Đề thi tốt nghiệp THPT khó hơn: cuộc chơi đã đổi luật
Đề thi tốt nghiệp THPT là kỳ đánh giá chuẩn hóa toàn quốc nhằm công nhận tốt nghiệp và làm căn cứ tuyển sinh đại học, vì vậy mọi thay đổi về cấu trúc và độ khó của đề thi đều tác động trực tiếp đến chiến lược học tập, tâm lý cũng như cơ hội vào đại học của hơn một triệu học sinh mỗi năm.
Tín hiệu quan trọng nhất hiện nay là đề thi tốt nghiệp THPT dự kiến tăng độ khó, trong khi ngưỡng điểm tối thiểu dùng xét tuyển đại học vẫn giữ ở mức 15 điểm cho 3 môn. Điều này có nghĩa: để đạt cùng mức điểm, nỗ lực kiến thức và kỹ năng của học sinh phải cao hơn trước. Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nhấn mạnh "lấy được 15 điểm của năm sau sẽ phải khó hơn, có khả năng tương đương với 17 điểm của năm nay". Bối cảnh này diễn ra sau kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 với hơn 1,22 triệu thí sinh đăng ký, trên 1,21 triệu thí sinh dự thi tại 2.478 điểm thi và hơn 54.000 phòng thi trên cả nước. Khi cuộc chơi đổi luật, cách chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp cũng buộc phải thay đổi.
Ngưỡng điểm ngành y, sư phạm, luật: sàng lọc mạnh hơn, cạnh tranh khốc liệt hơn
Tăng độ khó thi THPT không phải mục tiêu tự thân, mà là bước sàng lọc để nâng chất lượng đầu vào đại học. Trong một buổi tọa đàm về định hướng phát triển giáo dục, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân tập trung vào bài toán tuyển sinh và đào tạo chất lượng trong bối cảnh mới. Theo ông, muốn đào tạo tinh hoa thì không thể chấp nhận đầu vào thấp, đặc biệt với các ngành trọng điểm như y, sư phạm, luật.
Điểm sàn ngành y hiện được xem là chuẩn tham chiếu tối thiểu, và cơ quan quản lý cho biết có khả năng sẽ tiếp tục nâng ngưỡng đầu vào ngành y trong thời gian tới. Đồng thời, ngành luật lần đầu áp dụng điểm sàn 20, khiến tổng số thí sinh trúng tuyển giảm 23–25%, nhưng các trường top trên vẫn không thiếu chỉ tiêu. Thông điệp rất rõ: ngưỡng điểm ngành y, sư phạm, luật sẽ không còn "dễ thở"; ai muốn vào các ngành này phải chấp nhận cuộc cạnh tranh gắt hơn, với chuẩn học thuật và kỷ luật ôn thi cao hơn nhiều so với trước.
Đọc điểm chuẩn để hiểu mình: chọn ngành trước, chọn trường sau
Trong mùa tuyển sinh 2026, hơn 200 trường đại học đã công bố điểm chuẩn sau các vòng lọc ảo. Dữ liệu này cho thấy: không phải ngành nào cũng cạnh tranh như nhau, và ngay trong cùng một trường, mức điểm chuẩn giữa các ngành có thể chênh lệch đáng kể. Nhiều học sinh vẫn mắc sai lầm chọn trường trước rồi mới tìm ngành, dẫn tới việc chạy theo tên trường hoặc ngành "hot" mà bỏ qua yếu tố phù hợp và năng lực thực tế.
Điều khôn ngoan hơn là dùng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT để đánh giá vị trí của mình trong tương quan với yêu cầu đầu vào từng nhóm ngành. Học sinh nên theo dõi điểm chuẩn các nhóm ngành qua nhiều năm, từ đó xây dựng "mức điểm mục tiêu" khả thi cho từng môn, thay vì bám vào một con số mơ hồ. Khi đặt câu hỏi "mình phù hợp với lĩnh vực nào" rồi mới lựa chọn trường trong lĩnh vực đó, áp lực thi cử sẽ giảm, còn khả năng ra quyết định tỉnh táo sẽ tăng. Hệ đại học, cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp đều là lựa chọn hợp lệ; vấn đề không phải là danh xưng, mà là mức độ phù hợp với năng lực học tập và kế hoạch nghề nghiệp dài hạn.
Chiến lược ôn tập dài hơi và chuẩn bị tâm lý: chìa khóa trong thời đề khó
Khi độ khó thi THPT tăng, lối học "nước rút" sát ngày thi gần như không còn hiệu quả. Kỳ thi tốt nghiệp không chỉ dùng để công nhận tốt nghiệp mà còn là một trong những căn cứ quan trọng để xét tuyển đại học. Vì thế, ôn tập các môn thi phải là quá trình dài hạn, ít nhất từ lớp 11, chứ không chỉ tăng tốc trong vài tháng cuối.
Một chiến lược hợp lý là đặt khoảng điểm mục tiêu cho từng môn dựa trên ngành dự kiến theo đuổi, rồi chia nhỏ thành các mốc theo học kỳ và năm học. Bên cạnh kỹ thuật luyện đề, học sinh cần chuẩn bị tâm lý đối diện đề thi khó hơn: chấp nhận rằng điểm tuyệt đối sẽ hiếm hơn, tập trung vào việc tối ưu hóa điểm trong vùng khả năng của mình, không so sánh cực đoan với bạn bè. Việc hiểu rõ cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT, luyện giải trong điều kiện thời gian và áp lực tương tự phòng thi, cùng với việc giữ thói quen học đều hằng ngày, sẽ quyết định khả năng đạt hoặc vượt ngưỡng điểm ngành y, sư phạm, luật trong bối cảnh mới.
