Ngộ độc ở trẻ nhỏ: tai nạn âm thầm trong mọi gia đình
Ngộ độc ở trẻ nhỏ là tình trạng trẻ tiếp xúc hoặc uống nhầm hóa chất, thuốc hay dung dịch nguy hiểm, gây tổn thương đường tiêu hóa, hô hấp hoặc toàn thân; tai nạn này thường xảy ra bất ngờ trong chính ngôi nhà, đặc biệt ở nhóm trẻ 1–5 tuổi hiếu động nhưng chưa đủ khả năng nhận biết nguy hiểm. Theo các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ từ 1-5 tuổi là nhóm có nguy cơ cao bị ngộ độc do uống nhầm hóa chất. Nghe thì có vẻ xa vời, nhưng chỉ một chai dầu thắp đèn thờ đặt dưới chân tủ, một chai nước tẩy rửa đựng trong vỏ nước suối, hay vài viên thuốc để trên bàn cũng đủ biến căn nhà thành nơi tiềm ẩn rủi ro. Nếu cha mẹ vẫn nghĩ “nhà mình an toàn rồi”, đó chính là lúc nguy cơ cao nhất.
Ca bé 16 tháng uống nhầm dầu thắp: lời cảnh tỉnh từ bàn thờ gia đình
Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (Phú Thọ) vừa cấp cứu bé trai 16 tháng tuổi uống nhầm dầu thắp đèn thờ. Bố bé chỉ nghe tiếng con khóc thét, chạy vào thì thấy chai dầu màu đỏ dưới chân tủ thờ đã bật nắp, miệng con nồng nặc mùi dầu. Ngay sau đó, trẻ ho nhiều, nôn ói, mệt lả và phải đưa đi cấp cứu khẩn cấp. Tại khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, bác sĩ truyền dịch, dùng thuốc theo phác đồ; thăm khám và xét nghiệm cho thấy trẻ bị viêm phổi do hít phải dầu thắp. Đây không phải sự cố hiếm gặp: trẻ uống nhầm dầu thắp đèn, dầu hỏa hay các chất hóa học khác đã được ghi nhận nhiều lần. Tai nạn xảy ra trong vài phút lơ là, nhưng hậu quả có thể là tổn thương phổi lâu dài – cái giá quá lớn cho một thói quen đặt dầu dưới chân tủ thờ.
Vì sao dầu thắp và hóa chất nguy hiểm đến mức đe dọa tính mạng?
Dầu thắp thuộc nhóm hydrocarbon, có đặc tính dễ bay hơi và dễ đi vào đường thở trong quá trình uống hoặc khi bị gây nôn. Khi xâm nhập vào phổi, dầu có thể gây viêm phổi, xẹp phổi và tổn thương mô phổi nghiêm trọng; biến chứng nguy hiểm nhất là suy hô hấp – nguyên nhân hàng đầu dẫn tới tử vong. Không chỉ dầu thắp, nhiều hóa chất khác còn gây bỏng miệng, thực quản, dạ dày hoặc tổn thương đường hô hấp. Các biểu hiện ngộ độc ở trẻ nhỏ cần chú ý gồm nôn ói, đau bụng, ho sặc, khò khè, khó thở; trong trường hợp nặng, trẻ có thể thở bất thường, tím tái, co giật hoặc li bì, hôn mê. Điều đáng nói là nguy cơ tăng vọt khi người lớn đựng hóa chất trong chai nước suối, nước ngọt rồi để trong tầm với của trẻ – một thói quen tai hại nhưng vẫn phổ biến.
Cách xử trí cấp cứu khi trẻ uống nhầm hóa chất: điều KHÔNG được làm quan trọng hơn điều cần làm
Khi phát hiện trẻ uống nhầm hóa chất, phản xạ đầu tiên của nhiều cha mẹ là móc họng, cố gây nôn hoặc cho uống sữa, nước chanh để “trung hòa”. Đây là sai lầm nguy hiểm. Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ uống nhầm dầu thắp, xăng dầu hoặc hóa chất, người nhà không tự gây nôn, móc họng hay tự xử trí tại nhà vì có thể khiến chất độc đi vào đường thở, làm tổn thương phổi nặng hơn. Tuyệt đối không tự cho trẻ uống thuốc, sữa, than hoạt tính hay dung dịch trung hòa khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc cần làm là nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo chai, lọ hoặc bao bì chất nghi ngờ để bác sĩ xác định nguyên nhân và lựa chọn cách xử trí cấp cứu phù hợp. Ở bệnh viện, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng, truyền dịch và dùng thuốc theo phác đồ điều trị.
Phòng ngừa ngộ độc trẻ em: thay đổi vài thói quen nhỏ để tránh bi kịch lớn
Nếu cha mẹ chủ động, phần lớn tai nạn trẻ uống nhầm hóa chất có thể tránh được. Các chuyên gia khuyến cáo không chờ đến khi xảy ra tai nạn mới sắp xếp lại vật dụng trong nhà. Dầu thắp đèn thờ, xăng dầu, nước tẩy rửa, thuốc diệt côn trùng và các hóa chất khác phải được cất ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ, trong tủ kín hoặc có khóa, bao bì phù hợp, nhãn rõ ràng. Tuyệt đối không đựng hóa chất trong chai lọ thực phẩm để tránh nhầm lẫn. Thuốc của người lớn và trẻ em cần bảo quản riêng, trong bao bì gốc, không để trên bàn ăn, đầu giường hay nơi trẻ dễ lấy. Đồng thời, phụ huynh phải giám sát trẻ thường xuyên, thu dọn dao kéo, đồ sắc nhọn, vật nhỏ dễ nuốt và lắp đặt thiết bị bảo vệ tại khu vực có nguy cơ té ngã. Phòng ngừa ngộ độc trẻ em không phải việc lớn lao, mà là kỷ luật với những thói quen nhỏ mỗi ngày.
