Tín hiệu phục hồi và ý nghĩa với ngành cá ngừ Việt Nam
Xuất khẩu cá ngừ Canada là hoạt động bán các sản phẩm cá ngừ của Việt Nam, từ nguyên liệu tươi, đông lạnh đến sản phẩm chế biến cá ngừ, vào thị trường Canada trong khuôn khổ thương mại Việt Nam Canada, chịu tác động trực tiếp của các hiệp định thương mại như CPTPP và FTA Canada Ecuador, cũng như biến động nhu cầu tiêu dùng toàn cầu. Trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản sang Mỹ và EU còn gặp nhiều khó khăn, Canada đang nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của ngành cá ngừ Việt Nam. Sáu tháng đầu năm, xuất khẩu cá ngừ sang Canada tăng nhẹ so với cùng kỳ, đủ để cho thấy thị trường này chưa đóng cánh cửa với doanh nghiệp Việt. Điều đáng nói là đà phục hồi rõ nét từ quý II, khi kim ngạch tăng mạnh qua từng tháng, giúp bù đắp phần sụt giảm đầu năm. Đây không chỉ là tin vui về doanh số, mà cho thấy chiến lược dịch chuyển cơ cấu sản phẩm sang chế biến đang bắt đầu phát huy hiệu quả.
Động lực từ sản phẩm chế biến và đóng hộp cá ngừ
Điểm nổi bật trong bức tranh xuất khẩu cá ngừ Canada nửa đầu năm là sự đảo chiều về động lực tăng trưởng giữa hai nhóm sản phẩm. Cá ngừ tươi, đông lạnh và khô có giá trị xuất khẩu giảm so với cùng kỳ, cho thấy mô hình bán nguyên liệu thô đang mất dần lợi thế. Ngược lại, nhóm sản phẩm chế biến cá ngừ và cá ngừ đóng hộp tăng trưởng mạnh, khẳng định đây mới là phân khúc mang lại giá trị gia tăng và bám sát xu hướng tiêu dùng tiện lợi, an toàn, dễ bảo quản tại thị trường này. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, giá trị xuất khẩu nhóm cá ngừ chế biến và đóng hộp đã tăng hơn bốn mươi phần trăm so với cùng kỳ, trở thành động lực chính cho đà hồi phục. Nếu doanh nghiệp Việt biết tận dụng, phân khúc này có thể trở thành “pháo đài” giúp duy trì hiện diện trước làn sóng cạnh tranh mới.
FTA Canada–Ecuador: lợi thế thuế quan biến thành sức ép cạnh tranh
Tín hiệu tích cực chưa kịp làm doanh nghiệp yên tâm thì FTA Canada Ecuador đã xuất hiện như một lời nhắc rằng cuộc chơi ở thị trường này sẽ khốc liệt hơn. Ecuador là một trong những quốc gia xuất khẩu cá ngừ hàng đầu thế giới, có lợi thế về nguồn nguyên liệu, quy mô chế biến và chi phí cạnh tranh. Khi Hiệp định Thương mại tự do với Canada có hiệu lực, sản phẩm cá ngừ của Ecuador sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan, mở rộng khả năng hạ giá bán vào thị trường Canada. Sức ép lớn nhất nhắm thẳng vào phân khúc cá ngừ chế biến và đóng hộp – đúng khu vực đang là động lực tăng trưởng của Việt Nam. Nói cách khác, nếu doanh nghiệp Việt không nhanh chóng củng cố lợi thế, lợi ích từ xu hướng chuộng hàng chế biến tại Canada có thể bị đối thủ mới chiếm mất chỉ trong vài năm.
Thương mại Việt Nam–Canada: từ CPTPP đến bài toán chiến lược mới
Canada hiện là thị trường nhập khẩu cá ngừ lớn thứ sáu của Việt Nam và nằm trong nhóm hiếm hoi vẫn duy trì tăng trưởng tích cực trong khối các nước tham gia CPTPP. Điều này cho thấy nền tảng thương mại Việt Nam Canada trong ngành cá ngừ không hề yếu; vấn đề là cách doanh nghiệp khai thác ưu đãi và tổ chức chiến lược sản phẩm. Các chuyên gia đã nhấn mạnh rằng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp Việt phải tập trung nâng cao chất lượng, phát triển dòng sản phẩm chế biến sâu, đồng thời đáp ứng yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Nếu FTA Canada Ecuador mở thêm cửa cho đối thủ, thì CPTPP lại là tấm khiên thuế quan mà Việt Nam đã có sẵn – điều quan trọng là không được để lợi thế này ngủ quên trong các hợp đồng và quy trình sản xuất cũ kỹ.
Doanh nghiệp Việt cần làm gì để giữ và mở rộng thị phần?
Trước một Canada ngày càng mở cửa cho nhiều nhà cung cấp cá ngừ, doanh nghiệp Việt không còn lựa chọn nào khác ngoài điều chỉnh chiến lược nếu muốn giữ thị phần. Bước đầu là củng cố phân khúc sản phẩm chế biến cá ngừ – nơi Việt Nam đang có đà tăng trưởng – bằng cách đầu tư công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa công thức, bao bì, và kênh phân phối. Đồng thời, yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững không còn là “tiêu chuẩn phụ”, mà là điều kiện tiên quyết để cạnh tranh với Ecuador trong bối cảnh FTA Canada Ecuador có hiệu lực. Tận dụng ưu đãi CPTPP để giảm chi phí thuế quan, kết hợp với nâng cấp quản trị chuỗi cung ứng, sẽ giúp cá ngừ Việt Nam không chỉ trụ vững mà còn mở rộng được thị phần tại Canada trong thời gian tới. Nếu bỏ lỡ giai đoạn điều chỉnh này, Canada rất dễ từ điểm sáng thành thị trường hụt hơi đối với ngành cá ngừ Việt.
