Trường Hy Vọng: Định nghĩa một mô hình giáo dục đặc biệt sau đại dịch
Trường Hy Vọng Đà Nẵng là một mô hình giáo dục đặc biệt dạng nội trú, được xây dựng để nuôi dưỡng, dạy học và hỗ trợ toàn diện cho học sinh sau Covid-19, đặc biệt là trẻ mất cha, mẹ hoặc người giám hộ vì đại dịch, giúp các em được sống an toàn, tiếp tục đi học và phát triển kỹ năng trong một môi trường giáo dục hỗ trợ có tính chữa lành lâu dài.
Điểm đáng nói ở Trường Hy Vọng không chỉ là câu chuyện cảm động về lòng nhân ái, mà là một quan điểm giáo dục rõ ràng: người ta không chờ trẻ em vượt qua tổn thương rồi mới nói đến thành tích, mà dùng giáo dục như một phương tiện để các em vượt qua tổn thương. Thành lập năm 2021 tại Khu đô thị FPT City, TP Đà Nẵng, trường được Tập đoàn FPT và Quỹ Hy Vọng xây dựng như một mái nhà chung cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt trên cả nước. Chiều 5-9, lễ khai giảng năm học 2026-2027 diễn ra trong không khí lắng đọng, nhân văn, với sự tham dự của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, đại diện doanh nghiệp và hơn 300 học sinh, cán bộ, giáo viên nhà trường. Đây không chỉ là một buổi lễ khai giảng, mà là dịp để mô hình giáo dục đặc biệt này bước ra ánh sáng công luận như một giải pháp cụ thể cho thế hệ học sinh sau Covid-19.
Nghị lực học sinh sau Covid-19 và cách giáo dục hỗ trợ được thiết kế
Nếu chỉ nhìn Trường Hy Vọng như một ngôi trường nội trú, chúng ta sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất: đây là nơi gom lại những câu chuyện mất mát mà xã hội dễ lãng quên. Học sinh của trường đến từ nhiều miền quê, mang theo những nỗi đau mồ côi, những tương lai từng là khoảng trống mịt mờ. Nhận định thẳng thắn của một học sinh lớp 10 – “chiếc cặp sách không chỉ chứa bài vở mà còn chứa đựng ước mơ và cơ hội tự thay đổi cuộc đời mình” – cho thấy động lực học tập ở đây gắn chặt với nhu cầu được chữa lành và được tin tưởng.
Mô hình giáo dục hỗ trợ của Trường Hy Vọng không dừng ở việc miễn toàn bộ chi phí học tập trong hệ thống giáo dục FPT, mà còn tạo môi trường sinh sống, chăm sóc, nuôi dưỡng các em như trong một gia đình mở rộng. Theo báo cáo, sau 5 năm, trường là mái nhà chung của 363 học sinh đến từ 29 tỉnh, thuộc 13 dân tộc; các em được phân bổ ở các cấp học từ tiểu học đến THPT, khoảng 18% đã bước vào đại học, cao đẳng. Đây là câu nói đáng trích lại: “Sau 5 năm, trường đã trở thành mái nhà chung của 363 học sinh đến từ 29 tỉnh, thành phố, thuộc 13 dân tộc.” Con số cụ thể ấy là bằng chứng rằng mô hình này không chỉ cảm động mà còn hiệu quả.
Vai trò doanh nghiệp và đánh giá của Phó Thủ tướng: vì sao đây là cách làm đặc biệt
Trường Hy Vọng Đà Nẵng đặt trong Khu đô thị FPT City không phải là chi tiết phụ, mà là trung tâm của câu chuyện hợp tác giữa doanh nghiệp và giáo dục. Khi một tập đoàn công nghệ quyết định dành nguồn lực đáng kể cho một mô hình giáo dục đặc biệt, họ gửi đi thông điệp rằng trách nhiệm xã hội không chỉ là những chương trình từ thiện ngắn hạn, mà có thể là một thiết chế giáo dục bền vững. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã nói rõ: ông biết về ý tưởng từ những ngày đầu và xem đây là mô hình thể hiện nghĩa cử nhân văn của FPT dành cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, trong đó có “tình cảm rất lớn” của Chủ tịch Trương Gia Bình.
Quan trọng hơn, người phụ trách ngành giáo dục cả nước đánh giá đây là một điển hình, một cách làm độc đáo và đặc biệt, hiếm gặp không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới. Chính phủ cam kết sẽ quan tâm, hỗ trợ, đồng hành khi nhà trường có nhu cầu; lãnh đạo Đà Nẵng được đề nghị tiếp tục chia sẻ, hỗ trợ để duy trì và phát triển mô hình. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Về phía Chính phủ, chúng tôi xem đây là một mô hình, một cách làm rất độc đáo và đặc biệt.” Khi một trường tư thục nội trú cho trẻ mồ côi vì Covid-19 được coi là mô hình tham chiếu cho chính sách, điều đó cho thấy biên giới giữa thiện nguyện và chiến lược giáo dục đang được kéo lại gần nhau.
Giáo dục kỹ năng, STEM và hành trang vượt bão cho thế hệ Hy Vọng
Điểm khác biệt đáng tranh luận tích cực ở Trường Hy Vọng là cách trường coi giáo dục kỹ năng như một phần không tách rời khỏi việc chữa lành. Học sinh theo chương trình phổ thông tại FPT School Đà Nẵng, đồng thời tham gia hàng loạt hoạt động phát triển năng lực từ khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học, lập trình, robotics, AI đến tranh biện, nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống. Bên cạnh đó là các câu lạc bộ robotics, âm nhạc, hội họa, võ thuật, làm bánh, thủ công, trồng cây… giúp các em tìm lại niềm vui và cảm giác mình có giá trị.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nói: ông vui mừng khi thấy học sinh Trường Hy Vọng không chỉ học kiến thức mà còn được tham gia nhiều hoạt động kỹ năng, và coi đó là hành trang đi suốt cuộc đời. Sau 5 năm, trường đạt nhiều thành tích trong STEM, robotics, sáng tạo khoa học ở cấp quốc gia, quốc tế, trong đó có giải “Hoạt động cộng đồng ấn tượng nhất toàn cầu” năm 2023. Những thành tích này không nên được đọc như câu chuyện khoe giải thưởng, mà là bằng chứng rằng khi học sinh sau Covid-19 được tiếp cận giáo dục hỗ trợ bài bản, các em không bị trói chặt vào tư thế “được giúp đỡ”, mà có thể trở thành người dẫn dắt trong những lĩnh vực tương lai.
Tiềm năng nhân rộng: Hy Vọng không nên là ngoại lệ
Từ những gì đã diễn ra trong 5 năm, Trường Hy Vọng đang chứng minh một điều quan trọng: hệ thống giáo dục có thể chủ động thiết kế mô hình dành riêng cho những nhóm học sinh chịu tổn thương sâu từ các biến cố xã hội như đại dịch, thay vì xem họ là những ngoại lệ cần được “giải quyết” bằng hỗ trợ ngắn hạn. Phó Thủ tướng mong “khi đi qua giông bão, các cháu sẽ mạnh mẽ hơn” và ghi nhận nghị lực của học sinh Trường Hy Vọng như minh chứng cho sức bật đó. Việc học sinh xúc động nói “chúng con chưa bao giờ phải bước đi một mình” trong lễ khai giảng cho thấy ở đây, giáo dục không chỉ là nhiệm vụ, mà là lời hứa được thực hiện mỗi ngày.
Khi Chính phủ và lãnh đạo Đà Nẵng đều khẳng định sẽ tiếp tục quan tâm, đồng hành, tạo điều kiện để trường phát triển, thông điệp được gửi đi rất rõ: đây là mô hình có tiềm năng nhân rộng. Tất nhiên, không địa phương nào có điều kiện giống hệt nhau, nhưng có thể học từ Trường Hy Vọng 3 điểm: thiết kế mô hình nội trú ổn định cho học sinh sau Covid-19 và các biến cố tương tự; gắn kết doanh nghiệp với giáo dục hỗ trợ một cách lâu dài; và coi phát triển kỹ năng, STEM, đời sống tinh thần là phần không thể tách rời của quá trình chữa lành. Nếu Hy Vọng chỉ tồn tại như một ngoại lệ đẹp đẽ, chúng ta đã bỏ lỡ cơ hội biến nỗi đau đại dịch thành động lực cải tổ giáo dục theo hướng nhân văn và bao trùm hơn.
