Hợp tác FPT–Mila: Từ một lễ ký kết đến lời khẳng định vị thế
Hợp tác chiến lược giữa FPT và Viện Trí tuệ nhân tạo Mila – Quebec là sự kết nối giữa năng lực nghiên cứu AI hàng đầu của Canada và hệ sinh thái công nghệ đang lên của Việt Nam, nhằm tạo ra các kết quả nghiên cứu, sản phẩm và nhân lực trí tuệ nhân tạo đủ sức tham gia và tranh vị trí trong chuỗi giá trị AI toàn cầu. Chiều 13/8, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã dự và phát biểu tại lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn mới giữa Tập đoàn FPT và Viện Mila, cho thấy hợp tác AI Việt Nam Canada này không còn dừng ở cấp độ doanh nghiệp, mà đã được đặt trong tầm nhìn quốc gia. Việc lãnh đạo Chính phủ trực tiếp chứng kiến lễ ký, cùng sự có mặt của đại diện các bộ ngành và phía Canada, gửi đi thông điệp rõ ràng: FPT Mila partnership là một mảnh ghép quan trọng trong chiến lược phát triển AI Việt Nam và không thể xem là một thương vụ riêng lẻ.
6 năm hợp tác: Việt Nam không còn đứng ngoài sân chơi AI
Đã đến lúc nhìn thẳng: nếu không có liên kết quốc tế, trí tuệ nhân tạo Việt Nam rất khó bước vào nhóm quyết định chuẩn mực công nghệ. Quan hệ FPT – Mila thiết lập từ năm 2020, khi FPT trở thành đối tác chiến lược đầu tiên của viện tại Đông Nam Á trong nghiên cứu và thúc đẩy các sáng kiến AI có trách nhiệm. Sau 6 năm, hai bên đã công bố 162 công trình khoa học, trong đó 126 bài tại hội nghị, tạp chí quốc tế hàng đầu; đào tạo 80 nhà nghiên cứu trẻ và có 5 bằng sáng chế được chấp nhận. Đây không chỉ là những con số đẹp trên báo cáo. Chúng cho thấy Việt Nam đã chuyển từ vị trí "người theo" sang vai trò đồng sáng tạo tri thức AI với trung tâm nghiên cứu hàng đầu Canada – điều chưa nhiều doanh nghiệp trong khu vực làm được. "162 công trình khoa học, 80 nhà nghiên cứu trẻ và 5 bằng sáng chế là kết quả nổi bật của hợp tác FPT–Mila giai đoạn vừa qua".
Giai đoạn 2026–2029: Đưa AI Việt Nam vào sân chơi công nghệ lõi
Điểm đáng chú ý nhất của thỏa thuận mới là tham vọng rõ ràng: không bằng lòng với nghiên cứu học thuật, mà nhắm thẳng vào công nghệ lõi và ứng dụng thực tiễn. Giai đoạn 2026–2029, FPT và Mila mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển nhân tài và trao đổi chuyên gia, tập trung vào Physical AI, Safe AI, AI cho an ninh mạng và các hướng công nghệ AI thực tiễn khác. Đồng thời, hai bên sẽ nghiên cứu các lĩnh vực AI tiên tiến như mô hình nền tảng, AI tác nhân, tăng cường trao đổi nhà nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao tri thức. Ngay sau lễ ký kết, nhóm công tác chung sẽ được thành lập để xác định hướng ưu tiên, xây dựng lộ trình triển khai, tổ chức chương trình trao đổi nhà nghiên cứu. Nếu được thực hiện nghiêm túc, đây là cánh cửa để kỹ sư Việt Nam tiếp cận trực tiếp những dòng chảy công nghệ mới nhất, thay vì chỉ sử dụng sản phẩm hoàn thiện từ bên ngoài.
Từ phòng thí nghiệm đến đời sống: AI phải giải quyết bài toán của người Việt
Hợp tác AI chỉ có ý nghĩa khi công nghệ đi ra khỏi phòng thí nghiệm. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh các chương trình phát triển AI phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm thành tựu công nghệ được chuyển hóa thành giá trị thiết thực, phục vụ đời sống và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong hợp tác FPT – Mila, các kết quả nghiên cứu chung đã bước đầu trở thành sản phẩm AI phục vụ thực tiễn; các dòng mã do AI tạo ra giúp đẩy nhanh quá trình hoàn thiện sản phẩm, hướng tới ngày càng nhiều sản phẩm AI "Made in Vietnam" phục vụ các lĩnh vực quan trọng của đất nước. Yêu cầu từ Chính phủ rất rõ: chuyển mạnh từ nghiên cứu thuần túy sang kết quả cụ thể – công nghệ lõi, sáng chế, giải pháp có khả năng thương mại hóa. Nói cách khác, chuỗi giá trị AI toàn cầu chỉ mở cửa cho những ai đưa được tri thức vào sản phẩm, chứ không dành chỗ cho các đề tài nằm trong ngăn kéo.
Ý nghĩa chiến lược: Việt Nam bước vào bàn tròn định hình chuẩn mực AI
Bối cảnh chính sách cho phát triển AI Việt Nam đang hình thành khá rõ ràng: Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển quan trọng; Chính phủ ban hành Nghị định 142/2026/NĐ-CP về thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo, Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến 2030, định hướng 2035, và đang xây dựng Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo cùng Chiến lược Chuyển đổi trí tuệ nhân tạo quốc gia (AIX). Trong khung đó, hợp tác AI Việt Nam Canada giữa FPT và Mila không chỉ giúp Việt Nam chủ động tham gia chuỗi giá trị AI toàn cầu, mà còn đóng góp vào quá trình định hình các chuẩn mực quản trị AI an toàn, nhân văn và bền vững. Khi một tập đoàn công nghệ nội địa được đặt cạnh các viện nghiên cứu hàng đầu thế giới để bàn về Safe AI, an ninh mạng, minh bạch dữ liệu, lợi ích không chỉ là chuyển giao công nghệ, mà là tiếng nói của Việt Nam trong cuộc tranh luận toàn cầu về tương lai trí tuệ nhân tạo.
