay thời tiết như đường bộ. Đây không chỉ là câu chuyện tiện lợi cho hành khách hàng không, mà còn là đòn bẩy để kéo các hoạt động kinh tế, dịch vụ về dọc theo hành lang đường sắt đô thị. Nói cách khác, khi người dân có thể “lên metro từ Bến Thành, xuống ngay sân bay Long Thành” với tốc độ 120 km/h, thói quen lựa chọn phương tiện di chuyển sẽ thay đổi theo hướng ưu tiên đường sắt đô thị.
Một trục kết nối vùng mới cho giao thông TP.HCM
Việc kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên từ TP.HCM đến Đồng Nai được xác định sẽ “tạo thêm phương án kết nối, bổ sung cho các tuyến giao thông khác, phù hợp với xu hướng phát triển đường sắt đô thị tại các quốc gia trên thế giới”. Nói thẳng, đây là cách TP.HCM tự xây thêm một trục xương sống cho giao thông TP.HCM, giảm áp lực cho các tuyến cao tốc, quốc lộ và hệ thống xe buýt vốn đã chật chội.
Tuyến metro 43,5 km này không chỉ phục vụ sân bay Long Thành, mà còn đi xuyên qua Trung tâm hành chính TP Đồng Nai, tạo cơ hội hình thành một vành đai đô thị – công nghiệp – dịch vụ mới giữa hai địa phương. Nếu các tuyến metro khác trong quy hoạch được kết nối đồng bộ như yêu cầu “bảo đảm đồng bộ, liên thông với các tuyến metro khác theo quy hoạch”, chúng ta sẽ có một mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng đúng nghĩa, thay vì những tuyến rời rạc. Đây là cách tiếp cận hợp lý nếu TP.HCM muốn giữ vai trò trung tâm vùng trong dài hạn.
Cấp bách nhưng không được để lặp lại các “vết xe đổ” hạ tầng
Nghị quyết 255 đặt rõ yêu cầu: dự án phải được triển khai cấp bách nhưng bảo đảm hiệu quả, chất lượng, an toàn, công khai, minh bạch, không để xảy ra sai phạm. UBND TP Đồng Nai có trách nhiệm chỉ đạo thực hiện theo pháp luật về xây dựng và đầu tư PPP; đồng thời phải thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng hài hòa lợi ích người dân, doanh nghiệp, tổ chức, không để bùng phát khiếu kiện hay “điểm nóng” an ninh, trật tự.
Chìa khóa nằm ở cách chọn nhà đầu tư và cách giám sát. Dự án yêu cầu “rà soát, kiểm tra, đánh giá công khai, minh bạch, khách quan trong lựa chọn nhà đầu tư, bảo đảm năng lực, đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng, hiệu quả… bảo đảm tối đa lợi ích nhà nước, hài hòa lợi ích doanh nghiệp, phòng ngừa sai phạm, thất thoát, lãng phí”. Bộ Tài chính được giao kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện dự án; Bộ Xây dựng hỗ trợ, hướng dẫn bảo đảm tuân thủ pháp luật và an toàn công trình. Nếu những yêu cầu này được thực thi nghiêm túc, tuyến metro Bến Thành Suối Tiên kéo dài sẽ không phải trả “học phí” bằng các chậm trễ và đội chi phí như nhiều dự án hạ tầng khác.
Kết luận: Không chỉ là metro, mà là “đường băng” thứ hai của Long Thành
Dự án kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên đến sân bay Long Thành rõ ràng không phải một công trình “trang trí” trong quy hoạch giao thông, mà là điều kiện cần để sân bay Long Thành vận hành đúng tầm một cảng quốc tế cửa ngõ. Khi một tuyến metro 43,5 km, tốc độ 120 km/h được định nghĩa là công trình cấp bách, đó là thông điệp rằng Nhà nước không muốn lặp lại tình trạng sân bay, cảng biển lớn nhưng kết nối yếu kém.
Từ góc nhìn người dân và doanh nghiệp, đây là cơ hội hiếm để giao thông TP.HCM bước sang một giai đoạn mới: ưu tiên đường sắt đô thị, kết nối liên vùng, giảm phụ thuộc vào ô tô cá nhân. Vấn đề không còn là “có nên làm hay không”, mà là “làm nhanh nhưng sạch, làm lớn nhưng không lãng phí”. Nếu câu trả lời cho hai vế đó là “có”, tuyến metro nối Bến Thành với sân bay Long Thành sẽ trở thành “đường băng thứ hai” – đường băng trên mặt đất – bảo đảm cho sự cất cánh của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
