Shizen biến mất: Khi trung tâm ngoại ngữ đột ngột đóng cửa sau khi thu học phí
Trung tâm ngoại ngữ đóng cửa bất ngờ sau khi đã thu đủ học phí nhưng không hoàn trả hay thông báo minh bạch là tình huống ngày càng khiến phụ huynh và học viên lo lắng, vì họ vừa mất tiền, vừa mất thời gian, vừa bị gián đoạn kế hoạch học tập mà gần như không biết phải bấu víu vào đâu để bảo vệ quyền lợi của mình.
Vụ Trung tâm Nhật ngữ Shizen tại TP Thủ Đức là ví dụ điển hình cho rủi ro từ một mô hình giáo dục ngắn hạn nhưng thiếu ràng buộc trách nhiệm. Phụ huynh phản ánh trung tâm này đột ngột ngừng hoạt động sau khi thu hàng chục triệu đồng học phí từ học viên. Con anh C. bắt đầu học từ tháng 8, mỗi tuần 3 buổi, nhưng mới 2 tuần thì trung tâm thông báo tạm nghỉ để sửa chữa cơ sở và hẹn sẽ có lịch mới sau ngày 3/9. Đến hạn, không ai nhận được thêm thông tin, phụ huynh quay lại thì thấy mặt bằng đã dán thông báo cho thuê, số điện thoại trung tâm không liên lạc được.
Câu chuyện này không chỉ là một sự cố riêng lẻ, mà phản ánh thực tế: thị trường trung tâm ngoại ngữ đang là vùng xám, nơi người học thường yếu thế khi xảy ra tranh chấp, dễ trở thành nạn nhân của mô hình hoạt động thiếu minh bạch, có dấu hiệu trung tâm ngoại ngữ lừa đảo.
Hàng trăm triệu đồng "bốc hơi": Ai đang trả giá cho sự cả tin?
Điểm làm phụ huynh phẫn nộ trong vụ Shizen không chỉ là chuyện trung tâm đóng cửa bất ngờ học phí đã nộp không biết đi đâu, mà là cách thu tiền được thiết kế để tối đa hóa rủi ro cho người học. Gia đình anh C. đóng 3,8 triệu đồng cho khóa 4 tháng học tiếng Nhật cho con. Một số phụ huynh khác cho biết khóa 4 tháng được thu khoảng 4,5 triệu đồng và trung tâm không cho đóng theo tháng, chỉ được đóng trọn khóa.
“Có phụ huynh đóng ít nhất thì 1 khóa, có người đóng 2–3 khóa cùng lúc. Tổng cộng số tiền lên tới hàng trăm triệu đồng”. Với mỗi tối 2 lớp, tổng khoảng 60–80 học viên, ước tính chỉ với 120–140 học viên trong tuần, trung tâm đã ôm hàng trăm triệu đồng rồi biến mất. Một phụ huynh nói thẳng: mất mấy chục triệu mà không biết đòi đâu.
Tác động không chỉ nằm ở khoản tiền lớn bị mất. Học viên bị đứt gãy lộ trình học, mất thời gian chuẩn bị thi cử, mất niềm tin vào hệ thống. Trung tâm ngoại ngữ lừa đảo không chỉ chiếm đoạt tài chính, mà còn tước đi cơ hội học tập và kế hoạch tương lai của người học.
Quyền lợi học viên khi trung tâm "bốc hơi": Cần làm gì ngay?
Khi một trung tâm ngoại ngữ đột ngột đóng cửa, phản xạ đầu tiên của nhiều phụ huynh là bàng hoàng, rồi âm thầm chịu lỗ. Đó là sai lầm. Để bảo vệ quyền lợi học viên, điều quan trọng nhất là nhanh chóng để lại dấu vết pháp lý và chứng cứ tài chính. Trong vụ Shizen, nhiều phụ huynh, học viên đã làm đơn gửi cơ quan chức năng để yêu cầu làm rõ và đòi lại học phí. Đây là bước đi bắt buộc nếu không muốn vụ việc rơi vào im lặng.
- Thu thập toàn bộ chứng cứ: hóa đơn, biên lai chuyển khoản, hợp đồng, tin nhắn, email, hình ảnh lớp học, bảng tên trung tâm.
- Lập nhóm phụ huynh/học viên chung, thống kê số tiền, số người bị ảnh hưởng, thống nhất người đại diện liên hệ cơ quan chức năng.
- Gửi đơn khiếu nại đến công an địa phương, phòng giáo dục (nếu có quản lý), và cơ quan đăng ký kinh doanh của công ty đứng tên trung tâm.
- Đăng ký làm việc bằng văn bản với chủ mặt bằng (nếu liên hệ được) để xác nhận thời điểm trung tâm trả mặt bằng, làm thêm chứng cứ về việc "biến mất".
- Cân nhắc tư vấn luật sư khi số tiền thiệt hại lớn, tránh ký bất kỳ giấy tờ thỏa thuận nào bất lợi nếu phía trung tâm xuất hiện trở lại.
Không có hành lang pháp lý nào bảo đảm hoàn tiền 100% trong mọi trường hợp, nhưng càng nhiều người cùng lên tiếng, cơ hội xử lý hình sự hoặc dân sự với chủ trung tâm càng cao, và đó cũng là cách gửi đi một cảnh báo trung tâm giáo dục nào có ý định lặp lại chiêu trò tương tự.
Bài học đắt giá: Đừng giao hết tiền và niềm tin cho bất kỳ trung tâm nào
Trong vụ Shizen, trung tâm được đăng ký hoạt động dưới tên một công ty, có địa chỉ rõ ràng, có website shizen.edu.vn và fanpage trước đó, nhưng khi sự việc nổ ra thì website không thể truy cập, điện thoại của người đại diện bị báo "không đúng", fanpage ngừng cập nhật từ lâu. Những lớp vỏ bề ngoài đó đã đủ để tạo cảm giác an tâm, nhưng lại không đủ để bảo vệ phụ huynh khi mọi thứ sụp đổ.
Đây là lúc phụ huynh cần thay đổi cách nhìn: xem việc chọn trung tâm như một quyết định tài chính – pháp lý, không phải chỉ là lựa chương trình học. Khi đã có tiền tươi chảy vào, đặc biệt theo hình thức đóng một lần cho nhiều khóa, rủi ro lập tức nghiêng về phía người học. Muốn bảo vệ quyền lợi học viên, phụ huynh phải chủ động hỏi kỹ hợp đồng, chính sách hoàn phí khi trung tâm đóng cửa, yêu cầu hóa đơn đầy đủ, và ưu tiên phương án đóng theo giai đoạn thay vì trả trước dài hạn.
Vụ Shizen là lời nhắc rằng không có trung tâm nào "an toàn tuyệt đối" chỉ dựa vào vài lời giới thiệu hay vài đánh giá trên mạng. Niềm tin cần đi cùng giấy tờ, điều khoản rõ ràng và thói quen đặt câu hỏi: nếu mai trung tâm biến mất, mình còn gì trong tay để đòi lại?
