Trạm y tế chỉ là tuyến đầu khi người dân tin tưởng
Y tế cơ sở là mạng lưới chăm sóc sức khỏe gần dân nhất, đảm nhiệm khám ban đầu, phòng bệnh, theo dõi sức khỏe và kết nối người bệnh với tuyến điều trị phù hợp. Muốn trạm y tế trở thành nơi người dân tìm đến trước tiên, Hà Nội phải bảo đảm nơi đó giải quyết được nhu cầu thiết thực, thay vì chỉ có mặt trên sơ đồ tổ chức. Chiều 29/10, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng làm việc với Sở Y tế về kết quả 10 tháng và nhiệm vụ hai tháng cuối năm 2026, đồng thời yêu cầu củng cố năng lực tuyến cơ sở. Thành phố đã kiện toàn 126 trạm y tế xã, phường theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm mỗi trạm có bác sĩ làm việc thường xuyên. Mạng lưới 155 bệnh viện, phòng khám hỗ trợ chuyên môn cho các trạm cũng đã hình thành. Đây là nền móng đáng kể, nhưng có bác sĩ thường trực chưa đồng nghĩa người dân sẽ chọn trạm nếu thiếu thiết bị, thuốc men hoặc khả năng xử trí.
Kết quả ban đầu cho thấy lượt khám, chữa bệnh tại trạm tăng 8–12%, còn tỷ lệ chuyển tuyến giảm so với sáu tháng đầu năm. Dù vậy, nhiều nơi vẫn thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị và bác sĩ chuyên khoa; nhân lực chưa ổn định, điều phối và đầu tư còn vướng. Vì thế, ưu tiên không nên là đếm đủ trạm hay đủ bác sĩ, mà phải rà soát từng địa bàn để phân bổ đúng người, đúng thiết bị và năng lực cần thiết. Với người bệnh, thành công sẽ được đo bằng việc được thăm khám kịp thời, hạn chế phải đi xa và không bị chuyển tuyến chỉ vì tuyến gần nhà không đủ điều kiện.
Sàng lọc phải mở đầu cho một quá trình chăm sóc
Một buổi sàng lọc chỉ có ích khi phát hiện nguy cơ dẫn tới bước tiếp theo: tư vấn rõ ràng, quản lý hồ sơ sức khỏe, hẹn theo dõi và chuyển tuyến đúng lúc. Nếu chỉ khám một lần để ghi nhận số lượt, cơ hội sàng lọc bệnh sớm sẽ bị bỏ lỡ ngay cả khi người dân đã có mặt tại trạm. Chỉ đạo của thành phố đặt ra đúng yêu cầu: trạm y tế phải gắn khám sàng lọc với tư vấn, phân loại nguy cơ, theo dõi sức khỏe và chuyển tuyến khi cần thiết. Cách làm này đòi hỏi nhân viên y tế biết người dân đang mắc bệnh gì, có yếu tố nguy cơ nào và cần được liên hệ lại khi nào. Khám sức khỏe định kỳ vì vậy không thể là một đợt đo đếm tách rời; phải trở thành điểm khởi đầu của việc chăm sóc liên tục, giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Thành phố cũng yêu cầu kết quả khám sức khỏe phản ánh đúng thực tế, không mặc định người có thẻ bảo hiểm y tế đã được khám trong năm. Đây là ranh giới quan trọng giữa hoàn thành chỉ tiêu trên giấy và chăm sóc thực sự: có bảo hiểm không chứng minh một người đã được khám định kỳ, nhận tư vấn hay theo dõi nguy cơ. Muốn người dân hợp tác, trạm cần thông báo dễ hiểu, bố trí lịch thuận tiện và giải thích kết quả bằng ngôn ngữ gần gũi. Sàng lọc không nên gieo lo lắng rồi để người dân tự xoay xở; nơi phát hiện nguy cơ cũng phải chỉ dẫn bước xử trí tiếp theo.
Không thể dồn chăm sóc cộng đồng vào cuối năm
Chăm sóc sức khỏe cộng đồng phải diễn ra đều đặn, không thể đợi những tuần cuối năm mới chạy đua hoàn thành khám định kỳ. Chủ tịch thành phố yêu cầu tổ chức khám kịp thời để phát hiện và điều trị sớm, đồng thời nhấn mạnh các nhiệm vụ y tế không thể chậm trễ hay chỉ nằm trên giấy. Khi lịch khám bị dồn, người dân khó sắp xếp thời gian, nhân viên y tế chịu áp lực và việc theo dõi sau sàng lọc dễ đứt đoạn. Kế hoạch theo quý, danh sách mời khám theo nhóm nguy cơ và cơ chế nhắc lịch sẽ hữu ích hơn những đợt cao điểm chỉ nhằm khép số liệu cuối kỳ.
Hà Nội cần đẩy nhanh nhiệm vụ có thể hoàn thành trước ngày 31/12/2026 và chủ động chuẩn bị kế hoạch năm 2027. Sở Khoa học và Công nghệ dự kiến triển khai nền tảng số dùng chung cho 126 trạm y tế, đồng thời thí điểm đặt lịch khám trên iHanoi tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang. Công nghệ chỉ đáng giá nếu giảm thủ tục, giúp bác sĩ có thông tin đầy đủ và hỗ trợ theo dõi người bệnh, chứ không tạo thêm một lớp thao tác cho nhân viên. Sau cùng, trạm y tế Hà Nội chỉ trở thành lựa chọn đầu tiên khi người dân nhận được dịch vụ liên tục, có chất lượng và cảm thấy thời gian đến khám được tôn trọng. Đó mới là thước đo thuyết phục cho năng lực y tế cơ sở.
