Bắc Ninh chính thức bước vào nhóm thành phố trực thuộc: một bước nhảy về tầm vóc
Bắc Ninh thành phố trực thuộc là việc tỉnh Bắc Ninh được nâng cấp thành đơn vị hành chính cấp thành phố trực thuộc Trung ương, trở thành đô thị thứ 9 ở cấp này của cả nước, với quy mô dân số gần 4 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, đi kèm hệ thống quy hoạch mới về hạ tầng, công nghiệp và đô thị thông minh. Việc nâng cấp hành chính Bắc Ninh theo Nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 20/9, chính thức đặt Bắc Ninh ngang hàng với các trung tâm kinh tế – đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng hay TPHCM về mặt địa vị hành chính. Điểm đáng nói là thành phố mới không hình thành trong khoảng trống chính sách: nó gắn với một chiến lược “kích hoạt” dự án phát triển Bắc Ninh quy mô lớn, đồng thời phân bổ ngân sách xuống đến tận thôn, tổ dân phố để hỗ trợ người dân Bắc Ninh. Điều này cho thấy địa phương cố gắng tránh kịch bản “thành phố trên giấy”, thay vào đó dùng sự kiện lịch sử này để mở khóa nguồn lực, cả cho nhà đầu tư lẫn nhóm yếu thế trong xã hội.
Làn sóng dự án hơn 50.000 tỷ: Bắc Ninh đặt cược vào đô thị hóa, công nghiệp và nhà ở xã hội
Ngay trước thời điểm trở thành Bắc Ninh thành phố trực thuộc, địa phương khởi công và khánh thành 8 dự án, công trình trong các lĩnh vực đô thị, công nghiệp, nhà ở xã hội và văn hóa. Riêng 6 dự án khởi công có tổng vốn đầu tư công bố hơn 50.000 tỷ đồng, phần lớn đến từ khu vực tư nhân, thể hiện tham vọng mở rộng không gian đô thị và hạ tầng công nghiệp ngay từ vạch xuất phát. Dự án lớn nhất là Khu đô thị mới phía Tây Bắc thành phố Bắc Ninh – Khu 1 (Vinhomes King Park) tại phường Kinh Bắc, với diện tích khoảng 277 ha và tổng vốn gần 41.300 tỷ đồng. Cùng lúc, bốn dự án hạ tầng khu công nghiệp Nghĩa Hưng, Thuận Thành III – Phân khu C, Việt Hàn mở rộng và Quế Võ III – Phân khu 2 có tổng diện tích gần 701 ha, vốn đầu tư hơn 8.200 tỷ đồng. Song song với các dự án cho giới đầu tư, hai dự án nhà ở xã hội Phoenix Homes và Vegahomes được triển khai để phục vụ công nhân và người thu nhập thấp, với quy mô gần 4,3 ha và vốn khoảng 1.048 tỷ đồng. Theo Ủy ban nhân dân tỉnh, loạt dự án này được tổ chức khởi công nhằm tạo khí thế thi đua chào mừng thành lập thành phố Bắc Ninh, đồng thời huy động nguồn lực đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội. Nếu thực thi đúng tiến độ và chất lượng, đây không chỉ là con số 50.000 tỷ trên giấy mà là nền tảng cho một giai đoạn đô thị hóa nhanh, gắn với công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hỗ trợ.
Hỗ trợ người dân Bắc Ninh: 65,7 tỷ đồng gửi tới gia đình chính sách và hộ nghèo
Một điểm tích cực nhưng ít được nói đến trong câu chuyện Bắc Ninh thành phố trực thuộc là việc địa phương không để ngày vui chỉ nằm ở quảng trường và sân khấu văn nghệ. Nhân dịp nâng cấp hành chính Bắc Ninh, tỉnh bố trí hơn 65,7 tỷ đồng để tặng quà cho người dân thuộc diện có công và hộ nghèo, trong đó hộ nghèo được hỗ trợ 1.000.000 đồng/hộ bằng tiền mặt. Người có công với cách mạng, thân nhân người có công đang hưởng trợ cấp hằng tháng và người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ cũng được nhận 1.000.000 đồng/đối tượng theo Nghị quyết số 67/2025/NQ-HĐND. Riêng khoản hỗ trợ hộ nghèo chiếm 7,819 tỷ đồng, cho thấy sự ưu tiên có chủ đích dành cho nhóm dễ bị tổn thương trong quá trình đô thị hóa. Quan trọng hơn, toàn bộ việc chi trả quà và kinh phí hỗ trợ thôn, tổ dân phố phải hoàn thành trước 19/9, ngay trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, tránh tình trạng chậm trễ khiến chính sách “hạ cánh” muộn so với sự kiện chính trị. Đây là lựa chọn đáng hoan nghênh: nâng cấp hành chính đi kèm phân phối lại một phần lợi ích cho cộng đồng, thay vì chỉ chăm lo cho bề mặt hạ tầng.
Phân bổ kinh phí tới tận khu dân cư: củng cố bản sắc Kinh Bắc trong bước ngoặt đô thị
Không dừng ở hỗ trợ trực tiếp hộ nghèo và gia đình chính sách, Bắc Ninh còn phân bổ nguồn lực xuống tận từng thôn, tổ dân phố. Khoản 78,6 tỷ đồng được dành để hỗ trợ các thôn, tổ dân phố tổ chức hoạt động chào mừng Bắc Ninh trở thành Thành phố Bắc Ninh, với mức 75 triệu đồng cho đơn vị có từ 700–1.000 hộ trở lên và 50 triệu đồng cho các đơn vị còn lại. Song song là 60 tỷ đồng hỗ trợ 12 xã được công nhận thành phường, mỗi xã 5 tỷ đồng để tổ chức lễ đón nhận và triển khai nhiệm vụ mới; thêm 23,8 tỷ đồng cho 4 phường Bắc Giang, Kinh Bắc, Vũ Ninh, Tân Tiến chỉnh trang đô thị và tổ chức hoạt động lễ. Nguồn kinh phí chào mừng được phân bổ tới tận khu dân cư giúp những ngày lễ không chỉ diễn ra ở trung tâm hành chính mà lan tỏa về các ngõ xóm, với hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao mang đậm sắc Kinh Bắc. Cùng với việc khánh thành Đền thờ Bác Hồ tại phường Võ Cường và Kinh Bắc, thành phố mới đang cố gắng giữ lại chiều sâu văn hóa trong khi bước vào giai đoạn đô thị hóa nhanh, tránh rơi vào mô hình đô thị chỉ có nhà cao tầng nhưng thiếu không gian cho cộng đồng.
Từ cửa ngõ tam giác kinh tế đến đô thị thông minh: cơ hội và thách thức cho Bắc Ninh
Về vị trí, Bắc Ninh nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội, trung tâm tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và trên các hành lang kinh tế quan trọng của miền Bắc, thuận lợi để phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và kết nối giao thương trong nước, quốc tế. Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 đặt mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á, đồng thời là thành phố xanh, văn minh, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Nếu nhìn vào các dự án phát triển Bắc Ninh và các gói hỗ trợ người dân Bắc Ninh, có thể thấy sự nâng cấp hành chính Bắc Ninh là cơ hội mở khóa hạ tầng, công nghiệp và đô thị thông minh. Nhưng cơ hội luôn đi cùng rủi ro: tốc độ đầu tư lớn dễ kéo theo áp lực về môi trường, giao thông, bất bình đẳng và nguy cơ đô thị hóa không bền vững. Vấn đề không nằm ở việc Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc, mà ở cách thành phố này dùng quyền hạn mới để cân bằng giữa tăng trưởng công nghiệp và chất lượng sống. Kết luận lại, dấu mốc Bắc Ninh thành phố trực thuộc sẽ là "bệ phóng" hay "bài kiểm tra" phụ thuộc vào năng lực tổ chức và giám sát thực thi của chính quyền, cũng như khả năng người dân tham gia và hưởng lợi thực chất từ các quyết sách.
