Thế hệ trẻ và những cầu nối văn hóa Việt-Thái mới
Trao đổi văn hóa Việt Thái là tập hợp các chương trình học thuật, lễ hội và giao lưu do sinh viên, trường đại học và cộng đồng kiều bào phối hợp tổ chức, nơi giới trẻ hai nước cùng học ngôn ngữ, chia sẻ giá trị truyền thống, xây dựng tình bạn và tạo nên những kết nối nhân văn lâu dài từ trải nghiệm đời sống hằng ngày đến các không gian văn hóa mang tính biểu tượng. Trong bối cảnh quan hệ song phương đã bước sang giai đoạn tin cậy và hợp tác sâu rộng, điều đáng chú ý không phải những khẩu hiệu ngoại giao, mà là cách thế hệ trẻ đang lấp đầy chúng bằng các câu chuyện đời thường, các kỳ học tập ngắn hạn, những lễ hội sinh viên Udon Thani và mạng lưới bạn bè xuyên biên giới. Nếu bỏ qua tầng kết nối này, mọi cam kết chiến lược dễ trở nên khô cứng.
Một tháng du học Thái Lan: lớp học mở rộng thành đời sống
Thay vì những chuyến tham quan chớp nhoáng, các chương trình trao đổi sinh viên đang tạo ra trải nghiệm ngôn ngữ và văn hóa kéo dài hàng tuần, đủ để thay đổi góc nhìn của người trẻ. Từ ngày 12/7 đến 9/8, 10 sinh viên tiếng Thái của Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tham gia chương trình đào tạo tiếng Thái ngắn hạn chuyên sâu dành cho sinh viên Việt Nam tại Đại học Srinakharinwirot ở Bangkok. Trong một tháng, kiến thức ngôn ngữ vốn chỉ hiện diện trên giáo trình bỗng trở nên sống động qua đồng phục sinh viên Thái, các giờ học toàn tiếng Thái, và chuỗi hoạt động ngoại khóa từ Ayutthaya, Hoàng cung, chùa Phật Ngọc đến Công viên Rama II và Nhà hát Sala Chalermkrung. Kinh nghiệm du học Thái Lan trong trường hợp này không phải là “check-in” du lịch, mà là thử thách bản thân trong môi trường mới, buộc sinh viên dùng tiếng Thái để hỏi đường, hiểu kiến trúc Phật giáo, nghe giải thích về nghệ thuật Khon rồi kể lại bằng chính ngôn ngữ đó.
Lễ hội sinh viên Udon Thani: biên giới trở thành sân chơi hữu nghị
Nếu những khóa học ở Bangkok đưa sinh viên Việt Nam tới trung tâm Thái Lan, thì lễ hội sinh viên Udon Thani lại đặt họ vào vùng biên nơi lịch sử gốc Việt và bản sắc Thái đan xen. Ngày 28/8, tại tỉnh Udon Thani, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen phối hợp với Trường Đại học Rajabhat Udon Thani tổ chức lễ khai mạc Lễ hội Văn hóa Việt Nam-Thái Lan, nhân kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước. Sự kiện quy tụ kiều bào Việt, sinh viên Thái và Việt đang học tại UDRU, biến khuôn viên trường thành không gian giao lưu, thi hùng biện về “Ngôn ngữ, xã hội và văn hóa Việt Nam” dành cho sinh viên. Đây không phải lễ hội chiếu lệ: chính những cuộc trò chuyện bên gian sách, những phần thi ngôn ngữ, những màn giới thiệu âm nhạc, ẩm thực đã khiến trao đổi văn hóa Việt Thái trở thành trải nghiệm trực tiếp, để bạn trẻ hiểu nhau trước khi nói đến thương mại hay đầu tư.
Sinh viên như đại sứ văn hóa: từ chương trình ngắn hạn đến thiết chế lâu dài
Điểm chung giữa lớp học tiếng Thái ở Bangkok và lễ hội Udon Thani là vai trò trung tâm của thế hệ trẻ như những đại sứ văn hóa không cần bổ nhiệm. Khi sinh viên ULIS khoác lên mình bộ đồng phục Thái, tham gia các tiết học, tự tin sử dụng tiếng Thái trong đời sống thường ngày, họ đang nối truyền thống tôn trọng văn hóa láng giềng với khả năng tiếp cận thế giới hiện đại. Năm nay đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan và 30 năm triển khai chương trình đào tạo tiếng Thái dành cho sinh viên Việt Nam do TICA tổ chức – những con số cho thấy trao đổi văn hóa không phải chuyện ngẫu hứng, mà là chiến lược được duy trì bền bỉ. Ở Udon Thani, lễ khánh thành Thư viện Việt Nam tại Trung tâm Việt Nam học của UDRU được kỳ vọng trở thành không gian đọc, học tiếng Việt, trình chiếu phim, giới thiệu nghệ thuật và ẩm thực Việt, đồng thời thúc đẩy hợp tác giáo dục, giao lưu văn hóa và kết nối thế hệ trẻ hai nước.
Kết luận: xây cầu hữu nghị thế hệ trẻ, không chỉ bằng nghi thức ngoại giao
Ý nghĩa của những câu chuyện trên nằm ở chỗ chúng nhắc chúng ta rằng quan hệ hữu nghị thế hệ trẻ không tự nhiên hình thành; nó được xây bằng chương trình cụ thể, thiết chế rõ ràng và trải nghiệm thật. Theo phát biểu của Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh, thế hệ trẻ hai nước sẽ là người tiếp nối và vun đắp quan hệ Việt Nam-Thái Lan trong nhiều thập kỷ tới. Câu nói này chỉ thuyết phục khi chúng ta nhìn vào các lớp sinh viên đang miệt mài học tiếng nhau, tham gia lễ hội chung, cùng đọc sách trong Thư viện Việt Nam tại UDRU. Nếu muốn trao đổi văn hóa Việt Thái trở thành nền tảng cho hợp tác toàn diện, chính sách cần đi tiếp con đường đã mở: tăng số lượng và chiều sâu các chương trình ngắn hạn, nhân rộng mô hình trung tâm Việt Nam học, tạo thêm không gian để hữu nghị thế hệ trẻ phát triển. Quan hệ song phương sẽ bền hay không phụ thuộc vào những mối quan hệ rất nhỏ giữa từng nhóm sinh viên hôm nay.
