Đề xuất nâng tuổi mua thuốc lá vẫn đang được xem xét
Tuổi mua thuốc lá là ngưỡng tuổi pháp luật cho phép một người mua sản phẩm thuốc lá; đề xuất nâng ngưỡng này từ 18 lên 21 nhằm giảm cơ hội người trẻ tiếp xúc sớm với nicotine, chứ không có nghĩa thuốc lá trở nên an toàn ở tuổi 21. Tại phiên thảo luận Quốc hội chiều 9/11/2026 về sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Nguyễn Hải Long đề nghị tăng dần độ tuổi được mua lên 19, 20 rồi 21 theo lộ trình bắt đầu từ năm 2028. Đây là đề xuất trong quá trình làm luật, không phải quy định mới đã có hiệu lực. Dự án luật vẫn đang được tiếp thu ý kiến, hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua. Sự phân biệt này rất quan trọng: tranh luận đang mở ra khả năng thay đổi chính sách, nhưng hiện chưa thể hiểu rằng người từ 18 đến 20 tuổi đã bị cấm mua thuốc lá.
Khoảng tuổi dễ tổn thương và con số đáng chú ý
Lập luận ủng hộ nâng tuổi lên 21 tập trung vào giai đoạn nhiều người trẻ rời gia đình, có thu nhập riêng và chịu ảnh hưởng từ bạn bè, môi trường xã hội. Theo đại biểu Nguyễn Hải Long, đây là lúc thanh niên dễ tiếp xúc với thuốc lá, trong khi bắt đầu dùng nicotine sớm có thể làm tăng nguy cơ lệ thuộc. Ông dẫn số liệu điều tra năm 2021: tỷ lệ hút thuốc ở nam giới từ 15–19 tuổi là 5,46%, còn ở nhóm 20–24 tuổi là 32,6%, gần gấp sáu lần. Chênh lệch ấy khiến mốc 18 bị đặt câu hỏi: nếu pháp luật cho phép mua ngay khi bước sang tuổi trưởng thành, liệu giai đoạn chuyển tiếp từ gia đình sang đời sống độc lập có được bảo vệ đủ hay không? Dù vậy, số liệu giữa hai nhóm tuổi tự nó chưa chứng minh rằng thay đổi ngưỡng mua sẽ trực tiếp làm tỷ lệ hút thuốc giảm.
Mốc 18 bảo đảm đồng bộ, nhưng chưa khép lại tranh luận
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan giải thích dự thảo chọn mốc đủ 18 tuổi dựa trên quy định về năng lực hành vi trong Bộ luật Dân sự, nhằm giữ tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Theo thống kê Bộ trưởng nêu tại phiên thảo luận, khoảng 117 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên, trong khi 16 quốc gia đặt mốc từ 21 tuổi. Phía Bộ Y tế cũng cho rằng đề xuất cần được nghiên cứu thêm về căn cứ khoa học, kinh nghiệm quốc tế, đánh giá tác động, tham vấn đối tượng chịu ảnh hưởng và thẩm định chính sách; vì vậy nội dung chưa kịp hoàn tất quy trình trong kỳ này. Sự thận trọng về thủ tục là có cơ sở, nhưng không nên biến mốc 18 thành câu trả lời cuối cùng trước một câu hỏi sức khỏe cộng đồng. Các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá cần được cân nhắc bằng cả tính khả thi lẫn khả năng bảo vệ người trẻ.
Lộ trình là phương án đáng cân nhắc, không phải lời hứa đã thành luật
Đại biểu Nguyễn Hải Long đề nghị nâng tuổi mua thuốc lá theo từng nấc: 19, 20 và 21 tuổi, mỗi mốc bắt đầu từ ngày 1/1 hằng năm, từ năm 2028; ông cho rằng cách chuyển tiếp này giúp người đang được mua hợp pháp không đột ngột mất quyền. Lộ trình có ưu điểm là tạo thời gian để người bán, người mua và cơ quan thực thi thích ứng. Nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào kiểm tra tuổi, khả năng ngăn mua hộ và các biện pháp giảm tiếp cận nicotine ngoài kênh bán lẻ. Bộ Y tế cho biết các phương án vẫn được xem xét, còn mức tăng cụ thể cần tiếp tục rà soát, đánh giá tác động và quy định trong nghị định. Dù mốc cuối cùng là 18 hay 21, tuổi hợp pháp để mua không phải thời điểm thích hợp để bắt đầu hút; phụ huynh cũng không nên xem bất kỳ mốc nào là dấu hiệu thuốc lá an toàn cho con.
Kết luận: đề xuất nâng tuổi lên 21 đáng được xem xét nghiêm túc vì nhắm vào giai đoạn thanh niên hút thuốc có thể hình thành thói quen và lệ thuộc. Tuy nhiên, cần đánh giá tác động và chuẩn bị cách thực thi rõ ràng trước khi sửa luật. Hiện tại, đây vẫn là nội dung thảo luận, không phải lệnh cấm mới đã có hiệu lực.






