Từ cuộc gặp đến cánh cửa tri thức toàn cầu
InnovaConnect là chuỗi chương trình gặp gỡ và trao đổi học thuật do VinFuture tổ chức, kết nối cộng đồng khoa học trong nước với chuyên gia quốc tế để chia sẻ tri thức, khơi gợi câu hỏi nghiên cứu và mở ra cơ hội hợp tác. Cuối tháng 9.2026, chương trình diễn ra tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM với sự tham gia của Giáo sư David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học 2021, và Giáo sư Nguyễn Thành Vinh từ Đại học New South Wales, Australia. Với học sinh, sinh viên, gặp gỡ chủ nhân Nobel không còn là hình dung xa vời qua sách vở: đó là dịp trực tiếp nghe cách một nhà khoa học nhìn nhận vấn đề và theo đuổi câu hỏi đến cùng. Giá trị của VinFuture khoa học vì thế không chỉ nằm ở việc đưa thành tựu quốc tế đến Việt Nam, mà còn ở khả năng khiến tri thức ấy trở nên có thể tiếp cận.
Quy mô các hoạt động cho thấy đây không phải những buổi giao lưu đơn lẻ. Tính đến năm 2026, InnovaTalk đã tổ chức 26 hội thảo trực tuyến, thu hút hơn 5.000 chuyên gia từ 72 quốc gia và vùng lãnh thổ; InnovaConnect triển khai 12 chuỗi sự kiện tại 10 trường đại học, viện nghiên cứu, với 35 chuyên gia quốc tế và hơn 6.000 người tham dự. Chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai cũng đã đến 30 trường đại học, kết nối cộng đồng trong nước với 45 nhà khoa học quốc tế. Những con số ấy đáng chú ý, nhưng thước đo quan trọng hơn là liệu cuộc gặp có tạo ra đối thoại thật hay không.
Được hỏi, được nghe cả những lần thất bại
Điểm làm khoa học gần gũi không chỉ là nghe về một khám phá đã thành công, mà là được tìm hiểu nó bắt đầu từ đâu. Người trẻ yêu khoa học muốn biết vì sao nhà nghiên cứu chọn một câu hỏi, ý tưởng đầu tiên hình thành thế nào và họ ứng xử ra sao khi thử nghiệm thất bại. Trong các buổi đối thoại, sinh viên có thể trực tiếp đặt câu hỏi cho chuyên gia hàng đầu, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức theo một chiều. Giáo sư Nguyễn Thành Vinh nhận xét rằng khi sinh viên hỏi trực tiếp một nhà khoa học hàng đầu thế giới, khoảng cách tâm thế giữa “khoa học quốc tế” và “khoa học mà chính mình có thể làm” thu hẹp đáng kể. Đó là thay đổi quan trọng: người trẻ không chỉ ngưỡng mộ kết quả, mà có thể hình dung mình tham gia vào quá trình tạo ra tri thức.
Những câu chuyện về tò mò ban đầu, thử nghiệm không thành và sự bền bỉ tìm lời giải cũng giúp tháo bỏ hình ảnh khoa học như một chuỗi thành công hoàn hảo. Khi hành trình nghiên cứu được kể bằng những lựa chọn và trở ngại cụ thể, sinh viên có thêm một cách thực tế để hiểu nghề khoa học: đặt câu hỏi, kiểm chứng, điều chỉnh rồi tiếp tục. Đây là điều một bài trình bày về thành tựu khó làm thay. Tuy vậy, cảm hứng chỉ là điểm mở đầu; nếu thiếu môi trường học tập, người hướng dẫn và cơ hội thử sức, sự tò mò dễ dừng lại sau buổi gặp.
Từ trao đổi học thuật đến hợp tác có đầu ra
InnovaConnect cho thấy trao đổi học thuật có thể vượt khỏi khuôn khổ truyền cảm hứng. Tại chương trình ở Đà Nẵng năm 2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Thắng Nguyên trao đổi về vật liệu và điện hóa, rồi phát triển hợp tác với Tiến sĩ Dư Hoàng Long, Đại học Monash, Australia, nghiên cứu sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng đi này tìm cách biến chất thải thành tài nguyên có giá trị. Bà cũng thảo luận với Giáo sư Yeon-Tae Yu tại Đại học Quốc gia Jeonbuk về cơ hội đào tạo sinh viên sau đại học. Đây là minh chứng thuyết phục hơn một lời hứa chung: kết nối quốc tế có thể gắn với đề tài nghiên cứu và đào tạo cụ thể, nếu các bên duy trì liên lạc sau sự kiện.
Trong lĩnh vực y tế số, cuộc trao đổi tháng 10.2026 về an toàn dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong y tế mở ra hướng thảo luận cho Phó Giáo sư Nguyễn Thị Thu Trâm cùng các chuyên gia quốc tế. Sau chương trình, bà dự kiến duy trì kết nối, hướng tới xây dựng nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, tổ chức đào tạo về an toàn dữ liệu sức khỏe và đạo đức AI trong y học, đồng thời tìm cơ hội hợp tác quốc tế. Giáo sư Nguyễn Thành Vinh cũng muốn thúc đẩy đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh Việt Nam–Australia, trao đổi nhà nghiên cứu trẻ và triển khai dự án chung. Ông nhấn mạnh: “Một cuộc gặp có thể tạo ra cảm hứng nhưng để tạo ra khoa học thì cần thêm ba yếu tố: Con người, cơ chế và thời gian”.
Kết nối chỉ có ý nghĩa khi được tiếp nối
Mô hình gặp gỡ của VinFuture có sức nặng bởi nó đặt người nghe trước tri thức quốc tế bằng đối thoại trực tiếp, rồi tạo cơ hội để các mối quan tâm chuyên môn phát triển thành hợp tác. Nhưng số buổi gặp hay lượng người tham dự không tự động tạo ra công trình nghiên cứu. Cần có kinh phí và cơ chế phù hợp, thời gian phối hợp, cùng những nhóm nghiên cứu đủ năng lực để biến ý tưởng thành kết quả. Chính các kế hoạch đồng hướng dẫn, trao đổi nhà khoa học trẻ và xây dựng nhóm nghiên cứu cho thấy bước tiếp theo đã được đặt ra, dù hiệu quả còn phụ thuộc vào việc chúng có được duy trì hay không.
Vì vậy, đóng góp đáng kể nhất của các chương trình này không phải biến một buổi gặp thành phép màu, mà làm cho tri thức toàn cầu bớt xa lạ và tạo điểm khởi đầu cho những quan hệ học thuật dài hơi. Khi người trẻ được hỏi, được nghe cả thất bại và nhìn thấy con đường từ đối thoại đến nghiên cứu chung, khoa học trở thành lựa chọn có thể hình dung và theo đuổi. VinFuture có thể đưa cánh cửa ấy đến gần hơn; cộng đồng khoa học và các cơ sở nghiên cứu cần cùng nhau mở rộng nó.
