Khi hát ru Việt Nam bật khóc trên giờ vàng
Hát ru Việt Nam và nghệ thuật chèo hiện đại là những hình thức âm nhạc dân tộc được làm mới trên sân khấu giải trí, kết hợp làn điệu truyền thống với tư duy dàn dựng và công nghệ biểu diễn đương thời để chạm đến cảm xúc và thẩm mỹ của khán giả trẻ trong bối cảnh văn hóa nghe nhìn ngày nay.
Trên nền xu hướng đó, tiết mục Tiếng ru cội nguồn trong chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai trở thành một bước ngoặt giàu tính biểu tượng. Ca sĩ Đông Hùng mở màn với làn điệu hát ru Bắc Bộ, phần hát mang âm hưởng lời ru này đã khiến khán giả khóc ngay trong tối công diễn 4, tập 11, ngày 12/9. Đoạn trích được lan truyền mạnh, ghi nhận hơn 4.000 lượt tương tác trên mạng xã hội, cho thấy tiếng ru tưởng như “xưa cũ” vẫn đủ sức làm khán giả nổi da gà và rơi nước mắt. Không phải ngẫu nhiên, đó là tín hiệu rõ ràng: nếu được đặt đúng bối cảnh và kể lại bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại, hát ru có thể trở thành tâm điểm của truyền hình giờ vàng, chứ không chỉ là ký ức tuổi thơ.
Tiếng ru cội nguồn: Từ truyền thuyết đến tiếng gọi “đồng bào”
Tiếng ru cội nguồn không đơn giản là một tiết mục “đậm chất dân gian” cho đủ đề bài văn hóa dân tộc, mà là một lựa chọn thẩm mỹ có chủ đích. Liên minh Nguyên Tố - Mỹ Mãn cùng K.O, Duy Khánh, Toki Thành Thỏ, OSAD, Cheng, Thuận Nguyễn và Hà An Huy đã chọn truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ làm chất liệu, nhưng từ chối minh họa lại câu chuyện cũ. Họ xoay trục sang lời dặn của cha mẹ dành cho con, rồi mở rộng thành thông điệp về nguồn cội và hai tiếng “đồng bào”.
Phần đầu, làn điệu hát ru Bắc Bộ kết hợp tiếng sáo Tây Bắc gợi hình ảnh người mẹ tiễn những đứa con theo cha xuống biển. Tiếp đó, âm nhạc chuyển thẳng sang hiphop và rap, tượng trưng cho lời dạy đầy nghị lực của người cha với những người con theo mẹ lên rừng. Một câu hát kết nối hai mạch cảm xúc: “Dù làm mây vắt ngang lưng đồi, dù làm con sóng xô ngoài khơi, đừng quên tiếng ru cội nguồn hỡi đồng bào ơi!”. Đây là minh chứng sống động rằng khi câu chuyện dân tộc được kể lại bằng ngôn ngữ rap, hiphop và dàn dựng ẩn dụ, thông điệp nguồn cội không hề xa lạ với người xem trẻ.
Hà An Huy và khoảnh khắc chèo hiện đại chạm trend
Nếu Đông Hùng “khóa tim” khán giả bằng tiếng ru thì phần chèo của Hà An Huy lại tạo nên khoảnh khắc lan truyền mạnh nhất trong Tiếng ru cội nguồn. Đoạn hát chèo tuy ngắn nhưng trở thành chi tiết được nhắc lại nhiều nhất trong loạt bình luận, thậm chí lượng phản hồi còn vượt trội hơn các phần khác. Điều đó cho thấy chèo hiện đại hoàn toàn có thể sống khỏe trên nền tảng giải trí đại chúng, miễn là được xử lý đúng chất và đúng kỹ thuật.
Điểm đáng chú ý là Hà An Huy không “đóng giả” chèo bằng vài câu luyến láy bề mặt. Anh tìm đến mẹ – nghệ sĩ chèo Minh Phương – để được hướng dẫn kỹ thuật và chọn làn điệu phù hợp. Trên sân khấu, làn điệu chèo kết hợp tiếng đàn nguyệt, hát ru và cả rap tốc độ nhanh, hip-hop trong một tổng thể âm nhạc dân gian – hiện đại liền mạch, được khán giả đánh giá là không gượng ép. Đây là bước đi khác với tư duy “pha cho có chất liệu truyền thống”: ê-kíp đặt chèo vào vị trí điểm nhấn, biến nó thành “plot twist” cảm xúc, chứng minh rằng khi tôn trọng gốc rễ, chèo có thể biến thành ngôn ngữ âm nhạc thời thượng.
Âm nhạc dân tộc lên giờ vàng: Không chỉ là hoài niệm
Công diễn 4 – Vòng đấu 2 chủ đề văn hóa dân tộc của Anh trai vượt ngàn chông gai không phải một đêm “trưng bày di sản” mà là thử nghiệm tái sinh âm nhạc dân tộc ngay giữa sân khấu giải trí. Ba liên minh cùng lúc mang hát then của người Tày, dân ca Bắc Bộ pha hát chèo và đờn ca tài tử Nam Bộ lên sân khấu lớn, tạo hiệu ứng mạnh trên mạng xã hội ngay sau khi phát sóng. Đó là tuyên bố rõ ràng: âm nhạc dân tộc nếu gắn với câu chuyện hấp dẫn và hình thức dàn dựng đủ độ giải trí, hoàn toàn có thể đứng cạnh pop, R&B hay EDM trong khung giờ vàng.
Tiếng ru cội nguồn không phải tiết mục duy nhất chứng minh điều này. Trên đất mình của liên minh Quý Tử - Bềnh Bồng khai thác truyền thuyết Thánh Gióng bằng chất liệu cải lương và đờn ca tài tử, gây ấn tượng bởi dàn dựng hoành tráng, nhất là đoạn cao trào cuối bài. Hợp Lực - Rực Rỡ với Thạch Sanh đem hát then, đàn tính lên sân khấu, cùng khoảnh khắc Hoàng Dũng đứng chung với mẹ – PGS.TS Hoàng Thị Chiên – chạm cảm xúc người xem. Dù một số khán giả cho rằng phối khí giữa then và nhạc hiện đại còn chưa mượt, đó lại là tín hiệu tốt: khán giả giờ vàng bắt đầu tranh luận về chất lượng, cách phối, chứ không còn xem âm nhạc dân tộc như “phần phụ” khó động tới.
Khi show giải trí trở thành cầu nối bảo tồn và thưởng thức
Điều đáng bàn không chỉ là nước mắt hay lượt tương tác, mà là cách Anh trai vượt ngàn chông gai dùng format giải trí để tạo cầu nối giữa bảo tồn và thưởng thức. Ê-kíp của Cheng và OSAD phối hợp âm nhạc dân gian với hiện đại trong cùng một tiết mục, từ hát ru, hát chèo, tiếng đàn nguyệt đến rap tốc độ nhanh và hip-hop, được khán giả khen là hài hòa, không gượng. Phần đầu Tiếng ru cội nguồn dùng hát ru Bắc Bộ, sáo Tây Bắc, sau đó chuyển sang hiphop, rap để thể hiện tinh thần mạnh mẽ trong lời cha dặn con. Đó là “mẫu thử” hoàn chỉnh cho cách kết hợp truyền thống – hiện đại mà nhiều chương trình lâu nay chỉ nói trên khẩu hiệu.
Kết quả chấm điểm của Công diễn 4 cho thấy liên minh Quý Tử - Bềnh Bồng dẫn đầu với 5.520 điểm, Hợp Lực - Rực Rỡ xếp thứ hai với 5.170 điểm, còn Nguyên Tố - Mỹ Mãn về thứ ba với 5.160 điểm. Khoảng cách này khiến nhiều khán giả bất ngờ vì cảm nhận sức hút của Tiếng ru cội nguồn trên mạng xã hội mạnh hơn bảng điểm. Nhưng ở góc độ âm nhạc dân tộc, thứ hạng không quan trọng bằng việc hát ru, chèo, then, cải lương, đờn ca tài tử đã bước vào đời sống giải trí dòng chính và gây tranh luận. Khi một chương trình có tới 34 nghệ sĩ từ nhiều lĩnh vực cùng tham gia, rồi tiếp tục các vòng sau như tập 7 chứng kiến Đông Hùng chuyển nhóm, Hà An Huy lập cú đúp, ta có đủ lý do để kỳ vọng: âm nhạc dân tộc không còn là “khách mời danh dự”, mà đang trở thành nhân vật chính trong câu chuyện giải trí đương đại.
