Từ sự cố cáp ngầm đến bài toán an ninh năng lượng tại Phú Quốc
Phú Quốc hạ tầng điện là tổng thể các công trình truyền tải, biến áp và nguồn cung cấp được xây dựng trên đảo và dưới biển nhằm bảo đảm cung cấp điện liên tục, an toàn cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, du lịch và các sự kiện quốc tế tổ chức tại đặc khu này. Vấn đề của Phú Quốc lúc này không còn là có điện hay không, mà là an ninh năng lượng có đủ vững để gánh một hội nghị tầm APEC hay không. Cuối tháng 11/2025, sự cố đứt cáp ngầm 110kV Hà Tiên - Phú Quốc đã gây mất điện diện rộng, làm ảnh hưởng đến hàng chục nghìn hộ dân trên đảo, phơi bày sự mong manh của hệ thống hiện hữu. Nguyên nhân được xác định đến từ việc một đơn vị thi công đường ven biển ép cọc vào hành lang an toàn lưới điện, trực tiếp làm hư hỏng tuyến cáp ngầm trọng điểm dài gần 58 km này. Đây không chỉ là tai nạn kỹ thuật, mà là lời cảnh báo cho toàn bộ cách tiếp cận phát triển hạ tầng điện tại đặc khu du lịch hàng đầu.
EVNSPC tăng tốc dự án trọng điểm: Mạch vòng điện cho đảo du lịch
Thay vì chỉ vá víu một sự cố, EVNSPC Phú Quốc đang chọn cách biến khủng hoảng thành cơ hội sắp xếp lại hạ tầng điện trên đảo. Hiện hệ thống điện Phú Quốc được cấp từ hai nguồn: Trạm biến áp 110kV Phú Quốc qua tuyến cáp ngầm Hà Tiên - Phú Quốc và Trạm biến áp 110kV Nam Phú Quốc qua đường dây 220kV Kiên Bình - Phú Quốc. Tuy nhiên, hai nguồn này chưa được kết nối thành mạch vòng, đồng nghĩa chỉ một sự cố lớn nữa là nguy cơ mất điện trên diện rộng lại xuất hiện. Để phá vỡ điểm yếu này, trạm biến áp 220kV Phú Quốc đang được khẩn trương hoàn thiện nhằm bổ sung nguồn công suất lớn và tăng cường liên kết với lưới 110kV hiện hữu. Cùng lúc, tuyến đường dây 110kV Phú Quốc – Bắc Phú Quốc dài hơn 40 km, tổng mức đầu tư gần 353 tỷ đồng, được đẩy nhanh tiến độ để gia tăng năng lực truyền tải cho khu vực phía Bắc đảo. Đây là những bước đi mang tính chiến lược, đặt nền cho một hệ thống cấp điện nhiều lớp dự phòng, đúng chuẩn một trung tâm du lịch và tổ chức sự kiện quốc tế.
Hai phương án khắc phục cáp ngầm: chọn tốc độ hay chọn bền vững?
Tâm điểm tranh luận hiện nay là cách xử lý dứt điểm tuyến cáp ngầm 110kV Hà Tiên – Phú Quốc sau sự cố. Hai phương án được đưa ra phản ánh rõ sự giằng co giữa nhu cầu cấp bách và mục tiêu phát triển bền vững. Phương án thứ nhất là xây mới khoảng 460 m đường dây 110kV trên không, kết hợp hai trụ ngoài biển và cải tạo trụ hiện hữu để đấu nối, với tổng kinh phí dự kiến hơn 15 tỷ đồng và có thể hoàn thành vào tháng 10/2026. Theo đánh giá của Sở Xây dựng An Giang, phương án này triển khai nhanh, dùng được vật tư trong nước, thuận lợi cho quản lý, bảo trì và hạn chế rủi ro từ các hoạt động lấn biển sau này. Nhưng đổi lại, nó làm thay đổi thiết kế ban đầu, ảnh hưởng cảnh quan ven biển, quy hoạch đô thị và đòi hỏi rà soát pháp lý kỹ lưỡng, chưa kể bài toán hành lang an toàn lưới điện, quốc phòng, an ninh và hàng hải.
Phương án thứ hai là khôi phục tuyến cáp ngầm theo đúng thiết kế: nối đoạn cáp bị hư hỏng dài khoảng 100 m bằng hai hộp nối chuyên dụng đặt dưới biển, với kinh phí dự kiến hơn 34 tỷ đồng và thời gian hoàn thành sớm nhất từ tháng 4 đến tháng 5/2027, tùy tiến độ nhập thiết bị. Ưu điểm của phương án này là giữ nguyên thiết kế đã phê duyệt, không tác động cảnh quan và quy hoạch ven biển, đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống hiện hữu. Tuy nhiên, nó đắt hơn, phụ thuộc vật tư nhập khẩu, điều kiện thi công phức tạp và buộc phải cắt nguồn cung điện ra Phú Quốc 20–25 ngày trong quá trình thi công. Nói cách khác, đây là lựa chọn ưu tiên thẩm mỹ, quy hoạch và dài hạn, nhưng yêu cầu đảo và ngành điện phải chấp nhận rủi ro vận hành trong giai đoạn chuyển tiếp.
Vai trò của An Giang: đảm bảo điện cho APEC và đời sống đảo
Điều đáng chú ý là cả câu chuyện Phú Quốc hạ tầng điện không chỉ nằm trong tay ngành điện mà có sự vào cuộc mạnh của An Giang – địa phương giữ vai trò cửa ngõ lưới điện ra đảo. Ngày 8/7, ông Nguyễn Ngọc Lân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng An Giang, cho biết tỉnh đang phối hợp với các cơ quan chức năng và ngành điện để nghiên cứu, lựa chọn phương án khắc phục sự cố cáp ngầm, đồng thời đã báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, UBND và xin ý kiến Bộ Công Thương. "Đảm bảo nguồn điện liên tục và an toàn cho Hội nghị cấp cao APEC 2027 là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đang được tỉnh An Giang và Tổng Công ty Điện lực miền Nam tập trung triển khai tại đặc khu Phú Quốc". Bên cạnh việc xử lý sự cố, tỉnh và EVNSPC đang khẩn trương hoàn thiện trạm 220kV Phú Quốc, tuyến 110kV Phú Quốc – Bắc Phú Quốc và nâng cấp hệ thống truyền tải, nhằm hình thành một hệ thống có nhiều lớp dự phòng cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, du lịch và tổ chức APEC.
Kết luận: Phú Quốc cần một quyết định dám nhìn xa hơn APEC
Ở thời điểm này, sức ép APEC 2027 cung cấp điện đang khiến mọi bên phải đua nước rút. Nhưng nếu chỉ chăm chăm vào tiến độ, Phú Quốc dễ rơi vào vòng luẩn quẩn: khắc phục trước mắt, đối diện rủi ro lâu dài. Hai phương án xử lý cáp ngầm là phép thử cho tư duy an ninh năng lượng của địa phương: đường dây trên không ưu tiên nhanh và rẻ hơn, còn khôi phục cáp ngầm ưu tiên thẩm mỹ, quy hoạch và sự đồng bộ. Dù lựa chọn ra sao, hệ thống điện Phú Quốc đang dần chuyển từ thế phụ thuộc sang chủ động, với các trạm 220kV, đường dây 110kV mới và phương án dự phòng chiến lược từ đất liền. Nếu quyết định kỹ thuật được xem xét toàn diện về pháp lý, hiệu quả đầu tư và khả năng vận hành lâu dài, Phú Quốc không chỉ có điện ổn định cho APEC, mà còn đặt nền cho một mô hình an ninh năng lượng khu vực đáng tin cậy trong nhiều năm tới.
