Một lát cắt lịch sử trong không gian trưng bày
Triển lãm “Thái Nguyên 195 năm – Thành tựu hội nhập và phát triển” là không gian kể lại hành trình hình thành, đấu tranh, đổi mới và hội nhập của tỉnh qua hình ảnh, hiện vật, tư liệu cùng các sản phẩm tiêu biểu. Khai mạc ngày 30/10 tại Trung tâm Văn hóa tỉnh và mở cửa đến ngày 7/11, sự kiện do Bảo tàng - Thư viện tỉnh Thái Nguyên tổ chức nhân kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh, từ 04/11/1831 đến 04/11/2026. Nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Festival Trà quốc tế Thái Nguyên năm 2026, triển lãm có ý nghĩa vượt ra ngoài việc điểm lại quá khứ: đây là dịp để nhìn những bước chuyển của địa phương như một tiến trình liên tục, từ nền tảng lịch sử đến vị thế ngày nay. Cách tiếp cận ấy khiến lịch sử Thái Nguyên gần gũi hơn với người xem.
Quy mô trưng bày khoảng 360 m², dự kiến gồm 200–230 hình ảnh và 40–50 hiện vật, tư liệu về các thời kỳ lịch sử. Những con số này quan trọng không phải vì độ lớn tự thân, mà vì chúng cho phép đặt tư liệu lịch sử bên cạnh những biểu hiện cụ thể của đời sống và phát triển. Với cán bộ, đảng viên, người dân, học sinh và sinh viên, triển lãm Thái Nguyên mở ra cơ hội tìm hiểu thành tựu Thái Nguyên qua câu chuyện của nhiều thế hệ, thay vì chỉ qua một danh sách mốc thời gian.
Từ năm 1831 đến những trang sử cách mạng
Cấu trúc ba phần, tám chủ đề giúp triển lãm dẫn người xem qua các chặng lịch sử có quan hệ với nhau. Phần đầu trở về thời điểm tỉnh được thành lập năm 1831 dưới triều Minh Mạng, rồi lần theo các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, sự hình thành cơ sở Đảng đầu tiên tại La Bằng cuối năm 1936 và cuộc vận động Cách mạng Tháng Tám. Ngày 20/8/1945, Quân Giải phóng tiến vào tỉnh lị và tuyên bố thành lập Ủy ban Nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh, một dấu mốc được giới thiệu trong mạch kể này.
Phần tiếp theo tập trung vào kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, làm nổi bật vai trò hậu phương, đóng góp của quân dân Thái Nguyên và những ký ức gắn với ATK Định Hóa. Những hình ảnh, bản trích, tài liệu và kỷ vật giúp các sự kiện lớn có điểm tựa cụ thể trong đời sống con người. Theo tôi, đây là lựa chọn thuyết phục: lịch sử không chỉ là chiến thắng được ghi trong sách, mà còn là sự hy sinh, lao động và trách nhiệm của cộng đồng. Nhờ đó, câu chuyện 195 năm Thái Nguyên có chiều sâu hơn một lễ kỷ niệm.
Từ hậu phương đến trung tâm vùng
Phần cuối chuyển trọng tâm sang giai đoạn từ năm 1975 đến nay: khôi phục kinh tế, thực hiện công cuộc đổi mới, mở rộng hội nhập và hướng tới tương lai. Mạch trưng bày đặt những khó khăn thời hậu chiến cạnh quá trình Thái Nguyên vươn lên thành trung tâm công nghiệp, giáo dục, y tế và khoa học - công nghệ quan trọng của vùng. Các nội dung về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, hợp tác và đối ngoại cho thấy sự phát triển không chỉ được đo bằng sản xuất, mà còn bằng năng lực tổ chức và kết nối.
Bên cạnh 80–100 đầu sách tư liệu, triển lãm dự kiến giới thiệu 300–400 sản phẩm tiêu biểu thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, công nghiệp, nông nghiệp, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Đây là phần nối quá khứ với hiện tại rõ nhất: người xem không chỉ đọc về thay đổi mà còn có thể nhận diện những kết quả cụ thể của quá trình ấy. Tuy vậy, giá trị đáng nhớ của triển lãm không nằm ở việc khẳng định thành tựu bằng lời, mà ở cách đặt chúng trong hành trình dài đã tạo nên nền tảng cho hội nhập.
Triển lãm làm được điều gì cho ký ức chung?
Một triển lãm kỷ niệm dễ trở thành cuộc điểm danh thành tích nếu chỉ xếp nối các con số và hình ảnh. Ở đây, cách chia ba phần, tám chủ đề tạo cơ hội để nhìn thành tựu trong mối liên hệ với lịch sử hình thành, truyền thống cách mạng và những thay đổi sau hòa bình. Đó là điểm khiến cuộc trưng bày có ý nghĩa với nhiều nhóm công chúng: học sinh, sinh viên có thêm tư liệu để học; người dân có dịp đối chiếu ký ức gia đình với lịch sử địa phương; còn cộng đồng có thể nhìn rõ hơn nền tảng của quá trình phát triển.
Triển lãm không chỉ nhắc Thái Nguyên đã đi qua những chặng đường nào, mà còn gợi câu hỏi về cách tỉnh tiếp tục phát huy truyền thống trong thời kỳ hội nhập. Khi hình ảnh, hiện vật và sản phẩm hiện tại được đặt trong cùng một câu chuyện, quá khứ không bị đóng khung như điều đã qua, còn thành tựu Thái Nguyên không bị tách rời khỏi công sức của các thế hệ. Đó là giá trị cốt lõi của dịp nhìn lại 195 năm: biến ký ức thành điểm tựa để hiểu hiện tại và hướng tới chặng đường tiếp theo.
