Chạm đến tri thức: Khi STEM trở thành chiếc cầu công bằng
“Chạm đến tri thức” là một chương trình giáo dục STEM cộng đồng kết hợp ôn tập khoa học tự nhiên và thực hành thí nghiệm, do sinh viên Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng tổ chức dành riêng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Làng Hy Vọng Đà Nẵng, với mục tiêu khơi dậy niềm yêu thích khoa học và thu hẹp khoảng cách học tập giữa các nhóm học sinh. Đây không phải một lớp phụ đạo thông thường, mà là tuyên ngôn rằng giáo dục STEM học sinh khó khăn không thể tiếp tục là câu chuyện “ai may mắn thì được”. Ngày 9-10, Câu lạc bộ Khoa học Tự nhiên của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã phối hợp Trung tâm Nuôi dạy trẻ em khó khăn thành phố (Làng Hy Vọng) và Đồn Biên phòng Phú Lộc khai giảng lớp học “Chạm đến tri thức”. Việc một trường đại học, một trung tâm bảo trợ và lực lượng biên phòng cùng đứng tên cho thấy: khi nhiều bên cùng coi giáo dục là ưu tiên, những đứa trẻ yếu thế không còn bị bỏ lại phía sau.
Lớp học STEM cộng đồng: Thí nghiệm, mô hình và sự tự tin mới
Điểm đáng nói của “Chạm đến tri thức” là cách chương trình STEM cộng đồng này đặt trải nghiệm lên trước bài giảng. Lớp học do sinh viên Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng trực tiếp giảng dạy, kết hợp ôn tập kiến thức khoa học tự nhiên với trải nghiệm giáo dục STEM. Học sinh được tham gia các thí nghiệm trực quan, lắp ráp mô hình và khám phá kiến thức thông qua thực hành, góp phần khơi dậy niềm yêu thích khoa học và tạo hứng thú học tập. Ngay sau lễ khai giảng, học sinh lớp 8 tổng ôn Hóa học, hệ thống nguyên tố, hợp chất thông dụng, cách tính hóa trị và chơi trò lắp ráp mô hình phân tử. Buổi chiều, học sinh lớp 9 phân loại hợp chất và trực tiếp khảo sát sự đổi màu của giấy quỳ tím, giấy pH trong các môi trường khác nhau. Đây là kiểu giáo dục STEM học sinh khó khăn cần: không phải “nhồi” thêm lý thuyết, mà biến kiến thức khô khan thành trải nghiệm cụ thể, dễ nhớ, dễ yêu.
Sinh viên – người thầy gần gũi nhất với trẻ em Làng Hy Vọng
Nếu chỉ có giáo trình hay thiết bị, giáo dục STEM vẫn có thể thất bại; điều tạo nên khác biệt ở Làng Hy Vọng Đà Nẵng là người đứng lớp. Lực lượng nòng cốt là sinh viên đến từ các chuyên ngành của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn thực hành thí nghiệm. Bằng sức trẻ và kiến thức chuyên môn, họ trở thành những người anh, người chị, hơn là “thầy cô” theo nghĩa xa cách. Chính sự gần gũi này giúp các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn dám hỏi, dám thử, dám sai. Mục tiêu của lớp học là giúp các em tiếp thu kiến thức mới một cách sinh động, qua đó bồi dưỡng, nâng cao trình độ và tiếp thêm động lực trên hành trình học tập. Lớp học “Chạm đến tri thức” không chỉ hỗ trợ học thuật mà còn là sân chơi khoa học truyền cảm hứng, lan tỏa tình yêu học tập đến các em nhỏ kém may mắn.
Mô hình nhiều bên cùng tham gia: Bài học cho bình đẳng giáo dục
Điều đáng giá nhất ở “Chạm đến tri thức” không chỉ là 14 buổi học, tần suất 2 buổi mỗi tuần, kéo dài từ tháng 10 đến tháng 11/2026. Điều quan trọng hơn là mô hình hợp tác: Câu lạc bộ Khoa học Tự nhiên của trường đại học, Làng Hy Vọng và Đồn Biên phòng Phú Lộc cùng xây dựng chương trình cho học sinh THCS từ lớp 6 đến lớp 9 có hoàn cảnh khó khăn. Đây là minh chứng rằng giáo dục công bằng không thể chỉ giao cho một ngành, một trường. Chương trình hướng đến học sinh khối THCS có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, trực tiếp xử lý khoảng trống kiến thức khoa học tự nhiên và gieo nền tảng hứng thú với khoa học cho nhóm học sinh vốn ít cơ hội. Lớp học “Chạm đến tri thức” cho thấy: khi trường đại học mở cửa ra cộng đồng, khi trung tâm bảo trợ và lực lượng biên phòng cùng coi giáo dục là nhiệm vụ, giáo dục STEM học sinh khó khăn không còn là khẩu hiệu mà trở thành những giờ thí nghiệm cụ thể, những ánh mắt sáng lên khi giấy quỳ tím đổi màu.
Kết luận: STEM phải đến được nơi khó nhất
“Chạm đến tri thức” ở Làng Hy Vọng Đà Nẵng không phải câu chuyện lạ lùng, mà là điều lẽ ra phải trở thành chuẩn mực: mọi chương trình STEM cộng đồng đều cần đặt học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở trung tâm. Khi các em được ôn tập kiến thức, được chạm tay vào mô hình, được làm thí nghiệm trong môi trường an toàn và hấp dẫn, STEM không còn là đặc quyền của những trường giàu. Từ mô hình nhỏ này, thông điệp rất rõ ràng: nếu mỗi trường đại học có một câu lạc bộ khoa học bước ra khỏi khuôn viên, nếu mỗi địa phương có một Làng Hy Vọng được kết nối, thì khoảng cách giáo dục sẽ thu hẹp không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng từng buổi học cụ thể. STEM chỉ có ý nghĩa khi ánh sáng của nó đến được những nơi tối nhất.
