Tuyến y tế gần dân phải làm được nhiều hơn
Trạm y tế xã, phường là tuyến chăm sóc ban đầu tại địa bàn, nơi người dân có thể được khám, tư vấn, quản lý sức khỏe và chuyển tuyến khi cần. Muốn trở thành nơi người bệnh tin tưởng tìm đến đầu tiên, trạm phải giải quyết được nhu cầu thiết thực chứ không chỉ hiện diện trên bản đồ dịch vụ y tế. Ngày 29-10, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng làm việc với Sở Y tế về kết quả thực hiện nhiệm vụ 10 tháng và phương hướng hai tháng cuối năm 2026. Thông điệp nổi bật là nâng năng lực 126 trạm y tế xã, phường để chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại cộng đồng. Đây là hướng đi hợp lý: nếu người dân được tiếp cận sàng lọc và tư vấn sớm gần nhà, hệ thống có cơ hội phát hiện vấn đề trước khi bệnh nặng, đồng thời giảm phụ thuộc vào tuyến trên.
Thành phố đã kiện toàn 126 trạm theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và bảo đảm mỗi trạm có bác sĩ làm việc thường xuyên. Con số này tạo nền tảng tổ chức, nhưng chưa tự động bảo đảm chất lượng. Thước đo sau cùng phải là người dân có được khám thuận tiện, nhận tư vấn rõ ràng và biết nơi cần đến tiếp theo hay không.
Sàng lọc phải nối tiếp bằng tư vấn và theo dõi
Điểm đáng chú ý trong kế hoạch không phải chỉ là mở thêm buổi khám, mà là gắn khám sàng lọc với tư vấn, phân loại nguy cơ, theo dõi sức khỏe và chuyển tuyến đúng lúc. Nếu dừng ở việc phát hiện dấu hiệu bất thường mà không có bước tiếp nối, người dân vẫn phải tự xoay xở giữa các cơ sở và cơ hội điều trị sớm có thể bị bỏ lỡ. Cách tiếp cận này đặt trạm y tế Hà Nội vào vai trò theo dõi liên tục, thay vì chỉ xử lý một lần khám. Khám sức khỏe định kỳ cần được tổ chức kịp thời để phát hiện và điều trị bệnh sớm, không chờ đến cuối năm. Điều đó đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi và người có nguy cơ bệnh mạn tính: tư vấn dễ hiểu và lịch theo dõi phù hợp có thể giúp họ hành động trước khi tình trạng trở nặng.
Các kết quả bước đầu cho thấy tuyến cơ sở có thể đảm nhận vai trò lớn hơn: số trạm đủ điều kiện công bố khám sức khỏe tăng từ 9 lên 18, lượt khám chữa bệnh ban đầu tại trạm tăng 8–12%, còn tỷ lệ chuyển tuyến giảm so với sáu tháng đầu năm. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng muốn duy trì đà tăng, sàng lọc phải đi cùng tư vấn và theo dõi sức khỏe có trách nhiệm.
Năng lực chuyên môn và điều kiện thực tế là phép thử
Mạng lưới 155 bệnh viện, phòng khám hỗ trợ chuyên môn cho các trạm đã hình thành, tạo cơ sở để tuyến trên hướng dẫn và chia sẻ năng lực. Tuy vậy, hỗ trợ trên giấy không thể thay thế nhân lực ổn định, thiết bị phù hợp và quy trình phối hợp rõ ràng. Nhiều trạm vẫn gặp khó về cơ sở vật chất, trang thiết bị, thiếu bác sĩ chuyên khoa và nhân lực chưa ổn định; hạ tầng khám chữa bệnh từ xa cũng còn hạn chế, mới có 7 trong 42 bệnh viện đủ điều kiện duy trì hoạt động thường xuyên. Vì thế, ưu tiên đầu tư phải gắn với nhu cầu cụ thể của từng địa bàn, cùng đào tạo và phân công trách nhiệm minh bạch. Chuyển đổi số cũng chỉ đáng giá khi giảm thủ tục, chi phí cho người dân và giúp bác sĩ có thông tin đầy đủ hơn. Thành phố dự kiến triển khai nền tảng số dùng chung cho 126 trạm y tế, đồng thời thí điểm đặt lịch khám trên iHanoi tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang.
Đây không phải việc có thể hoàn tất chỉ bằng một nền tảng công nghệ. Muốn chăm sóc sức khỏe cộng đồng tốt hơn, dữ liệu phải phục vụ được quyết định lâm sàng và việc theo dõi, còn người dân cần thấy rõ lợi ích qua quy trình gọn hơn và hướng dẫn nhất quán.
Sự hài lòng phải được kiểm chứng bằng kết quả
Hà Nội đặt sức khỏe và sự hài lòng của người dân làm thước đo, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Đây là tiêu chuẩn đúng, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu được phản ánh trong trải nghiệm hằng ngày: người dân có được khám định kỳ đúng lúc, nhận tư vấn dễ hiểu và được chuyển tuyến kịp thời hay không. Thành phố yêu cầu rà soát nhiệm vụ năm 2026, tập trung nguồn lực hoàn thành những việc có thể hoàn tất trước ngày 31-12; nhiệm vụ năm 2027 cần triển khai sớm, trong đó có tổ chức khám sức khỏe định kỳ kịp thời để phát hiện và điều trị vấn đề sức khỏe. Lộ trình ấy cho thấy mục tiêu không nên dừng ở việc kiện toàn đủ 126 trạm. Thành công phải được nhìn thấy qua bệnh được phát hiện sớm hơn, người dân theo dõi sức khỏe liên tục hơn và tuyến cơ sở trở thành lựa chọn đáng tin cậy. Nếu thiếu nhân lực, thiết bị và trách nhiệm theo sát người bệnh, khẩu hiệu “tìm đến đầu tiên” sẽ khó thành thói quen.
