Sân khấu toàn quốc, quy mô đáng kể
Cuộc thi Solo và Ensemble Nhạc cụ Truyền thống Việt Nam là sân chơi nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc, nơi nghệ sĩ trình diễn độc tấu và hòa tấu để tôn vinh bản sắc âm nhạc của các vùng miền. Với 33 đoàn nghệ thuật, 18 buổi biểu diễn, 150 tiểu phẩm và gần 800 nghệ sĩ tham gia, cuộc thi tạo nên một điểm hẹn hiếm có cho nhạc cụ truyền thống Việt. Sự kiện diễn ra theo hai chặng: chặng đầu từ ngày 24 đến 30-10-2026 tại Nhà hát Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng, với 16 đoàn; chặng hai dự kiến từ ngày 6 đến 12-11 tại Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc, Thái Nguyên, với 17 đoàn. Quy mô ấy đáng chú ý không chỉ vì số lượng người dự thi, mà còn vì nó đưa nhiều đơn vị, thế hệ và phong cách nghệ thuật vào cùng một không gian.
Nhiều sắc thái âm nhạc cùng hội tụ
Điểm hấp dẫn của cuộc thi không nằm ở một dòng nhạc duy nhất. Chương trình đưa người nghe từ âm hưởng nhạc cung đình đến tuồng, chèo, cải lương, dân ca và tiếng nhạc của các cộng đồng dân tộc ở miền núi phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên, Nam Bộ. Đàn bầu ngân sâu, đàn tranh trong trẻo, đàn nguyệt giàu chất trữ tình; bên cạnh đó là những thanh âm đặc trưng của nhạc cụ vùng cao và cao nguyên. Những màu sắc ấy làm rõ tinh thần “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng”: mỗi tiết mục mang dấu ấn riêng, nhưng cùng góp vào một dòng chảy âm nhạc chung. Đây là phần đáng mong đợi nhất của sự kiện âm nhạc 2026, bởi khán giả có thể cảm nhận di sản âm nhạc Việt Nam qua âm thanh sống động, thay vì chỉ tiếp cận nó như một khái niệm trừu tượng.
Thi độc tấu, hòa tấu và trao đổi nghề nghiệp
Bốn nhóm nội dung mở lối thể hiện cho cả nghệ thuật sân khấu dân gian lẫn các đơn vị biểu diễn, đào tạo chuyên nghiệp: độc tấu và hòa tấu dành cho đoàn nghệ thuật sân khấu dân gian; độc tấu và hòa tấu dành cho các đoàn ca múa nhạc, cơ sở đào tạo nghệ thuật. Cách chia này giúp nghệ sĩ trình bày sở trường trong môi trường phù hợp, đồng thời tạo cơ hội đối chiếu kỹ thuật và cách xử lý tác phẩm. Cuộc thi hướng đến nghệ sĩ, nhạc sĩ, giảng viên, học viên và sinh viên chuyên ngành âm nhạc truyền thống, để họ biểu diễn, rèn kỹ năng và trao đổi kinh nghiệm. Giá trị thiết thực nằm ở quá trình làm nghề: biểu diễn nghệ thuật truyền thống được đặt trước đồng nghiệp và khán giả, nơi kỹ thuật vững vàng có thể gặp gỡ tư duy sáng tạo mà không tách rời cội nguồn.
Bảo tồn chỉ có ý nghĩa khi âm nhạc tiếp tục vang lên
Một cuộc thi không thể thay thế việc truyền dạy lâu dài, nhưng có thể tạo động lực để nghệ sĩ tiếp tục nghiên cứu, tìm cách biểu đạt mới và nâng chất lượng các chương trình nhạc truyền thống. Đó là lý do cuộc thi âm nhạc truyền thống này có ý nghĩa vượt ra ngoài việc xếp hạng: nó tạo không gian để tài năng được ghi nhận, kinh nghiệm được chia sẻ và công chúng tiếp xúc với nhiều loại nhạc cụ, tác phẩm, phong cách biểu diễn. Sự góp mặt của đơn vị từ cả ba miền cũng cho thấy việc gìn giữ âm nhạc vẫn gắn với hoạt động đào tạo và biểu diễn, chứ không chỉ nằm trong lưu trữ. Đặc biệt, việc đưa âm nhạc truyền thống đến gần công chúng trẻ là hướng đi cần được duy trì. Khi di sản được nghe, học và trình diễn trong đời sống hôm nay, nó mới có cơ hội tiếp tục phát triển.
