Đối tác chiến lược toàn diện: Bước chuyển từ thương mại sang cùng kiến tạo chuỗi giá trị
Chuỗi giá trị toàn cầu là mạng lưới sản xuất, cung ứng và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ được tổ chức xuyên biên giới, trong đó mỗi quốc gia tham gia ở các khâu khác nhau từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, logistics tới phân phối, tạo nên giá trị gia tăng chia sẻ và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế. Trong quan hệ Việt Nam - Mỹ, chuỗi giá trị toàn cầu đang trở thành lăng kính mới để nhìn nhận hợp tác kinh tế: không chỉ bán – mua, mà là cùng thiết kế cấu trúc sản xuất, dịch chuyển đầu tư và nâng cấp công nghệ. Việc hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện tạo khuôn khổ chính trị cần thiết để dịch chuyển từ mô hình "xuất khẩu – tiêu thụ" sang mô hình "đồng kiến tạo" chuỗi, trong đó Mỹ mang công nghệ, vốn, thị trường, còn Việt Nam mang năng lực sản xuất và mạng lưới FTA rộng khắp.
Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Tín hiệu cho một giai đoạn hợp tác thực chất hơn
Nhân dịp tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương quan trọng tại Mỹ từ ngày 20/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi một thông điệp rõ ràng: quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện không dừng ở văn kiện, mà phải chuyển hóa thành các thỏa thuận, dự án cụ thể. Các cuộc gặp với chính quyền, Quốc hội Mỹ, làm việc với doanh nghiệp, nhà đầu tư, tập đoàn công nghệ, cùng các hoạt động với cộng đồng người Việt và tổ chức xử lý hậu quả chiến tranh, cho thấy hợp tác kinh tế Việt Nam Mỹ được đặt trong tổng thể một quan hệ vừa mang tính chiến lược, vừa nhân văn. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh và tình hình chính trị, an ninh, kinh tế thế giới phức tạp, việc hai bên lựa chọn tăng cường hợp tác thực chất không chỉ là nhu cầu lợi ích song phương mà còn là lựa chọn để đóng góp cho hòa bình, phát triển khu vực và toàn cầu.
Chuỗi giá trị toàn cầu: Từ vai trò trong điện tử đến tham vọng thiết kế chuỗi cung ứng chống chịu
Điểm then chốt của giai đoạn mới là đặt chuỗi giá trị toàn cầu vào trung tâm hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ. Việt Nam hiện đã giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu, nhưng mục tiêu không thể chỉ là gia công chi phí thấp. Khi các tập đoàn Mỹ cần đa dạng hóa chuỗi, giảm lệ thuộc và tăng khả năng chống chịu, Việt Nam nổi lên như một điểm nối chiến lược để tái cơ cấu thương mại. Hai nước đã định hướng xây dựng các chuỗi cung ứng đa dạng, bền và chịu được đứt gãy thông qua tăng thương mại sản phẩm công nghệ tiên tiến, kết nối logistics, và thúc đẩy liên kết sâu giữa nhà đầu tư Mỹ với doanh nghiệp Việt Nam. Đây không chỉ là mở rộng hợp tác kinh tế Việt Nam Mỹ, mà là cùng thiết kế cấu trúc chuỗi giá trị mới, nơi lợi ích hội tụ và tạo giá trị lâu dài cho cả hai bên chứ không dừng ở tăng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Đầu tư công nghệ Mỹ và ưu tiên chiến lược của Việt Nam: Giao điểm mới của lợi ích
Trong khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện, ưu tiên hợp tác đang dịch chuyển rõ về công nghệ tiên tiến, năng lượng sạch và chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao. Việt Nam đặt khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng, trong khi đầu tư công nghệ Mỹ lại sở hữu thế mạnh ở nghiên cứu, đào tạo và hệ sinh thái sáng tạo. Phát biểu của Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cho thấy hai bên có thể tăng cường hợp tác về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, dịch vụ số tiên tiến và đào tạo nhân lực, phù hợp với mục tiêu kinh tế số đạt 30% GDP vào năm 2030 của Việt Nam. Ở năng lượng sạch, Việt Nam vừa cần tăng mạnh công suất, vừa hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, mở ra dư địa cho doanh nghiệp Mỹ cung cấp vốn, công nghệ và chuyên môn về năng lượng tái tạo, khí hóa lỏng, lưới điện, lưu trữ năng lượng và giải pháp sử dụng hiệu quả.
Cộng đồng người Việt tại Mỹ và yêu cầu chính sách: Biến tiềm năng thành sức bật chuỗi giá trị
Để hợp tác kinh tế Việt Nam Mỹ trong chuỗi giá trị toàn cầu đi từ tiềm năng tới thực tế, chính sách hai nước phải coi cộng đồng người Việt tại Mỹ là một trụ cột kết nối. Đây là cộng đồng đa dạng, năng động, có thành tựu trong khoa học – công nghệ, giáo dục, y tế, kinh doanh, văn hóa và hoạt động xã hội, mang dòng máu Việt nhưng gắn bó với nước Mỹ, trở thành cầu nối tự nhiên giữa hai nền kinh tế. Kỳ vọng đặt ra là tạo điều kiện để trí thức, doanh nhân và thế hệ trẻ trong cộng đồng tham gia trực tiếp các chương trình, dự án phát triển ở Việt Nam, tư vấn cho địa phương, doanh nghiệp, và kết nối với các nhà đầu tư Mỹ. Nếu biết biến mạng lưới này thành "hạ tầng mềm" của chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam và Mỹ sẽ không chỉ có thêm dòng vốn và công nghệ, mà còn có một nguồn lực xã hội giúp các sáng kiến hợp tác chiến lược được hiểu đúng, ủng hộ và triển khai bền vững.
