Tiến độ cụm công nghiệp: mục tiêu lớn, nút thắt vẫn ở mặt bằng
Cụm công nghiệp là khu vực tập trung các cơ sở sản xuất và dịch vụ phục vụ công nghiệp, được quy hoạch để tạo mặt bằng sản xuất, thu hút doanh nghiệp và mở rộng cơ hội việc làm tại địa phương. Với Phú Thọ, bài toán trước mắt không chỉ là mở rộng quy hoạch, mà còn biến các dự án đã được chọn thành công trường thực sự.
Chiều 9/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thị Kim Nga chủ trì cuộc họp về tiến độ và chỉ đạo tháo gỡ khó khăn trong giải phóng mặt bằng, giao đất cho sáu dự án: Đồng Thịnh, Hợp Thịnh, Trung Nguyên, Dũng Phong, Tân Phú và Tam Nông. Tỉnh đặt mục tiêu đưa các dự án đủ điều kiện khởi công cụm công nghiệp trong quý IV/2026. Đây là mốc đáng chú ý, nhưng không nên nhầm mục tiêu với cam kết cả sáu dự án chắc chắn đồng loạt khởi công: điều kiện mặt bằng và thủ tục vẫn quyết định tiến độ.
Chênh lệch tiến độ cho thấy vì sao chỉ đạo chung là chưa đủ. Đồng Thịnh đã giải phóng 13,54 ha, đạt 99,4% diện tích cần thu hồi; Tam Nông có 62,3 ha mặt bằng sạch. Trái lại, Dũng Phong mới có quyết định thu hồi đất trên khoảng 9,46 ha, tương đương 16,7%.
Ba cụm mới bổ sung quỹ đất và triển vọng việc làm
Cùng lúc với nỗ lực thúc đẩy sáu dự án, Phú Thọ bổ sung thêm ba cụm công nghiệp vào danh mục phát triển. Chiều 12/11, Sở Công Thương tỉnh công bố quyết định thành lập Xuân Hòa, Phú Mỹ 1 và Tiến Sơn; tổng vốn hạ tầng công nghiệp của ba dự án khoảng 2.139 tỉ đồng, trên tổng diện tích 195 ha.
Xuân Hòa thuộc các xã Lập Thạch và Thái Hòa, rộng 45,25 ha; Phú Mỹ 1 ở xã Phú Mỹ có 75 ha; Tiến Sơn tại xã Liên Sơn chiếm 74,75 ha. Cả ba được định hướng phát triển đa ngành, ưu tiên chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và công nghiệp sạch. Hướng đi này hợp lý nếu tỉnh biến tiêu chí môi trường và giá trị gia tăng thành điều kiện tuyển chọn dự án, thay vì chỉ chạy theo tỷ lệ lấp đầy.
Khi hoàn thành hạ tầng và đi vào hoạt động, ba cụm dự kiến tạo quỹ đất sạch để thu hút doanh nghiệp thứ cấp và giải quyết việc làm cho khoảng 16.000 lao động. Con số này tạo kỳ vọng đáng kể cho việc làm Phú Thọ, nhưng hiệu quả cuối cùng còn tùy thuộc loại hình doanh nghiệp đến đầu tư và khả năng tuyển dụng lao động tại chỗ.
Tháo gỡ thủ tục mới quyết định tốc độ triển khai
Điểm nghẽn của sáu dự án được nêu khá rõ: một số nơi chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng; việc bàn giao đất ngoài thực địa và hoàn thiện thủ tục giao đất còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xây dựng hạ tầng. Báo cáo cũng cho thấy thủ tục đầu tư và công tác bồi thường đang được hoàn thiện nhưng tiến độ giữa các dự án không đồng đều. Vì vậy, mốc khởi công quý IV/2026 chỉ có ý nghĩa nếu từng địa phương xử lý các phần việc còn tồn, thay vì trông chờ vào một chỉ đạo chung.
Tầm nhìn quy hoạch càng làm tăng yêu cầu thực thi: đến năm 2050, tỉnh dự kiến có 133 cụm công nghiệp với tổng diện tích 7.418,52 ha; 127 cụm thuộc quy hoạch giai đoạn 2021–2030 và sáu cụm được bổ sung cho giai đoạn 2031–2050. Quy mô này có thể mở rộng nền sản xuất địa phương, nhưng số lượng quy hoạch tự nó không bảo đảm nhà máy hoạt động hay việc làm được tạo ra.
Phú Thọ nên đánh giá tiến độ bằng những cột mốc kiểm chứng được: mặt bằng đã bàn giao, thủ tục giao đất đã hoàn tất, hạ tầng đã thi công và doanh nghiệp đã cam kết đầu tư. Ba cụm mới đem lại triển vọng về đất sản xuất và khoảng 16.000 việc làm; sáu dự án còn lại sẽ chỉ góp thêm động lực khi các vướng mắc được xử lý trên thực địa. Kết luận rất rõ: tăng tốc là cần thiết, nhưng năng lực tháo gỡ mặt bằng và thủ tục mới quyết định cụm công nghiệp Phú Thọ có chuyển từ quy hoạch sang tăng trưởng thực chất hay không.
