Một định chế Việt Nam học ngay giữa vùng đông bắc Thái Lan
Trung tâm Việt Nam học tại Trường đại học Khon Kaen ở tỉnh Khon Kaen, vùng đông bắc Thái Lan, là một không gian học thuật chuyên sâu về tiếng Việt, lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam, được thiết kế như điểm kết nối tri thức dành cho sinh viên Thái Lan, thanh niên gốc Việt và cộng đồng địa phương, qua đó nuôi dưỡng hiểu biết lâu dài và tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Việc trung tâm chính thức được khánh thành với nghi thức cắt băng ngay trong khuôn viên Trường đại học Khon Kaen không chỉ là một hoạt động lễ nghi trang trọng mà còn là thông điệp mạnh mẽ: Việt Nam học đã bước ra khỏi phạm vi các trường đại học trong nước để trở thành một trụ cột hiện diện thường xuyên ở Khon Kaen Thái Lan. Ở góc độ quan hệ Việt–Thái, đây là bước tiến có tính biểu tượng, khẳng định rằng hợp tác giáo dục không còn là phụ trợ mà là cấu phần trung tâm của đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Theo phát biểu của Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen Đinh Hoàng Linh, sự ra đời của trung tâm xuất phát từ sáng kiến của Tổng Lãnh sự quán cùng với sự phối hợp và đầu tư tích cực của Trường đại học Khon Kaen, cho thấy ngoại giao văn hóa đang được triển khai bằng những dự án rất cụ thể tại địa phương.
Dấu son trong dịp 50 năm quan hệ ngoại giao Việt–Thái
Trung tâm Việt Nam học không xuất hiện trong khoảng trống lịch sử; nó được khánh thành đúng thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Chính sự trùng hợp này khiến sự kiện ở Khon Kaen trở thành một biểu tượng: sau nửa thế kỷ, quan hệ Việt–Thái đã đủ độ tin cậy để đặt giáo dục và ngôn ngữ lên hàng ưu tiên. Trong phát biểu, Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh nhấn mạnh quan hệ Việt Nam–Thái Lan kể từ khi thiết lập chính thức đã phát triển mạnh mẽ, với đối tác chiến lược toàn diện đi vào thực chất, mở ra cơ hội hợp tác trên mọi lĩnh vực. Việc kiến tạo một trung tâm Việt Nam học ở Khon Kaen là cách cụ thể hóa các nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam và công tác người Việt Nam ở nước ngoài, không chỉ nói về bản sắc mà còn tạo hạ tầng để tiếng Việt và văn hóa Việt được sử dụng, nghiên cứu, trao đổi thường xuyên. Nếu coi ngoại giao văn hóa là cầu nối mềm của chính trị và kinh tế, thì trung tâm này là một mắt xích bền vững của cây cầu đó, được đặt ngay nơi có cộng đồng người Thái gốc Việt và đông đảo sinh viên quan tâm đến Việt Nam.
Trung tâm Việt Nam học: từ lớp học tiếng Việt đến mạng lưới hợp tác giáo dục
Điểm đáng chú ý nhất của Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen là vai trò "hub" – trung tâm kết nối và tổ chức các khóa đào tạo tiêu chuẩn về tiếng Việt, lịch sử và văn hóa Việt Nam. Không chỉ phục vụ sinh viên Thái Lan mà còn hướng tới thanh niên Việt kiều ở vùng đông bắc, các lớp học này sẽ truyền tải có hệ thống về đất nước, con người, giúp thế hệ trẻ vừa hiểu Việt Nam, vừa giữ sợi dây liên hệ với cội nguồn. Hiệu trưởng Trường đại học Khon Kaen, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Charnchai Panthongviriyakul khẳng định, trung tâm là mục tiêu quan trọng của nhà trường, đặc biệt trong bối cảnh kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, và sẽ thúc đẩy giảng dạy tiếng Việt, trao đổi kiến thức, xây dựng mạng lưới hợp tác học thuật, mang lại lợi ích cho thanh niên, giới học thuật, chính phủ, khu vực tư nhân và nhân dân hai nước. Nói cách khác, đây là một thiết chế giáo dục có tham vọng vượt xa phạm vi một bộ môn ngôn ngữ; nó được kỳ vọng sẽ tạo ra chuỗi hợp tác giáo dục thực chất giữa Việt Nam và Thái Lan. Khi các khóa học tiếng Việt được triển khai đều đặn, khi nghiên cứu lịch sử và văn hóa Việt Nam có không gian riêng tại Khon Kaen, hợp tác giáo dục không còn nằm trên giấy mà được đo bằng số lượng sinh viên Thái hiểu tiếng Việt, bằng số đề tài chung giữa giảng viên hai bên.
Hợp tác học thuật: từ bản ghi nhớ đến cộng đồng tri thức khu vực
Lễ khánh thành Trung tâm Việt Nam học đồng thời chứng kiến một bước đi thiết thực về hợp tác giáo dục: khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học của Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ với khoa Nhân văn và Khoa học xã hội của Trường đại học Khon Kaen, mở ra giai đoạn mới cho trao đổi học thuật giữa giảng viên và sinh viên hai trường. Đây là sự ràng buộc trách nhiệm ở cấp khoa, đảm bảo trung tâm không bị bỏ mặc sau lễ cắt băng. Theo mô tả, trung tâm được kỳ vọng trở thành không gian học thuật tăng cường hiểu biết đa chiều về Việt Nam, điểm tựa thúc đẩy hợp tác văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân và kết nối thế hệ trẻ hai nước. Việc bổ nhiệm PGS.TS Nguyễn Tường Lai – người đặt nền móng cho ngành Thái Lan học tại Việt Nam – làm Giám đốc trung tâm là quyết định mang tính chiến lược, bảo đảm sự dẫn dắt từ một học giả am hiểu cả hai không gian tri thức. Nếu được vận hành đúng hướng, Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen có thể trở thành hạt nhân của cộng đồng tri thức về Việt Nam trong khu vực đông bắc Thái Lan, liên kết với các trung tâm Việt Nam học khác như tại Rajabhat Udon Thani hay Trường cao đẳng Học giả châu Á, tạo nên một mạng lưới nghiên cứu và giảng dạy xuyên biên giới.
Ý nghĩa xã hội: nuôi dưỡng hiểu biết và hữu nghị Việt–Thái
Trong không khí lễ khánh thành với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh Khon Kaen, các nghị sĩ hữu nghị Thái Lan–Việt Nam, đại diện cộng đồng người Việt ở toàn Thái Lan và đông đảo giảng viên, sinh viên, trung tâm được nhìn nhận như một biểu tượng của tình hữu nghị, tin cậy và hợp tác. Khi một trường đại học Thái Lan chủ động dành nguồn lực cho Việt Nam học, đó là dấu hiệu xã hội rằng Việt Nam không còn xa lạ mà là đối tác gần gũi cần được hiểu sâu. Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh bày tỏ kỳ vọng Trung tâm Việt Nam học sẽ là "nhịp cầu kết nối tri thức, hội tụ và lan tỏa các giá trị tốt đẹp của hai dân tộc, nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Thái Lan". Kỳ vọng này thực tế bắt đầu từ những điều rất giản dị: một lớp tiếng Việt chuẩn hóa cho sinh viên Thái, một seminar về lịch sử Việt Nam, một hoạt động giao lưu giữa thanh niên hai nước. Khi những hoạt động đó diễn ra thường xuyên, Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen Thái Lan sẽ không chỉ là một địa điểm trên bản đồ mà là một cầu nối sống động giữa hai cộng đồng, góp phần xây nền tảng xã hội bền chắc cho quan hệ Việt–Thái trong tương lai.
