Quy mô lớp học hè cho thấy nhu cầu học tiếng
Dạy tiếng dân tộc thiểu số là hoạt động tổ chức học ngôn ngữ và chữ viết của cộng đồng dân tộc, giúp người học sử dụng tiếng mẹ đẻ và gìn giữ di sản văn hóa trong đời sống. Mùa hè năm 2026, Cà Mau mở 52 trung tâm dạy tiếng Khmer với 118 lớp, thu hút gần 2.400 học sinh; 118 giáo viên, sư sãi và chức sắc Phật giáo tham gia giảng dạy. Con số này không chỉ phản ánh sức hút của việc học tiếng Khmer, mà còn cho thấy mạng lưới cộng đồng và cơ sở tôn giáo có thể đưa lớp học đến gần người học. Tại hội nghị tổng kết ngày 31/10, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh cũng gặp đại diện chùa, salatel, hội đoàn và cộng đồng Khmer, Hoa để trao đổi về công tác dạy, học. Đó là hướng đi đáng duy trì: lớp học có quy mô chỉ tạo được kết quả lâu dài khi địa phương tiếp tục kết nối người dạy, gia đình và cộng đồng.
Lớp tiếng Hoa bổ sung một nhánh học tập
Bên cạnh mạng lưới dạy tiếng Khmer, Cà Mau tổ chức một trung tâm dạy tiếng Hoa với 7 lớp, 5 giáo viên và 111 học sinh. Quy mô nhỏ hơn không làm giảm ý nghĩa của lớp học: việc có địa điểm và người dạy cụ thể giúp học sinh tiếp cận chữ viết, ngôn ngữ gia đình và cộng đồng. Các hoạt động dạy học có sự phối hợp giữa cơ quan, địa phương, trường học và chùa, qua đó góp phần bảo tồn tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa. Tuy nhiên, không nên xem số lượng lớp là thước đo duy nhất. Muốn học sinh theo học đều và sử dụng được điều đã học, chương trình cần phù hợp với trình độ, có giáo viên được hỗ trợ và tạo được liên hệ với đời sống thường nhật. Những lớp tiếng Hoa vì thế cần được nhìn nhận như một phần của nỗ lực bảo tồn đa dạng ngôn ngữ, chứ không phải một hoạt động bên lề.
Đối chiếu với An Giang: mở lớp chưa đủ
Kết quả ở Cà Mau đáng ghi nhận, nhưng kinh nghiệm An Giang nhắc rằng mở lớp mới chỉ là bước đầu. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh này cho biết việc dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc thiểu số còn vướng cơ sở vật chất, thiết bị và tài liệu giảng dạy thiếu thốn, xuống cấp. Dù 47 trong 102 xã, phường, đặc khu tổ chức dạy tiếng Khmer, Hoa và Chăm, điều kiện học tập vẫn có thể hạn chế chất lượng và sự liền mạch của việc học. Năm 2026, An Giang tổ chức 693 lớp tiếng dân tộc với hơn 15.600 học viên, trong đó có 578 lớp Khmer, 16 lớp Hoa và 99 lớp Chăm. Quy mô ấy cho thấy nhu cầu lớn, nhưng cũng làm rõ yêu cầu phải đầu tư đồng bộ: lớp học cần tài liệu phù hợp, thiết bị sử dụng được và giáo viên được bồi dưỡng. Nếu thiếu nền tảng đó, số lớp đông chưa chắc chuyển thành năng lực đọc, viết bền vững.
Giữ người học và nâng chất lượng mới là đích đến
Ý nghĩa của việc học không dừng ở bảo tồn biểu tượng văn hóa. Tại An Giang, một học viên từng không biết chữ cho biết sau khi đi học, bà có thể tự đọc, viết, ghi chép và tính toán khi mua bán. Trải nghiệm ấy cho thấy tiếng dân tộc thiểu số và kỹ năng chữ viết có thể giúp người học chủ động hơn trong sinh hoạt, công việc, đồng thời giữ mối liên hệ với ngôn ngữ cộng đồng. An Giang dự kiến chú trọng đào tạo, tập huấn phương pháp sư phạm và kỹ năng tổ chức lớp; tỉnh cũng định hướng từng bước xây dựng tài liệu điện tử, bài giảng trực quan. Ở Cà Mau, đại biểu đề nghị tiếp tục hỗ trợ giáo viên, học sinh và điều kiện tổ chức lớp, đồng thời tăng phối hợp để cải thiện chất lượng dạy và học. Đây nên là ưu tiên sau mùa hè: biến sức hút ban đầu thành việc học đều đặn, với tài liệu và điều kiện đủ tốt để học sinh tiếp tục tiến bộ.
