Sống trên 100 tuổi nghĩa là gì trong đời thường?
Sống trên 100 tuổi không chỉ là kéo dài số năm tồn tại sinh học mà là duy trì khả năng tự chăm sóc, trí óc minh mẫn và niềm vui sống, thông qua những thói quen kéo dài tuổi thọ như vận động đều đặn, ăn uống điều độ, giữ tinh thần lạc quan và hạn chế phụ thuộc vào con cháu trong sinh hoạt hằng ngày. Ở xã Vân Sơn, có những người đã đi qua một thế kỷ mà vẫn không muốn để con cháu sống thay mình. Đáng chú ý, hầu hết những cụ từ 90 tuổi trở lên đều đang sống khỏe mạnh. Điều đó cho thấy sống thọ không phải “phép màu” mà là kết quả của cả đời sống giản dị, lao động vừa sức, ăn những gì nhà có, uống nước lá cây và sống an yên giữa núi rừng.
Đại tá 102 tuổi: tập thể dục hàng ngày và không bỏ một bản tin thời sự
Nếu phải chọn một hình mẫu người cao tuổi khỏe mạnh, Đại tá Đào Quang Vinh là câu trả lời thuyết phục. Ở tuổi 102, mỗi ngày ông vẫn dậy sớm tập hít thở, đi bộ và vận động nhẹ khoảng 1–1,5 tiếng trong sân nhà rồi tưới cây. Ông duy trì chế độ ăn uống vừa phải, ăn nhiều rau xanh và tập thể dục đều đặn, yêu thể thao đến mức gần 60 tuổi vẫn chơi bóng đá, bóng chuyền. Đôi mắt đã yếu nên việc đọc báo không còn dễ dàng, nhưng ông vẫn chậm rãi đọc báo, nghe thời sự để cập nhật tin tức trong nước và quốc tế, giữ cho đầu óc minh mẫn. Câu nói đáng trích của ông là: “Bí quyết sống thọ, điều đầu tiên là phải giữ tinh thần lạc quan”. Ở ông, ta thấy rõ hai trụ cột của tuổi thọ: tập thể dục hàng ngày và không ngừng nuôi dưỡng trí óc.
Cụ Đinh Thị Nhẩm: độc lập ở tuổi già quan trọng không kém ăn uống
Nếu Đại tá Vinh đại diện cho sự năng động, thì cụ Đinh Thị Nhẩm là biểu tượng của sự độc lập ở tuổi già. 102 tuổi, cụ Nhẩm ở thôn Hày vẫn tự chăm sóc bản thân, tự nấu những món mình thích. Mỗi bữa, cụ ăn một bát cơm và ngày nào cũng tự lo cả ba bữa, không phiền đến con cháu. Con dâu út kể, nhiều khi con cháu muốn làm thay việc cơm nước nhưng cụ không muốn dựa dẫm; việc gì tự làm được, cụ tự làm. Cụ giữ nếp sống đơn giản, tự mình làm mọi việc. Điều đáng nói là vùng Vân Sơn được gọi là vùng đất trường thọ, bởi nơi đây có nhiều người đã sống tới 90, 100 hay cao hơn và đa số vẫn sống khỏe mạnh. Nếu chỉ nước lá cây có thể làm nên tuổi thọ thì câu chuyện đã quá dễ; bên cạnh ấm nước lá còn có một điều khác, đó chính là lao động. Thói quen tự làm việc nhà của cụ Nhẩm là minh chứng rõ ràng cho sự “lao động vừa sức” ấy.
Điểm chung của những “tuổi giời”: vận động và chủ động
Nhìn vào những người cao tuổi khỏe mạnh đã sống trên 100 tuổi, có một mẫu số chung rất rõ. Một là vận động thể chất đều đặn: từ việc mỗi ngày tập hít thở, đi bộ, vận động nhẹ 1–1,5 giờ của Đại tá Vinh, đến việc lao động, làm việc vừa sức, giữ nhịp sống chủ động ở Vân Sơn. Hai là sự độc lập ở tuổi già: cụ Nhẩm 102 tuổi vẫn tự chăm sóc mình, không phải nhờ đến ai, vẫn tự nhóm lửa, nấu cơm và giữ nếp sống của chính mình. Ba là tinh thần: Đại tá Vinh nhấn mạnh phải giữ tinh thần lạc quan sau cả cuộc đời “vào sinh ra tử”; người Vân Sơn thì sống an yên giữa núi rừng, không coi trường thọ là kỳ tích mà là cách sống bình thường. Thói quen kéo dài tuổi thọ vì thế không phải những bí kíp phức tạp, mà là chuỗi quyết định nhỏ: đứng dậy đi bộ, tự tay nấu bữa cơm, đọc thêm một trang báo, tham gia một cuộc họp cựu chiến binh để được trò chuyện và nhớ lại ký ức.
Không có bí kíp thần kỳ, chỉ có lựa chọn hàng ngày
Những câu chuyện về Đại tá Đào Quang Vinh, cụ Đinh Thị Nhẩm và cả cộng đồng trường thọ ở Vân Sơn cho thấy tuổi thọ cao không phải “báu vật” rơi xuống bất ngờ. Đúng là tuổi già không tránh khỏi hạn chế: đôi mắt yếu khiến việc đọc báo khó khăn hơn, vết thương cũ đau mỗi khi thời tiết thay đổi. Nếu chỉ nước lá cây có thể làm nên tuổi thọ thì câu chuyện có lẽ đã quá dễ trả lời. Nhưng trên những bất tiện ấy là một thái độ sống: tự chịu trách nhiệm cho cơ thể và tinh thần của mình. Với những người đang ở tuổi trung niên hay đã về hưu, điều này rất đáng suy ngẫm. Ta có thể không sống tới 100, nhưng hoàn toàn có thể học người đi trước: tập thể dục hàng ngày, giữ nếp sống điều độ, chịu khó làm việc vừa sức và hạn chế phụ thuộc. Đó không chỉ là bí quyết sống trên 100 tuổi, mà là bí quyết để từng ngày của tuổi già vẫn có ý nghĩa.
