Bản chất cuộc đối đầu: hai cỗ máy chính sách kéo ngược nhau
Cuộc xung đột chính sách giữa Bộ Tài chính Mỹ và Cục Dự trữ Liên bang là sự đối đầu giữa một bên muốn hạ chi phí vay thông qua can thiệp thị trường trái phiếu và một bên muốn giữ hoặc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, tạo nên thế giằng co đầy rủi ro cho nền kinh tế và giới đầu tư toàn cầu. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent vừa bất ngờ thông báo sẽ “ít nhất tăng gấp đôi” quy mô các đợt mua lại trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài, với mục tiêu kéo lợi suất và chi phí vay xuống. Trong khi đó, nhiều quan chức Fed ngày càng nghiêng về hướng tăng lãi suất Fed để khống chế lạm phát vẫn quanh 3,7%, cao gần gấp đôi mục tiêu 2%. Khi hai lực này kéo ngược nhau, thông điệp chính sách tiền tệ Mỹ trở nên nhiễu loạn.
Chiến lược "Treasury twist" của Bessent: cứu trái phiếu hay tự bắn vào chân?
Động thái can thiệp thị trường trái phiếu của Bộ Tài chính không chỉ là thao tác kỹ thuật, mà là tuyên bố chính trị về ưu tiên hạ chi phí vay trong bối cảnh nợ công Mỹ phình to. Sau khi lợi suất kỳ hạn dài vọt lên mức cao nhất gần 20 năm, Bộ Tài chính tăng mạnh mua lại trái phiếu dài hạn và bù bằng phát hành chứng khoán ngắn hạn – một phiên bản "Treasury twist" theo cách gọi của ông Bessent. Nếu thành công, lợi suất sẽ hạ nhiệt, kéo lãi suất vay mua nhà và nhiều khoản vay khác giảm theo, kích thích kinh tế thực. Nhưng mặt trái là gì? Phố Wall cảnh báo đây là chiến lược “tự giới hạn và tự phản tác dụng”, vì việc cố ép lợi suất xuống sẽ gửi đi tín hiệu rằng Washington lo ngại về tính bền vững của nợ công, làm nhà đầu tư nghi ngờ và yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn.
Fed dưới áp lực: lãi suất nào cho một nền kinh tế kẹt giữa lạm phát và nợ công?
Fed bước vào giai đoạn khó xử nhất kể từ sau đại dịch: tăng lãi suất Fed thêm nữa để kiềm chế lạm phát, hay chấp nhận rủi ro lạm phát kéo dài để tránh làm chi phí vay của chính phủ và doanh nghiệp leo thang. Lạm phát PCE lõi được dự báo vẫn quanh 3,3%, trong khi lạm phát chung là 3,7%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed. Ba thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang đã ủng hộ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 7, và một số chủ tịch Fed khu vực cũng sẵn sàng cho bước tăng 0,25 điểm phần trăm. Nhưng việc Bộ Tài chính công khai can thiệp để kéo lợi suất dài hạn xuống khiến thị trường nhận thấy Fed và Bộ Tài chính đang “đi ngược chiều nhau”, từ đó nghi ngờ sức mạnh của chính sách tiền tệ Mỹ. Trong bối cảnh nợ công Mỹ và chi phí trả lãi hàng năm đã ở mức rất cao, mỗi quyết định tăng lãi suất mới đều mang màu sắc chính trị.
Tác động dây chuyền: từ Phố Wall, AI đến thị trường mới nổi
Cuộc giằng co chính sách không diễn ra trong chân không: nó đè lên mọi mắt xích – từ Phố Wall, người mua nhà, các dự án AI cần vốn khổng lồ cho đến thị trường mới nổi. Lợi suất cao làm tài trợ cho hạ tầng tính toán AI đắt đỏ hơn, trong khi can thiệp giữ lợi suất thấp lại khiến cuộc chiến kiềm chế lạm phát kém thuyết phục, buộc Fed phải cân nhắc tăng lãi suất mạnh tay hơn về sau. Theo các nhà quản lý quỹ, quyết định tăng gấp đôi mua lại trái phiếu dài hạn “có nguy cơ làm suy yếu cuộc chiến chống lạm phát mà Fed đang theo đuổi”. Nhà đầu tư trái phiếu toàn cầu nhìn vào chính sách tiền tệ Mỹ để định giá rủi ro; nếu họ mất niềm tin vào tính nhất quán, phí vốn cho cả chuỗi doanh nghiệp – từ công nghệ cao đến thị trường mới nổi – sẽ tăng, hút vốn khỏi những nơi mong manh nhất.
Jackson Hole và câu hỏi lớn: ai sẽ nhượng bộ?
Điểm nút tiếp theo của cuộc xung đột là hội nghị Jackson Hole, nơi Chủ tịch Kevin Warsh phải đưa ra tầm nhìn thuyết phục về cách Fed xử lý lạm phát cao, nợ công phình to và sự can thiệp ngày càng sâu của Bộ Tài chính vào đường cong lợi suất. Bài phát biểu này được kỳ vọng làm rõ điều kiện để Fed nâng lãi suất, cũng như cách ngân hàng trung ương phản ứng với việc Bộ Tài chính kéo chi phí vay dài hạn xuống. Nhìn từ góc độ chính sách, Fed không thể thắng nếu Bộ Tài chính cứ kiềm lợi suất trong khi lạm phát chưa về 2%; ngược lại, Bộ Tài chính cũng không thể thắng nếu Fed buộc phải siết lãi suất Fed mạnh hơn vì lo ngại mất uy tín kiềm chế lạm phát. Kết cục hợp lý nhất là một “lệnh đình chiến”: Bộ Tài chính giảm tốc can thiệp, Fed tăng lãi suất thận trọng và truyền thông rõ ràng hơn. Nếu không, chính sách tiền tệ Mỹ sẽ tiếp tục phát tín hiệu lẫn lộn, kéo theo biến động dữ dội trên toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu.
