Thuế tỷ phú: đường ranh mới trong giới công nghệ
Cuộc tranh luận về thuế tỷ phú tại California là cuộc đối đầu giữa hai tầm nhìn: một bên xem thuế là gánh nặng cần tránh bằng cách rời đi, bên kia coi đóng thuế là nghĩa vụ công dân gắn với đặc quyền được làm giàu trong hệ thống đó. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật về chính sách thuế, mà là phép thử đạo đức đối với giới siêu giàu công nghệ và mô hình phát triển mà họ muốn xây dựng cho tương lai.
Đề xuất 40 tại California muốn áp thuế một lần 5% lên phần tài sản ròng vượt 1 tỷ USD của cư dân siêu giàu, nhằm bổ sung ngân sách cho y tế, giáo dục và hỗ trợ thực phẩm. Trong bối cảnh đó, làn sóng tỷ phú công nghệ rời California đang tăng tốc, làm thay đổi bản đồ giàu có giữa các bang và đặt ra câu hỏi: ai sẽ còn ở lại để trả hóa đơn cho giấc mơ đổi mới sáng tạo của Thung lũng Silicon?
Sergey Brin và chiến lược tránh thuế kiểu ‘rút phích’
Sergey Brin là biểu tượng rõ nhất cho xu hướng tỷ phú công nghệ rời California để né thuế tỷ phú. Ông chi hơn 100 triệu USD cho chiến dịch phản đối thuế nhưng lại âm thầm rút phích khỏi hệ thống mà mình đang tìm cách định hình. Ngày 10/12/2025, Brin chuyển đăng ký cử tri từ California sang Nevada và trở thành cư dân bang này, đồng thời mua nhà tại khu vực hồ Tahoe phía Nevada.
Động thái này diễn ra ngay trước mốc chốt cư trú 1/1/2026 của Đề xuất 40, khiến việc di chuyển của ông không chỉ là lựa chọn phong cách sống mà còn là chiến lược tránh thuế được tính toán kỹ lưỡng. Brin còn lập siêu ủy ban hành động chính trị “Ủy ban Xây dựng một California tốt đẹp hơn” để bơm hơn 102 triệu USD vào chiến dịch phản đối thuế tỷ phú, trong khi bản thân lại rời đi trước khi luật có hiệu lực. Đây là kiểu “yêu California từ xa”: muốn ảnh hưởng đến chính sách nhưng không muốn chia sẻ gánh nặng tài chính.
Jensen Huang: ở lại, đóng thuế và coi đó là đặc ân
Đối lập với Sergey Brin là Jensen Huang, CEO Nvidia, người công khai tuyên bố ông không ngại nộp thuế cao tại California. Là cư dân lâu năm của bang, Huang khẳng định: “Bạn kiếm được càng nhiều tiền thì càng phải đóng nhiều thuế. Tôi thấy điều đó hoàn toàn bình thường”. Trong khi nhiều tỷ phú công nghệ đang rời bỏ California, ông nói mình “rất vui khi được ở lại và chia sẻ thành quả thành công” với nơi đã nuôi dưỡng Nvidia.
Huang coi việc có khả năng đóng 8 tỷ USD tiền thuế trong 5 năm là một “đặc ân”, không phải mối đe dọa. Ông nhấn mạnh thành công của mình gắn chặt với cơ hội giáo dục, môi trường khởi nghiệp và hệ sinh thái nhân tài mà nước Mỹ và California mang lại. Thay vì khuyến khích làn sóng tháo chạy, ông kêu gọi: “Hãy chuyển đến California, đừng rời đi”, chấp nhận mức thuế thuộc hàng cao nhất thế giới như một phần chi phí để được đứng giữa trung tâm đổi mới của Thung lũng Silicon.
Làn sóng di cư và cuộc tranh luận về công bằng – cạnh tranh
California đang trở thành chiến trường giữa hai triết lý: đánh thuế mạnh để tái phân phối của cải hay nới lỏng để giữ chân giới siêu giàu. Đề xuất 40 khiến hàng loạt tỷ phú công nghệ tính đường rời đi trước mốc 1/1/2026, từ Larry Page, Sergey Brin chuyển thực thể kinh doanh sang Florida và Nevada, đến những cái tên như Peter Thiel hay Mark Zuckerberg tìm đến các bang có chính sách thuế ưu đãi hơn. Đây là chiến lược tránh thuế ở quy mô hệ thống, khi cả con người lẫn tài sản được dịch chuyển theo hướng gánh nặng thuế thấp hơn.
Trong khi đó, một nhóm tỷ phú khác như Jensen Huang chấp nhận ở lại, coi thuế là cách hoàn trả cho hệ thống đã giúp họ trở nên giàu có. Sự chia rẽ này phản chiếu cuộc tranh luận rộng hơn: liệu công bằng thuế có làm suy yếu sức cạnh tranh của một bang, hay ngược lại, việc để giới siêu giàu “bỏ phiếu bằng chân” mới là mối đe dọa dài hạn cho tính đoàn kết xã hội? Khi các tỷ phú chi hàng trăm triệu USD để tác động chính sách nhưng sẵn sàng chuyển đi nếu không vừa ý, câu hỏi không còn là “thuế bao nhiêu” mà là “ai còn tin vào hợp đồng xã hội này”.
