Mất thính lực trẻ em không chỉ do bệnh mà còn từ những phút chơi đùa
Mất thính lực trẻ em là tình trạng sức nghe suy giảm đột ngột hoặc từ từ ở một hay cả hai tai, có thể bắt nguồn từ bệnh lý tai mũi họng, tai nạn chơi đùa, vật lạ vào tai hay chấn thương, và nếu không được phát hiện, xử trí cấp cứu và điều trị sớm, trẻ có nguy cơ tổn thương thính giác lâu dài, ảnh hưởng đến học tập, giao tiếp và phát triển tâm lý xã hội. Tai nạn chơi đùa với viên bi, đồ chơi nhỏ, hay những cú ngã, va đập vùng đầu mặt không còn là chuyện “trẻ con cho qua” mà đã trở thành nguyên nhân đáng kể của mất thính lực trẻ em. Một bé trai 7 tuổi ở Đà Nẵng từng bất ngờ mất thính lực ở cả 2 tai, gần như không phản ứng với âm thanh xung quanh. Nếu cha mẹ vẫn tin rằng trẻ sẽ tự hồi phục, họ đang đánh cược tương lai nghe nói của con.
Viên bi lọt vào tai: tai nạn chơi đùa nhỏ, hậu quả nghe kém lớn
Trong đa số tai nạn chơi đùa, vật lạ vào tai là tình huống bị xem nhẹ nhất nhưng lại gây tổn thương sâu nhất. Một trường hợp điển hình: trẻ đang chơi đồ chơi có viên bi nhỏ, viên bi bất ngờ lọt vào tai, trẻ theo phản xạ dùng tay móc khiến dị vật đi sâu hơn. Sai lầm tiếp theo thường thuộc về người lớn: tự ngoáy tai bằng tăm bông, nhíp, que, hoặc để cơ sở không chuyên sâu cố gắng lấy dị vật. Các bác sĩ chuyên khoa đã cảnh báo việc cố gắng lấy dị vật khi đã nằm sâu trong tai có thể vô tình đẩy dị vật vào sâu hơn, gây rách màng nhĩ, tổn thương chuỗi xương con và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức nghe của trẻ. Ở ca bệnh này, viên bi sắt xuyên qua màng nhĩ, kẹt trong hòm nhĩ, khiến sức nghe suy giảm trên 60% so với người bình thường. Đây không phải chuyện “lấy cái ra là xong”, mà là chấn thương thật sự của tai giữa.
Thời gian vàng can thiệp: vài ngày quyết định tương lai thính giác
Điểm chung nguy hiểm của mất thính lực trẻ em sau tai nạn chơi đùa là cha mẹ hay chờ đợi, hy vọng “rồi sẽ nghe lại”. Trường hợp bé H.V.N, 7 tuổi, sau vài ngày sốt, ngạt mũi, chảy mũi đục, đột ngột không nghe rõ tiếng bố mẹ, tiếng tivi, nghe kém cả hai tai. Nội soi và chụp CT cho thấy màng nhĩ sung huyết, hòm nhĩ ứ nhiều dịch, thính lực giảm sâu, đặc biệt ở tần số cao. Nếu gia đình trì hoãn, tế bào lông trong ốc tai có thể tổn thương kéo dài. Nhờ được đưa đến chuyên khoa sớm, bé được điều trị kháng sinh, chống viêm đường tĩnh mạch và phẫu thuật đặt ống thông khí hai bên để giải áp hòm nhĩ, dẫn lưu dịch. Sau 3 ngày, sức nghe bắt đầu phục hồi; đến ngày thứ 10, thính lực cải thiện đáng kể, đặc biệt ở tần số cao. Đây là minh chứng rõ ràng: với nghe kém đột ngột, thời gian là yếu tố rất quan trọng đối với khả năng hồi phục thính lực.
Những sai lầm xử trí cấp cứu tai nạn mà cha mẹ cần dừng ngay
Điều làm mất thính lực trẻ em không chỉ là tai nạn, mà còn là cách người lớn xử trí cấp cứu tai nạn. Sai lầm phổ biến nhất khi thấy vật lạ vào tai là cuống cuồng tìm cách tự lấy ra, dùng tăm bông, nhíp, que ngoáy tai hoặc các dụng cụ tự chế, bất chấp việc trẻ sợ hãi, dễ giãy giụa. Những động tác này có thể đẩy dị vật vào sâu hơn, khiến phải chịu chấn thương màng nhĩ, chuỗi xương con, thậm chí tai giữa bị xuyên thủng. Một sai lầm khác là chọn cơ sở không có chuyên khoa tai mũi họng – thính học, để rồi việc lấy dị vật thất bại, tai chảy máu, tổn thương nặng hơn. Với nghe kém đột ngột sau bệnh hay tai nạn, nhiều phụ huynh lại chờ xem có tự khỏi, bỏ lỡ thời gian vàng điều trị. Quan điểm “đợi xem sao” trong cấp cứu thính lực là quan điểm nguy hiểm.
Nhận biết sớm và phòng ngừa: trách nhiệm hàng ngày của cha mẹ
Các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo cha mẹ phải chủ động nhận diện dấu hiệu mất thính lực trẻ em, không đợi đến khi trẻ “điếc hẳn” mới đi khám. Nếu thấy trẻ đột ngột không nghe hoặc nghe kém tiếng gọi, không phản ứng với âm thanh quen thuộc, thường xuyên hỏi lại, mở tivi với âm lượng lớn, kêu ù tai, đầy tai, bịt tai hoặc đau tai, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng và thính học để được thăm khám, đánh giá nguyên nhân và điều trị kịp thời. Bên cạnh đó, phòng ngừa chấn thương trẻ phải bắt đầu từ lựa chọn đồ chơi phù hợp độ tuổi, hạn chế vật nhỏ, hướng dẫn trẻ không đưa dị vật vào tai, mũi. Khi phát hiện vật lạ vào tai, cha mẹ cần giữ bình tĩnh, không tự ý can thiệp, đưa trẻ đến nơi có chuyên khoa để xử trí đúng. Phát hiện sớm và xử trí đúng cách là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tổn thương, bảo tồn chức năng nghe và bảo đảm an toàn cho trẻ.
