Ba dự án công nghiệp khổng lồ: tín hiệu bước ngoặt cho kinh tế vùng
Ba dự án công nghiệp quy mô lớn tại Hà Tĩnh và Phú Thọ, với tổng vốn đầu tư lên tới hơn 90.000 tỷ đồng và diện tích vượt quá 1.200 ha, đang đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc tái cấu trúc không gian sản xuất, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp của các tỉnh này, đồng thời tạo ra áp lực chuyển đổi chiến lược phát triển vùng theo hướng hiện đại, bền vững và gắn chặt với thị trường toàn cầu. Trong đó, Khu công nghiệp Hưng Long Hà Tĩnh hơn 3.018 tỷ đồng, nhà máy thép VinMetal Hà Tĩnh gần 80.000 tỷ đồng và tổ hợp 5 dự án Phú Thọ 7.596 tỷ đồng là những mảnh ghép cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt: từ tư duy "mở rộng công nghiệp" sang tư duy "xây dựng hệ sinh thái sản xuất – đô thị – dịch vụ". Điểm chung dễ nhận thấy là các địa phương không còn chấp nhận vai trò vệ tinh mà muốn trở thành cực tăng trưởng độc lập, cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm công nghiệp truyền thống.
Khu công nghiệp Hưng Long: lời tuyên bố mới của Hà Tĩnh trên bản đồ sản xuất
Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư Khu công nghiệp Hưng Long Hà Tĩnh, với quy mô 198,66 ha và tổng vốn dự kiến hơn 3.018 tỷ đồng, không chỉ là một dự án hạ tầng công nghiệp thông thường. Hà Tĩnh đang gửi đi thông điệp rõ ràng: tỉnh muốn có một khu công nghiệp Hà Tĩnh mang chuẩn hạ tầng đồng bộ, hướng tới công nghệ cao, công nghiệp sạch và thân thiện môi trường, thay vì thu hút bằng chi phí thấp. UBND tỉnh đã giao Công ty Cổ phần Đầu tư Hưng Long Việt Nam triển khai dự án với thời hạn hoạt động 50 năm và yêu cầu hoàn thành trong vòng 24 tháng kể từ khi được bàn giao mặt bằng. Tiến độ này cho thấy sự sốt ruột với không gian công nghiệp mới: nếu chậm, Hà Tĩnh sẽ mất cơ hội trong cuộc cạnh tranh thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Với cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, khu công nghiệp Hưng Long hứa hẹn tạo thêm quỹ đất công nghiệp chất lượng, mở rộng việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại.
Nhà máy thép VinMetal: Hà Tĩnh đặt cược vào chuỗi giá trị công nghiệp nặng
Nếu Hưng Long là lời chào mới với các ngành công nghiệp sạch thì nhà máy thép VinMetal Hà Tĩnh là bước đặt cược táo bạo vào công nghiệp nặng. Dự án có quy mô hơn 460 ha, tổng mức đầu tư gần 80.000 tỷ đồng và được thiết kế công suất 5 triệu tấn thép mỗi năm, gồm 3 triệu tấn thép cuộn cán nóng, 1,4 triệu tấn thép thanh và thép xây dựng cùng khoảng 600.000 tấn thép dây. Đây không chỉ là một nhà máy thép VinMetal đơn lẻ mà là nền tảng cho cả chuỗi giá trị vật liệu xây dựng, cơ khí, hạ tầng trong nước. Nhà máy dự kiến khởi công từ quý 4/2026 và vận hành thương mại quý 1/2031, tạo việc làm cho khoảng 5.320 lao động khi đi vào hoạt động với chế độ làm việc 3 ca mỗi ngày. Việc lựa chọn công nghệ lò cao – lò thổi BOF kết hợp hợp tác với Primetals Technologies theo định hướng xanh cho thấy Hà Tĩnh không muốn lặp lại mô hình công nghiệp nặng cũ gây ô nhiễm mà theo đuổi chuẩn sản xuất hiện đại, đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường của thị trường xuất khẩu.
Tổ hợp 5 dự án Phú Thọ: xây dựng hệ sinh thái công nghiệp – đô thị – an sinh
Trong khi Hà Tĩnh nhấn mạnh vào không gian sản xuất và công nghiệp nặng, dự án Phú Thọ lại chọn cách tiếp cận hệ sinh thái. Tổ hợp 5 dự án tại xã Thịnh Minh có tổng diện tích gần 600 ha, vốn đầu tư 7.596 tỷ đồng, gồm khu công nghiệp Thịnh Minh gần 430 ha với 4.832 tỷ đồng, cụm công nghiệp Thịnh Minh 1 hơn 72 ha gần 575 tỷ đồng, khu đô thị sinh thái Phú Minh hơn 87 ha hơn 1.675 tỷ đồng, khu nhà ở xã hội Phú Minh 2,79 ha gần 400 tỷ đồng và hệ thống tuyến ống cấp nước 114,5 tỷ đồng. Việc khởi công đồng loạt các dự án này được tỉnh xác định là bước đi cụ thể hóa Quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050 và Đề án tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026–2030. Quy mô và cấu trúc tổ hợp cho thấy Phú Thọ không chỉ nhắm đến thu hút nhà máy mà còn giải quyết trọn gói bài toán đô thị, chỗ ở cho người lao động và hạ tầng nước sạch – yếu tố thường bị xem nhẹ trong nhiều khu, cụm công nghiệp trước đây. "Tổ hợp dự án tại Thịnh Minh sẽ hình thành một hệ sinh thái công nghiệp – đô thị – dịch vụ đồng bộ, tạo sức lan tỏa và bổ sung năng lực sản xuất mới cho địa phương".
Tác động tới người lao động và cạnh tranh vùng: cơ hội lớn đi kèm thách thức
Điểm tích cực rõ nhất của làn sóng đầu tư công nghiệp mới là việc làm và an sinh cho người dân địa phương. Khu công nghiệp Hưng Long được kỳ vọng mở rộng cơ hội việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Hà Tĩnh, trong khi nhà máy thép VinMetal Hà Tĩnh sẽ sử dụng khoảng 5.320 lao động vận hành thường xuyên. Ở Phú Thọ, khu nhà ở xã hội Phú Minh được thiết kế để giải quyết nhu cầu an cư cho người lao động, tạo nền tảng thu hút nguồn nhân lực. Tuy nhiên, cơ hội không tự động trở thành phát triển bền vững. Áp lực về giải phóng mặt bằng, chất lượng môi trường, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng kết nối chuỗi cung ứng sẽ là phép thử. Nếu địa phương chỉ dừng ở tâm thế "mời gọi dự án" mà không song hành kế hoạch đào tạo lao động, giám sát môi trường, nâng cấp dịch vụ xã hội, các khu công nghiệp Hà Tĩnh hay cụm công nghiệp Thịnh Minh khó có thể chuyển hóa hoàn toàn tiềm năng thành sức cạnh tranh dài hạn.
