Grab sàn OCOP: từ ứng dụng gọi xe đến không gian tiêu dùng số địa phương
Sàn giao dịch “OCOP – Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab là không gian số chuyên biệt, nơi sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương được giới thiệu, kể câu chuyện nguồn gốc, tiếp nhận đơn hàng trực tuyến và giao đến tay người dân, du khách, qua đó mở rộng thương mại điện tử địa phương và thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực kinh tế cơ sở.
Điểm đáng nói là Đà Nẵng không chỉ “đưa hàng lên app”, mà chủ động dùng Grab như một kênh thương mại điện tử địa phương được thiết kế riêng cho OCOP. Ngày 10/8, UBND thành phố phối hợp Grab Việt Nam khai trương sàn giao dịch “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên Grab, đồng thời triển khai mô hình “Chợ Cồn chuyển đổi số” như một điểm mẫu cho thị trường truyền thống bước vào môi trường trực tuyến. Điều này cho thấy quan điểm rất rõ: chính quyền kiến tạo hạ tầng số, doanh nghiệp công nghệ cung cấp nền tảng, còn người dân và hộ kinh doanh là trung tâm thụ hưởng chuyển đổi số.
Mở rộng đầu ra cho 477 sản phẩm OCOP: vì sao Grab sàn OCOP là cần thiết?
Đà Nẵng đã có 477 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 4 sản phẩm đạt 5 sao, 80 sản phẩm đạt 4 sao và 393 sản phẩm đạt 3 sao, đồng thời đặt mục tiêu bổ sung khoảng 150 sản phẩm đến cuối năm 2026. Tuy nhiên, phần lớn đặc sản Đà Nẵng vẫn “quẩn quanh” ở cơ sở sản xuất, các điểm trưng bày và kênh bán lẻ truyền thống, trong khi người tiêu dùng trẻ lại sống ngày càng nhiều trên môi trường số. Nếu tiếp tục coi OCOP là câu chuyện của gian hàng trực tiếp, Đà Nẵng khó có thể khai thác hết giá trị kinh tế và văn hóa của kho đặc sản phong phú này.
Một số chủ thể đã thử đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử lớn, nhưng giữa hàng triệu sản phẩm, đặc sản địa phương dễ bị “chìm”, không thể hiện rõ câu chuyện và tính giới hạn. Lựa chọn Grab sàn OCOP là động thái tách sản phẩm OCOP ra khỏi “chợ chung” đó, đặt chúng vào một không gian số riêng, nơi thông tin nguồn gốc, câu chuyện sản phẩm, giá trị văn hóa được trình bày có chủ đích. Theo kế hoạch, hơn 80 chủ thể OCOP (chủ yếu 4–5 sao) và 14 điểm trưng bày được chuẩn hóa dữ liệu số ngay giai đoạn đầu. Đây không chỉ là số hóa danh mục, mà là bước đi chiến lược nhằm nâng sức cạnh tranh và nhận diện cho đặc sản Đà Nẵng.
“Chợ Cồn chuyển đổi số”: kịch bản số hóa thị trường truyền thống trên nền tảng Grab
Nếu sàn giao dịch OCOP trên Grab là cánh cửa mở ra thị trường số cho sản phẩm địa phương, thì mô hình “Chợ Cồn chuyển đổi số” cho thấy Đà Nẵng muốn đi xa hơn: số hóa chính không gian thương mại truyền thống. Thành phố chọn Chợ Cồn làm mô hình điểm, nơi tiểu thương được hướng dẫn “cầm tay chỉ việc” để mở gian hàng trên GrabFood, GrabMart, thiết lập kinh doanh online Grab, tiếp nhận đơn trực tuyến, quản lý đơn hàng và triển khai thanh toán không tiền mặt. Đây là bước chuyển quan trọng: từ quầy hàng phụ thuộc khách vãng lai sang gian hàng số tiếp cận người dùng Grab khắp thành phố.
Ý nghĩa của “Chợ Cồn chuyển đổi số” nằm ở chỗ nó phá vỡ định kiến rằng chuyển đổi số chỉ dành cho doanh nghiệp lớn. Khi chính những tiểu thương đặc sản Đà Nẵng được đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ định giá, thiết lập khuyến mại, vận hành trên nền tảng Grab, họ trở thành một phần của hệ sinh thái kinh tế số địa phương. Đáng chú ý, các chủ thể OCOP, hộ kinh doanh tham gia còn được miễn phí năm đầu, được hỗ trợ đào tạo kinh doanh số, xây dựng gian hàng và quảng bá thương hiệu. Đây là chính sách đủ mạnh để thuyết phục tiểu thương bước khỏi “vùng an toàn” chợ truyền thống, thử nghiệm kinh doanh online Grab một cách bài bản thay vì tự mò mẫm.
Lợi ích thực tế cho người bán và người mua: thương mại điện tử địa phương phải đo bằng trải nghiệm
Bản chất của chuyển đổi số không nằm ở việc có bao nhiêu ứng dụng, mà ở việc người bán và người mua được lợi gì. Với Grab sàn OCOP, người dân và du khách có thể dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn, đặt mua và thanh toán các sản phẩm OCOP, đặc sản Đà Nẵng mọi lúc, mọi nơi trên thiết bị di động. Điều này đặc biệt quan trọng với du khách: thay vì phải ghé nhiều nơi để săn đặc sản, họ có thể đặt trực tiếp từ các chủ thể OCOP, tiểu thương chợ Cồn, vừa tiện lợi vừa an tâm về nguồn gốc. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Thành phố đặt mục tiêu doanh thu sản phẩm OCOP bán ra tăng ít nhất 10% trong năm 2026 và duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số từ năm 2027".
Đối với người bán, lợi ích không chỉ là thêm kênh tiêu thụ. Các chủ thể OCOP, tiểu thương và hộ kinh doanh được chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, gia nhập hệ sinh thái tiêu dùng số của Grab gồm người dùng, đối tác giao nhận, thanh toán điện tử và kênh truyền thông. Nhóm sản phẩm giá trị cao như sâm Ngọc Linh, trước đây khó tiếp cận người trẻ, nay có cơ hội xuất hiện ngay trong ứng dụng họ dùng hàng ngày. Quan điểm triển khai “cầm tay chỉ việc”, coi hiệu quả thực tế là thước đo, cho thấy Đà Nẵng muốn thương mại điện tử địa phương gắn với doanh thu, trải nghiệm và hình ảnh điểm đến, thay vì chỉ là khẩu hiệu chuyển đổi số.
Từ thí điểm đến hệ sinh thái kinh tế số: cơ hội và trách nhiệm của Đà Nẵng
Việc đưa OCOP và đặc sản Đà Nẵng lên Grab không phải một chiến dịch truyền thông ngắn hạn, mà nằm trong Biên bản ghi nhớ hợp tác 5 năm giữa UBND thành phố và Grab Việt Nam, tập trung vào xây dựng thành phố thông minh, chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Sau khi được lựa chọn làm địa phương thí điểm chuyển đổi số kinh tế cơ sở nhờ nền tảng chính quyền số và hạ tầng số tốt, Đà Nẵng đang từng bước mở rộng từ hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh đến sản phẩm đặc trưng, hướng tới hệ sinh thái kinh tế số liên thông từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng.
Theo lộ trình, doanh thu của các chủ thể OCOP tham gia chương trình được kỳ vọng tăng tối thiểu 10% mỗi năm kể từ 2026. Sau giai đoạn đầu, thành phố và Grab sẽ đánh giá hiệu quả dựa trên phản hồi của người bán, người mua, sản lượng bán ra và hiệu quả kinh doanh, rồi nghiên cứu mở rộng mô hình đến sản phẩm 3 sao trở lên, sâm Ngọc Linh, đặc sản khác và các khu vực tập trung hộ kinh doanh toàn thành phố. Câu chuyện ở đây không chỉ là Grab sàn OCOP, mà là cách một đô thị dùng nền tảng quen thuộc của người dân để làm thương mại điện tử địa phương, tăng cơ hội tiếp cận khách hàng mới, du khách và thị trường số, đồng thời bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề thông qua chuyển đổi số.
