Làn sóng mới: Từ thép, ô tô đến tỷ phú năng lượng xanh
Làn sóng đầu tư mới của giới siêu giàu Việt Nam là việc các tập đoàn vốn mạnh về thép, ô tô, bất động sản và nông sản đồng loạt xoay trục sang năng lượng tái tạo, từ các dự án biodiesel Việt Nam quy mô hàng nghìn tỷ đồng cho tới điện gió ngoài khơi công suất siêu lớn nhằm đón đầu xu thế năng lượng xanh và chuyển dịch chuỗi giá trị sản xuất. Sự dịch chuyển này không chỉ là đa dạng hóa danh mục đầu tư mà là bước tái định vị chiến lược dài hạn. Trong bức tranh đó, hai tỷ phú Trần Đình Long và Trần Bá Dương nổi bật khi các doanh nghiệp gắn với họ bắt đầu phối hợp trên loạt dự án hạ tầng, bất động sản và năng lượng tái tạo có quy mô ngang ngửa các siêu dự án công. CTCP Chứng khoán Vietcap ghi nhận Hòa Phát đang tham gia sâu hơn vào các dự án lớn cùng Thaco và một công ty thành viên do tỷ phú Trần Bá Dương kiểm soát, trải rộng từ trục đại lộ ven sông đến điện gió ngoài khơi. Đây là tín hiệu rõ ràng: cuộc đua tỷ phú năng lượng xanh sẽ không còn là chuyện bên lề, mà thành mặt trận trung tâm trong chiến lược tài sản của giới siêu giàu.
HSL và cú nhảy 7 lần tài sản với dự án biodiesel 3.100 tỷ
Nếu Hòa Phát và Thaco hành động theo kiểu đại bàng, thì HSL lại giống một “tay chơi mới” muốn nhảy thẳng vào trung tâm bàn cờ năng lượng xanh. Công ty này vốn khởi đầu từ chế biến ngô, sắn, tinh bột, nhưng đang gần như tháo khung mô hình cũ để hướng sang công nghệ sinh học và năng lượng tái tạo. Trước thềm Đại hội cổ đông bất thường ngày 18/09, HSL đồng loạt thay đổi nhân sự cấp cao, với 5/7 thành viên HĐQT nhiệm kỳ 2026-2031 nộp đơn xin từ nhiệm, đồng thời miễn nhiệm Tổng giám đốc cũ và bổ nhiệm lãnh đạo mới. Trọng tâm chiến lược là kế hoạch xây dựng Nhà máy Biodiesel Helios tại Khu công nghiệp Vĩnh Thạnh – VSIP Cần Thơ, một dự án biodiesel Việt Nam có tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 3.100 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu khoảng 1.270 tỷ và vốn vay ngân hàng khoảng 1.740 tỷ. Đáng nói, con số này gấp gần 7 lần tổng tài sản HSL, hiện mới khoảng 475 tỷ đồng. Để đủ vốn, HSL dự kiến phát hành thêm 127 triệu cổ phiếu, gấp hơn 3 lần lượng đang lưu hành, khiến tỷ lệ sở hữu của cổ đông hiện hữu pha loãng mạnh.
Liên minh Hòa Phát – Thaco: Hạ tầng nghìn tỷ, điện gió triệu tỷ
Ở cực kia của phổ rủi ro, liên minh giữa Hòa Phát và Thaco cho thấy một kiểu chơi khác: dàn trải trên nhiều trụ cột hạ tầng – đô thị – năng lượng tái tạo và khoáng sản để khóa chặt chuỗi giá trị. Dẫn đầu là dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, quy mô khoảng 11.400 ha, tổng mức đầu tư 737.000 tỷ đồng, nơi Hòa Phát cùng Đại Quang Minh và Thaco tham gia liên danh nhà đầu tư. Bên cạnh đó là các khu đô thị Thư Lâm – Đông Anh (730 ha, hơn 85.000 tỷ đồng), khu tái định cư Lĩnh Nam (98 ha, khoảng 49.100 tỷ đồng) và khu đô thị đa mục tiêu Lĩnh Nam (169,5 ha, khoảng 174.800 tỷ đồng), đều đã khởi công gần đây. Ở mảng năng lượng, liên minh này thể hiện rõ qua CTCP Điện gió ngoài khơi Sông Hậu, nơi Hòa Phát sở hữu 30% vốn, Chủ tịch tỷ phú Trần Đình Long nắm 20% cá nhân, còn ông Trần Đăng Khoa nắm 20%. Công ty đã trình đề xuất dự án điện gió ngoài khơi công suất 20 GW tại Cần Thơ, với vốn đầu tư xây dựng cơ bản sơ bộ lên tới 1,5 triệu tỷ đồng. Đây là ví dụ điển hình cho đầu tư tái tạo Hòa Phát khi kết nối lợi ích của tập đoàn, cổ đông cá nhân và đối tác chiến lược.
Tỷ phú Trần Đình Long và thế cờ chuỗi giá trị năng lượng – khoáng sản
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của tỷ phú Trần Đình Long là ông không nhìn năng lượng tái tạo như một khoản đầu tư lẻ, mà gắn nó với an ninh nguyên liệu và hệ sinh thái sản xuất. Theo báo cáo của công ty chứng khoán, Hòa Phát hiện sở hữu khoảng 20,3% vốn tại một tập đoàn đang là chủ đầu tư loạt khu đô thị lớn ở Hà Nội, sau khi hoán đổi cổ phần từ mảng bất động sản của mình. Cách đi này giúp Hòa Phát vừa tham gia sâu vào hạ tầng đô thị, vừa cắm chân vững ở các dự án năng lượng như điện gió Sông Hậu, nơi doanh nghiệp góp 600 tỷ đồng tương ứng 30% vốn điều lệ ban đầu. Ở đầu vào, cấu trúc sở hữu tại một công ty khoáng sản gắn với mỏ quặng sắt Quý Xa cho thấy từng bước kết nối giữa Hòa Phát, các cổ đông cá nhân (trong đó tỷ phú Trần Đình Long từng góp 10%) và các đối tác khác. Sự kết hợp này khiến chiến lược Thaco năng lượng sạch và đầu tư tái tạo Hòa Phát không tách rời mà bổ trợ, tạo chuỗi khép kín từ khoáng sản đến năng lượng và đô thị.
Khi tư nhân dẫn dắt cuộc chơi xanh hóa nền kinh tế
Nhìn trên tổng thể, quy mô các dự án mà khu vực tư nhân đang tham gia không còn thua kém các sáng kiến hạ tầng do Nhà nước dẫn dắt. Một trục đại lộ 737.000 tỷ đồng hay đề xuất điện gió ngoài khơi 1,5 triệu tỷ đồng cho thấy riêng lẻ từng dự án đã có thể sánh với những chương trình phát triển cấp vùng, cấp quốc gia. Cùng lúc, một công ty quy mô tài sản vài trăm tỷ như HSL dám lên kế hoạch nhà máy biodiesel hơn 3.100 tỷ đồng cũng là dấu hiệu cho thấy “tham vọng xanh” đã lan xuống cả các doanh nghiệp tầm trung. Điểm đáng bàn không phải là liệu tất cả dự án có thành công, mà là tư duy chấp nhận chu kỳ đầu tư dài, vốn lớn và rủi ro cao. Khi các tỷ phú Trần Đình Long và Trần Bá Dương đưa vốn vào hạ tầng, đô thị và năng lượng tái tạo thay vì chỉ gom thêm tài sản tài chính, họ đang gửi một thông điệp rõ ràng: trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng, ai kiểm soát được tài sản xanh quy mô lớn sẽ nắm đòn bẩy quyền lực kinh tế mới.
