Từ lợi thế địa lý đến tham vọng năng lượng
Trung tâm năng lượng là một hệ sinh thái kết nối lưu trữ, chế biến, sản xuất và vận chuyển năng lượng, dựa trên hạ tầng cảng biển, công nghiệp và logistics để phục vụ nhiều thị trường. Với TP.HCM, tham vọng này có cơ sở ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, nơi đã có nền tảng dầu khí, cảng biển và các ngành công nghiệp liên quan. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố có thêm lợi thế về công nghiệp, logistics và kinh tế biển. Đây là thời điểm hợp lý để chuyển các lợi thế rời rạc thành một chuỗi năng lượng có khả năng dự trữ, chế biến và phân phối. Tại cuộc tiếp đoàn UAE ngày 28/10 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã trao đổi với Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao UAE Saeed Bin Mubarak Al Hajeri về hợp tác năng lượng, dầu khí, logistics và tài chính.
Lý do không chỉ nằm ở tham vọng tăng trưởng. Biến động của thị trường dầu khí và chuỗi cung ứng toàn cầu khiến năng lực lưu trữ, logistics và lọc dầu gần nơi tiêu thụ trở nên quan trọng hơn. Nếu được hoạch định bài bản, trung tâm năng lượng phía Nam có thể tăng khả năng bảo đảm nguồn cung cho doanh nghiệp và người dân, thay vì chỉ là một địa điểm tập trung dự án.
UAE có thể đem vốn, công nghệ và kinh nghiệm vận hành
Điều TP.HCM cần từ UAE không dừng ở vốn đầu tư. Thành phố muốn kết nối các tập đoàn và doanh nghiệp UAE để tiếp nhận công nghệ, kinh nghiệm quản lý và năng lực tổ chức những dự án năng lượng quy mô lớn. Đây là phần đóng góp có thể quyết định chất lượng của hệ sinh thái: vốn giúp xây dựng hạ tầng, còn công nghệ và năng lực vận hành giúp các cơ sở ấy hoạt động hiệu quả, gắn được với cảng biển, công nghiệp và logistics. UAE cũng xác định năng lượng là lĩnh vực hợp tác trọng tâm trong quan hệ Đối tác Toàn diện với Việt Nam, tạo nền tảng chính trị để hai bên mở rộng kết nối doanh nghiệp.
Các lĩnh vực ưu tiên khá cụ thể: lưu trữ dầu khí, khí hóa lỏng, khai thác và chế biến dầu khí, hóa dầu và sản xuất năng lượng. Vì vậy, hợp tác năng lượng UAE có thể tạo giá trị lớn nhất khi được thiết kế thành chuỗi liên kết, thay vì những dự án đơn lẻ. Thành phố cần chủ động xác định hạng mục nào thiếu năng lực, hạ tầng nào có thể dùng chung và cơ chế nào giúp nhà đầu tư tham gia lâu dài. Nếu làm được điều đó, dòng vốn quốc tế sẽ góp phần hình thành năng lực sản xuất và dự trữ thực chất, thay vì chỉ làm dày danh mục cam kết.
Dầu khí TP.HCM: từ hợp tác doanh nghiệp đến an ninh nguồn cung
Hợp tác giữa Petrovietnam và các tập đoàn UAE là một điểm tựa thực tế hơn những lời kêu gọi đầu tư chung. Petrovietnam cho biết tập đoàn đã có văn phòng đại diện và phương tiện kỹ thuật hoạt động tại UAE, đồng thời dự kiến thành lập hai pháp nhân doanh nghiệp tại đây trong năm 2026 để mở rộng hợp tác với ADNOC và ENOC. Việt Nam có năng lực chế tạo hạ tầng kho chứa và giàn khoan ngoài khơi; hai nhà máy lọc dầu trong nước có thể tiếp nhận, xử lý các chủng loại dầu thô từ UAE. Mô hình được đề cập là Việt Nam phát triển hạ tầng lưu trữ, còn UAE cung cấp dầu thô—một cách ghép thế mạnh có cơ sở thay vì bắt đầu từ con số không.
Hai bên đang duy trì hợp tác về lưu trữ và lọc dầu, đồng thời bắt đầu thảo luận khả năng dự trữ dầu chiến lược và mở rộng đàm phán về dầu khí, dầu thô. Với dầu khí TP.HCM, ý nghĩa đáng chú ý không chỉ là thu hút dự án mà còn là nâng năng lực dự trữ và giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung. Tuy nhiên, tham vọng trung tâm năng lượng chỉ thành hiện thực nếu kế hoạch hạ tầng, nguồn nguyên liệu và đầu ra được triển khai đồng bộ. Thành phố cũng cần bảo đảm các dự án phù hợp với nhu cầu thị trường và khả năng kết nối vùng, thay vì lấy quy mô đầu tư làm thước đo duy nhất.
Gắn năng lượng với Trung tâm Tài chính quốc tế
Một hướng hợp tác khác là kết nối các định chế tài chính và ngân hàng UAE với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC-HCMC). Đây không phải phần phụ của câu chuyện năng lượng: các dự án lưu trữ, lọc hóa dầu và logistics cần nguồn vốn dài hạn, cấu trúc tài chính phù hợp và năng lực quản trị rủi ro. Nếu hai định hướng được kết nối, Trung tâm Tài chính quốc tế có thể hỗ trợ đưa nguồn lực tới các dự án năng lượng, còn hệ sinh thái năng lượng tạo thêm nhu cầu dịch vụ tài chính và ngân hàng.
Việt Nam cũng sẵn sàng tạo điều kiện để doanh nghiệp UAE tìm hiểu cơ hội, triển khai dự án và mở rộng đầu tư. Nhưng lời mời đầu tư chỉ có sức nặng khi đi kèm quy hoạch rõ, thủ tục dự đoán được và cơ chế phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp năng lượng và tổ chức tài chính. Kết luận quan trọng là UAE có thể cung cấp vốn, công nghệ, dầu thô và chuyên môn quản lý; còn việc biến các nguồn lực ấy thành một trung tâm năng lượng phía Nam phụ thuộc vào khả năng tổ chức dự án của TP.HCM. Thành phố nên ưu tiên những mắt xích giúp tăng dự trữ, bảo đảm nguồn cung và kết nối công nghiệp với cảng biển, thay vì chạy theo danh xưng.
