Kỳ thi tốt nghiệp THPT: Bước ngoặt của 1,2 triệu sĩ tử
Kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ kiểm tra chuẩn hóa quy mô quốc gia nhằm đánh giá năng lực cuối cấp của học sinh lớp 12, quyết định công nhận tốt nghiệp, là căn cứ để xét tuyển vào bậc học cao hơn và tác động trực tiếp đến định hướng tương lai của hơn một triệu thí sinh mỗi năm.
Nếu bạn coi thi tốt nghiệp THPT 2026 chỉ là “bài kiểm tra lớn hơn bình thường”, bạn sẽ đánh giá thấp áp lực và cơ hội mà nó mang lại. Đây là kỳ thi có quy mô tổ chức lớn nhất từ trước tới nay với trên 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi tại 2.487 điểm thi và gần 50.000 phòng thi trên toàn quốc. Điều đó có nghĩa: cạnh tranh tăng, sai sót nhỏ có thể trả giá bằng cả cơ hội xét tuyển. Kinh nghiệm từ kỳ thi năm 2023 – diễn ra từ ngày 27–30/6 với hai ngày thi chính thức và một ngày dự phòng – cho thấy lịch thi dày, yêu cầu tập trung cao và gần như không có “chỗ thử lại”. Muốn vượt qua, bạn cần kế hoạch chuẩn bị kỳ thi THPT rõ ràng, không chỉ học mà còn phải tính cả chiến lược làm bài thi và tâm lý.
Chiến lược ôn tập hiệu quả theo từng giai đoạn
Ôn tập hiệu quả cho thi tốt nghiệp THPT 2026 không phải là học càng nhiều càng tốt, mà là thiết kế lộ trình theo giai đoạn, phù hợp năng lực và mục tiêu. Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Sở GD&ĐT Ninh Bình, cho biết địa phương đã rà soát, phân loại học sinh theo 4 mức độ để xây dựng lộ trình ôn tập riêng, phù hợp với từng năng lực. Đó là gợi ý quan trọng: bạn cần tự phân loại mình – không phải để so sánh với bạn bè, mà để chọn chiến thuật đúng.
Giai đoạn nền tảng nên tập trung củng cố kiến thức sách giáo khoa, làm lại các dạng cơ bản ở tất cả môn bắt buộc. Tiếp đó, giai đoạn tăng tốc cần luyện đề bám sát cấu trúc, mô phỏng đúng thời gian, vừa để rèn kỹ năng, vừa để phát hiện lỗ hổng kiến thức. Giai đoạn “chốt hạ” không phải lúc nhồi nhét mà là hệ thống hóa công thức, sự kiện, phương pháp giải nhanh, đồng thời rèn tâm lý phòng thi. Quan trọng hơn, đừng ôn đồng loạt; ưu tiên những môn là “điểm tựa” (dễ kéo điểm lên) rồi mới xử lý các môn “gai” khó, để luôn duy trì cảm giác tiến bộ.
Chuẩn bị thủ tục và kỷ luật phòng thi: Đừng để mất điểm vì sai sót
Nhiều thí sinh nghĩ chuẩn bị kỳ thi THPT chỉ là học bài, nhưng thực tế, không ít bạn rơi khỏi “cuộc chơi” vì lỗi thủ tục và kỷ luật phòng thi. Một trong những nỗi lo lớn của học sinh và phụ huynh là sự cố giấy tờ: chưa kịp cấp căn cước công dân bản cứng, bị mất hoặc quên ở nhà. Tin tốt là quy chế đã dự trù phương án linh hoạt; GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), khẳng định quy chế nhằm bảo đảm quyền lợi tối đa cho người học. Nhưng linh hoạt không có nghĩa là lơ là – vì chỉ một lần quên cũng đủ khiến bạn hoảng loạn trước giờ thi.
Tại buổi làm thủ tục, bạn bắt buộc phải xuất trình CCCD và giấy báo dự thi. Nếu không may mất CCCD, có thể dùng giấy tờ hợp pháp khác như hộ chiếu; trường hợp không có, phải báo ngay trưởng điểm thi để được xử lý, thường là ký cam kết. Về giờ giấc, cả quy chế hiện hành lẫn kinh nghiệm kỳ thi 2023 đều nhấn mạnh: nếu đến chậm quá 15 phút sau khi có hiệu lệnh tính giờ làm bài, thí sinh sẽ không được dự thi buổi đó và phải dừng thi các buổi còn lại. Thái độ “cao su vài phút” có thể đánh mất cả kỳ thi – một cái giá quá đắt cho sự chủ quan.
Chiến lược làm bài thi: 5 phút vàng và những kỷ luật không được quên
Chiến lược làm bài thi là điểm khác biệt giữa một sĩ tử bình thường và một thí sinh biết chủ động kiểm soát trận đấu. Khi vào phòng thi, hai việc nhiều bạn xem nhẹ nhưng lại quyết định an toàn bài làm là điền thông tin và kiểm tra đề bài. Ghi số báo danh mờ, sai hoặc nguệch ngoạc đến mức giám thị không phân biệt được giữa các chữ số là cách tự bắn vào chân mình; số báo danh là duy nhất trong phòng thi và là “chìa khóa” để chấm bài. Đặc biệt, quy chế dành hẳn 5 phút đầu sau khi phát đề để thí sinh kiểm tra toàn bộ tình trạng đề thi. Đó là 5 phút vàng mà nhiều bạn lãng phí vào việc… ngồi ngó xung quanh.
Trong 5 phút này, bạn phải rà kỹ số trang, chất lượng in, xem đề có rách, mờ, nhòe, sai mã đề hay không để báo giám thị ngay. Về dụng cụ, bạn chỉ được mang bút viết một màu mực xanh hoặc đen, thước kẻ, bút chì, tẩy, êke, dụng cụ vẽ hình, máy tính cầm tay không có chức năng soạn thảo văn bản, không có thẻ nhớ. Mọi thiết bị truyền tin, đồng hồ thông minh, kính, tai nghe công nghệ cao… đều có nguy cơ bị xem là gian lận. Thực tế các mùa thi trước vẫn ghi nhận nhiều vi phạm đáng tiếc, thậm chí đã có 6 vụ với 9 thí sinh bị khởi tố hình sự vì làm lộ bí mật nhà nước liên quan đến đề thi THPT. Học thật, thi thật không chỉ là chuyện đạo đức; đó là cách bảo vệ tương lai pháp lý và danh dự của chính bạn.
Giữ vững tâm lý và an toàn pháp lý: Vượt áp lực bằng sự tỉnh táo
Áp lực lớn nhất mùa thi không chỉ là khối lượng kiến thức, mà còn là lo lắng chồng chất từ gia đình, bạn bè, thông tin mạng. Ngay cả những việc tưởng nhỏ như giấy tờ tùy thân cũng đủ làm học sinh và phụ huynh mất ngủ. Nhìn ở góc độ tích cực, việc quy chế dự liệu sẵn các phương án xử lý linh hoạt để bảo vệ quyền lợi người học cho thấy hệ thống không hề muốn “đánh rớt” bạn chỉ vì lỗi kỹ thuật. Vấn đề là bạn phải biết và chủ động sử dụng những quyền đó, thay vì hoảng loạn hoặc nghe lời “dịch vụ” ngoài luồng.
Trong bối cảnh thiết bị công nghệ cao được rao bán tràn lan, từ tai nghe siêu nhỏ đến kính AI giải đề, cám dỗ gian lận chưa bao giờ lớn như hiện nay. Cục An ninh chính trị nội bộ đã cảnh báo và phối hợp tăng cường kiểm soát thiết bị thu phát sóng, đồng thời nhấn mạnh rằng đề thi khi chưa công bố thuộc danh mục bí mật Nhà nước độ tối mật. Câu chuyện 9 thí sinh bị khởi tố vì làm lộ bí mật nhà nước là lời nhắc lạnh lùng: một phút dại dột có thể hủy cả tương lai. Muốn quản lý tâm lý hiệu quả, bạn phải chấp nhận rằng áp lực là một phần trò chơi, nhưng lối ra duy nhất là học có chiến lược, ngủ đủ, ăn uống lành mạnh, tập thể dục nhẹ và giữ mình tránh xa mọi lời mời gọi “lối tắt”.
