Số hóa mở thêm mặt tiền cho tiểu thương
Số hóa kinh doanh là việc đưa một phần hoạt động bán hàng, từ giới thiệu sản phẩm đến nhận và xử lý đơn, lên nền tảng trực tuyến để tiếp cận khách ngoài điểm bán truyền thống. Với tiểu thương Đà Nẵng, đây không phải chuyện đóng quầy để chuyển sang bán trên mạng, mà là cơ hội mở thêm một “mặt tiền” bên cạnh sạp hàng quen thuộc. Thành phố có hơn 123.900 hộ kinh doanh đang hoạt động tính đến ngày 30/6/2026. Quy mô ấy cho thấy kinh tế hộ có vai trò lớn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: làm thế nào để những cửa hàng nhỏ tiếp cận khách vượt khỏi phạm vi khu phố, chợ và nhóm khách quen? Khi phần lớn hộ vẫn dựa vào điểm bán trực tiếp, nền tảng số có thể bổ sung kênh bán hàng; giá trị của nó sẽ được chứng minh bằng đơn hàng và lợi ích thực tế, không phải chỉ bằng số gian hàng được mở.
Từ tháng 8/2026, Grab Việt Nam và UBND thành phố triển khai hai mô hình: “chợ Cồn chuyển đổi số” và sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab. Hai mô hình được công bố ngày 10/8, trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác ký ngày 22/9/2025, có hiệu lực năm năm và hướng tới phát triển kinh tế số, nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng. Thời điểm này hợp lý: thói quen mua sắm qua điện thoại tạo cơ hội mới, trong khi nhiều hộ vẫn phụ thuộc vào lượng khách ghé trực tiếp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ hữu ích nếu giải quyết được bài toán bán hàng hằng ngày của người kinh doanh.
Hỗ trợ vận hành, không chỉ mở gian hàng
Tại chợ Cồn, đội ngũ Grab phối hợp với Ban Quản lý chợ hướng dẫn tiểu thương đăng ký, kích hoạt gian hàng trên GrabFood và GrabMart; tiếp nhận, quản lý đơn hàng; thiết lập giá bán, chương trình khuyến mại và thanh toán không tiền mặt. Cách hỗ trợ này đáng chú ý vì rào cản với hộ nhỏ thường không chỉ là thiếu ứng dụng, mà còn là chưa quen quy trình vận hành trên đó. Grab Việt Nam còn phối hợp với các tổ công nghệ số cộng đồng để giúp hộ kinh doanh làm quen với phương thức bán hàng trực tuyến. Nếu được duy trì sát với nhu cầu thực tế, hướng dẫn từng bước có thể giúp người bán tự quản lý gian hàng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người hỗ trợ.
Với người bán, thay đổi dễ thấy nhất là có thể nhận đơn từ người dùng trên nền tảng thay vì chỉ chờ khách đến sạp; với người dân và du khách, việc tìm kiếm, mua món ăn hay sản phẩm đặc trưng của chợ Cồn có thêm một lựa chọn. Đây là tiện ích có ý nghĩa, nhất là với khách chưa quen địa bàn. Nhưng kênh trực tuyến cũng kéo theo việc phải cập nhật thông tin, giá và tình trạng hàng hóa, đồng thời xử lý đơn đều đặn. Nếu những khâu này làm tăng gánh nặng mà không đem lại lượng khách phù hợp, tiểu thương có thể khó duy trì. Vì vậy, mục tiêu nên là kết hợp bán trực tiếp với bán trực tuyến, không mặc định rằng lên ứng dụng tự động đồng nghĩa với kinh doanh tốt hơn.
Chợ Cồn là phép thử cho chợ truyền thống
Chọn chợ Cồn làm mô hình điểm có sức nặng vì chuyển đổi số tại đây không chỉ là đưa vài sản phẩm lên ứng dụng; đó là thử nghiệm cách kết nối một khu chợ đông tiểu thương với khách hàng trên môi trường trực tuyến. Kế hoạch của thành phố và Grab là đánh giá hiệu quả trước khi nghiên cứu mở rộng tới các chợ truyền thống, tuyến phố thương mại, khu vực tập trung hộ kinh doanh và điểm bán đặc sản khác. Hướng đi thận trọng này phù hợp hơn với việc nhân rộng đồng loạt: mỗi chợ có đặc điểm hàng hóa, cách giao dịch và nhóm khách riêng. Mô hình chỉ đáng nhân rộng nếu hỗ trợ được người bán mà không làm mất đi ưu thế của chợ—sự đa dạng, tính gần gũi và khả năng mua sắm trực tiếp.
Sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” mở rộng phép thử từ quầy hàng sang sản phẩm địa phương. Thành phố có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực: 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao; đồng thời có 28 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP. Giai đoạn đầu, Grab hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu số cho hơn 80 chủ thể, chủ yếu có sản phẩm 4 sao và 5 sao, cùng 14 điểm hoặc cửa hàng trưng bày, bán sản phẩm. Thông tin về nguồn gốc, đặc trưng và câu chuyện sản phẩm được hiển thị để khách tìm hiểu trước khi đặt mua. Từ tháng 9/2026, chương trình được định hướng mở rộng tới các sản phẩm OCOP còn lại.
Thước đo là hiệu quả, không phải số gian hàng
Đưa đặc sản và hàng chợ lên ứng dụng có thể mở rộng khả năng được khách biết đến, nhưng số hóa không tự xóa bỏ những giới hạn về vận hành. Tiểu thương cần duy trì dữ liệu chính xác, chuẩn bị hàng phù hợp với đơn trực tuyến và theo dõi phản hồi; các chủ thể OCOP còn phải tính đến cách đóng gói, giá bán và chương trình khuyến mại. Đây là những nội dung Grab hỗ trợ trong quá trình đưa sản phẩm lên nền tảng. Mặt khác, khách hàng cần thông tin đủ rõ để lựa chọn, còn người bán cần thấy kết quả đủ thiết thực để tiếp tục. Vì vậy, sự hỗ trợ đào tạo có ý nghĩa lâu dài hơn việc tạo một gian hàng nhưng bỏ mặc người bán tự xoay xở.
Sau giai đoạn triển khai, thành phố và Grab dự kiến đánh giá sản lượng bán ra, hiệu quả kinh doanh cùng phản hồi của chủ thể OCOP, tiểu thương và người tiêu dùng để hoàn thiện mô hình. Trên cơ sở kết quả thực tế, hai bên dự kiến nghiên cứu mở rộng tới thêm sản phẩm OCOP, cơ sở kinh doanh đặc sản và những khu vực có nhiều hộ kinh doanh khác. Đây là bước cần thiết: nếu đánh giá chỉ dựa trên số lượng người tham gia, chương trình có thể bỏ qua câu hỏi quan trọng nhất—người bán có thêm khách và vận hành thuận lợi hơn không? Chợ truyền thống không cần biến thành một phiên bản của cửa hàng trực tuyến. Mục tiêu tốt hơn là dùng nền tảng để nối dài sức mua của chợ, trong khi vẫn giữ được giá trị của hoạt động mua bán trực tiếp.
