Bắc Mỹ trở thành bệ phóng mới cho cá ngừ và cá rô phi Việt Nam
Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam và cá rô phi sang Mỹ, Canada và các thị trường Bắc Mỹ đang bước vào giai đoạn tăng tốc, thể hiện rõ sự dịch chuyển trọng tâm từ các thị trường truyền thống sang những khu vực có nhu cầu ổn định, tiêu chuẩn cao và khả năng chi trả tốt, qua đó đặt ra yêu cầu mới về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chiến lược sản phẩm cho doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đã tăng trở lại trong tháng 8, cho thấy dòng đơn hàng sang Mỹ vẫn duy trì, dù áp lực thuế bổ sung đang dần hiện rõ. Với cá rô phi, nhiều cơ hội đang mở ra ở các phân khúc cao cấp tại Nhật Bản và các khối thương mại, tạo tiền đề để sản phẩm này bước vào thị trường Bắc Mỹ với vị thế cao hơn, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.
Mỹ vẫn là thị trường cá ngừ trọng điểm nhưng không còn “dễ tính”
Trong bức tranh xuất khẩu cá ngừ Việt Nam, Mỹ vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất và là động lực tăng trưởng quan trọng. Việc xuất khẩu gần như đi ngang so với tháng 7 cho thấy sự ổn định tương đối, nhưng độ lệch giữa các thị trường lại nói lên một thực tế: Mỹ đang giữ vai trò đầu tàu, trong khi EU giảm sâu và Nga tăng mạnh. Trọng tâm chiến lược vì thế ngày càng dồn về thị trường Bắc Mỹ, nơi yêu cầu tiêu chuẩn cao nhưng biên độ tăng trưởng còn lớn. Ngòi nổ mới chính là thuế bổ sung 12,5% của Mỹ áp lên hàng hóa Việt Nam, bắt đầu tác động từ cuối tháng 7. Đây không chỉ là thách thức về giá, mà là bài kiểm tra khả năng thương lượng, chia sẻ chi phí giữa nhà nhập khẩu và doanh nghiệp xuất khẩu. Nếu không tái cấu trúc chi phí và nâng giá trị sản phẩm, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh tại thị trường vốn là chủ lực này.
Cơ hội mới từ Canada và Nhật Bản: đa dạng hóa thị trường thủy sản
Trong khi Mỹ tăng áp lực về thuế, Canada và Nhật Bản lại xuất hiện như những điểm sáng mới trong chiến lược xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Với cá ngừ, tín hiệu cải thiện tại Canada và Nhật Bản cho thấy thị trường ngoài Mỹ đang dần mở thêm cửa cho sản phẩm Việt, giúp giảm phụ thuộc vào một điểm đến duy nhất. Với cá rô phi, Nhật Bản không chỉ tăng kim ngạch mà còn chấp nhận cá rô phi nước lợ của Việt Nam trong phân khúc sushi, sashimi – nơi yêu cầu chất lượng, kiểm soát nước nuôi và truy xuất nguồn gốc rất khắt khe. Đây là bước chuyển mang tính chiến lược: thay vì chỉ bán cá rô phi như một loại cá thịt trắng phổ thông, doanh nghiệp có cơ hội xây dựng hình ảnh sản phẩm cao cấp, mở đường cho thủy sản Việt Nam Canada và cả các nước khác trong thị trường Bắc Mỹ tiếp cận cá rô phi Việt Nam ở phân khúc giá trị cao hơn.
Vai trò của cá rô phi trong cơ cấu xuất khẩu: từ phụ thuộc đến mở rộng
Cá rô phi Việt Nam đang cho thấy khả năng mở rộng nhanh về quy mô xuất khẩu, nhưng đi kèm là rủi ro phụ thuộc vào một số thị trường. Mức tăng đột biến tại Brazil thực chất phản ánh việc bứt lên từ nền kim ngạch thấp, nên nếu doanh nghiệp chỉ dựa vào thị trường này, nguy cơ biến động vẫn rất lớn. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ chịu sức ép, khi sức mua chưa phục hồi và tồn kho cao khiến nhà nhập khẩu thận trọng hơn với đơn hàng mới. Điều này là lời nhắc rõ ràng: cá rô phi sang Mỹ không thể dựa mãi vào lợi thế giá. Chiến lược bền vững phải là đa dạng hóa khu vực – từ Trung Đông, EU đến các khối như CPTPP – đồng thời nâng phân khúc sản phẩm, như minh chứng từ việc cá rô phi Việt Nam bước vào sushi, sashimi tại Nhật Bản.
Chất lượng và tiêu chuẩn: tấm vé dài hạn vào thị trường Bắc Mỹ
Nếu coi thị trường Bắc Mỹ là đích đến dài hạn, thì “giá rẻ” không còn là chiến lược đủ mạnh cho doanh nghiệp thủy sản Việt. Thuế bổ sung tại Mỹ buộc các bên phải tính toán lại giá mua, thậm chí doanh nghiệp phải chia sẻ một phần chi phí thuế để giữ khách hàng. Trong khi đó, cá rô phi Việt Nam chỉ có thể duy trì mức tăng nếu kiểm soát chất lượng từ vùng nuôi đến chế biến, đáp ứng chứng nhận quốc tế và bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Câu chuyện không dừng ở một vài đơn hàng ngắn hạn; đó là quá trình xây dựng uy tín thông qua chất lượng ổn định, nguồn cung đáng tin cậy và sản phẩm phù hợp từng thị trường. Doanh nghiệp nào đầu tư nghiêm túc vào tiêu chuẩn, coi yêu cầu khắt khe của Mỹ, Canada và Nhật Bản là “bộ lọc” nâng giá trị, sẽ là người tận dụng tốt nhất lợi thế xuất khẩu cá ngừ Việt Nam và cá rô phi sang Mỹ trong bước chuyển mới của ngành thủy sản.
