Sàng lọc chưa từng có trong hệ thống giáo dục ngoài công lập
Hàng trăm trung tâm ngoại ngữ tư thục, tin học và cơ sở đào tạo bồi dưỡng tại TPHCM bị giải thể hoặc thu hồi quyết định trong khi hàng trăm đơn vị mới được cấp phép cho thấy một quá trình sàng lọc mạnh, nơi giáo dục ngoài công lập buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn cơ sở đào tạo ngày càng chặt chẽ nếu muốn tồn tại và phát triển bền vững. Trong năm học 2025-2026, TPHCM có 112 trung tâm ngoại ngữ, tin học bị giải thể hoặc thu hồi quyết định, đồng thời có 292 trung tâm và cơ sở đào tạo bồi dưỡng có vốn đầu tư nước ngoài được mở mới. Cùng thời gian, thành phố còn cấp phép thêm cho 6 trường phổ thông tư thục, 2 trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, 148 tổ chức tư vấn du học và 67 trung tâm kỹ năng sống. Đây không phải là “phong trào đóng cửa”, mà là thông điệp chính sách: thị trường giáo dục ngoài công lập sẽ không còn chỗ cho các cơ sở yếu kém, vận hành tùy tiện.
Quản lý giáo dục tư nhân: Kỷ cương nhà nước và quyền người học
Trọng tâm của quản lý giáo dục tư nhân tại TPHCM lúc này không phải là “siết” hay “nới” mà là giữ thăng bằng giữa kỷ cương nhà nước và quyền lợi người học. Sở GD-ĐT đang giám sát hoạt động của 3.397 cơ sở giáo dục – một quy mô đủ lớn để bất kỳ khoảng trống quản lý nào cũng có thể biến thành “điểm mù” và vi phạm ở cấp cơ sở. Đại diện lãnh đạo Sở khẳng định quan điểm nhất quán: ngành tạo điều kiện cho các cơ sở hoạt động đúng pháp luật, đồng thời bảo đảm kỷ cương quản lý nhà nước và quyền của người học được tôn trọng. Câu nói “một quyết định quản lý sai có thể tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng trăm, hàng nghìn học sinh” không phải là lời cảnh báo chung chung, mà là cách đặt trách nhiệm lên cả cơ quan quản lý lẫn nhà đầu tư. Phát triển phải đi cùng trách nhiệm, tự chủ phải đi cùng tuân thủ.
Tiêu chuẩn nào quyết định sự tồn tại của trung tâm ngoại ngữ tư thục?
Đằng sau các quyết định giải thể trung tâm ngoại ngữ tư thục là bộ tiêu chuẩn cơ sở đào tạo không thể xem nhẹ. Các nhà đầu tư và người đứng đầu cơ sở phải tuân thủ đầy đủ yêu cầu pháp lý về đất đai, cơ sở vật chất, an toàn phòng cháy, đội ngũ giáo viên, chương trình giáo dục, an toàn trường học, tài chính, học phí, các khoản thu khác và công khai thông tin. Nói cách khác, giấy phép hoạt động không phải “bùa hộ mệnh” trọn đời; chỉ cần cơ sở không duy trì được điều kiện, vượt chỉ tiêu tuyển sinh, thiếu minh bạch hoặc gây tổn hại đến quyền lợi người học, Sở sẽ phối hợp cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Việc 112 trung tâm bị giải thể hoặc thu hồi quyết định cho thấy những tiêu chuẩn này đang được áp dụng thực sự, chứ không dừng ở khẩu hiệu. Những trung tâm chăm chăm mở rộng quy mô nhưng coi nhẹ chất lượng và an toàn cho người học sẽ là nhóm bị sàng lọc đầu tiên.
Giáo dục ngoài công lập: Đối tác của hệ thống, không chỉ là “giảm tải”
Sự bùng nổ và sàng lọc của giáo dục ngoài công lập trong lĩnh vực ngoại ngữ, tin học, kỹ năng sống cho thấy khu vực tư nhân đang trở thành một phần quan trọng của hệ thống, chứ không còn là “phần phụ” để gánh bớt sĩ số. Lãnh đạo Sở khẳng định sẽ đồng hành với các nhà đầu tư chân chính, cải cách thủ tục, tăng đối thoại, khuyến khích áp dụng EduTech, STEM, AI, chuyển đổi số, mô hình tiên tiến và hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, sự đồng hành này đi kèm kỷ luật: trường hợp cố tình vi phạm, không duy trì điều kiện hoạt động, thiếu minh bạch hay ảnh hưởng quyền lợi người học sẽ bị xử lý nghiêm. Điều đó đặt ra một “hợp đồng xã hội” mới: khu vực tư nhân được trao không gian phát triển, nhưng phải chịu trách nhiệm giải trình như một đối tác công – không phải một đơn vị “chia lửa” tạm thời cho quá tải công lập.
Từ hậu kiểm sang quản trị bằng dữ liệu: Làn sóng giám sát thế hệ mới
Khi thị trường giáo dục ngoài công lập biến động mạnh, phương thức quản lý cũ dựa vào thanh kiểm tra dàn trải khó theo kịp thực tế. Lãnh đạo Sở yêu cầu bộ phận phụ trách giáo dục ngoài công lập chuyển mạnh tư duy từ “hậu kiểm để xử lý” sang “quản lý bằng dữ liệu và cảnh báo sớm”. Thay vì kiểm tra tràn lan, nguồn lực sẽ tập trung vào hậu kiểm các cơ sở mới thành lập, các đơn vị thay đổi lớn về quy mô hoặc pháp lý, và các cơ sở được đánh giá là rủi ro cao. Việc ứng dụng dữ liệu, bản đồ số (GIS), công nghệ và AI trong quản lý được nhấn mạnh như công cụ bắt buộc. Đây là bước chuyển quan trọng: thay vì chờ vi phạm xảy ra để xử lý, hệ thống quản lý hướng tới phát hiện sớm và ngăn chặn rủi ro, giúp bảo vệ người học tốt hơn và giảm “cú sốc” khi trung tâm bị đình chỉ hoặc giải thể đột ngột.
